Trái cây  và các sản phẩm nông nghiệp của tỉnh Đồng Tháp thời gian qua  đã góp phần vào kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của địa phương. Trước yêu cầu nghiêm ngặt của thị trường ngoài nước, nông sản xuất khẩu phải đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc,  sản phẩm nông nghiệp xuất khẩu phải đạt các tiêu chuẩn chất lượng an toàn thực phẩm, phát triển xanh, giảm phát thải và trách nhiệm môi trường. Trong đó, thương hiệu sản phẩm hiệu không đơn thuần là logo, bao bì hay các hoạt động quảng bá. Thương hiệu được hình thành từ chính quá trình tổ chức sản xuất, từ chất lượng sản phẩm được duy trì ổn định và từ niềm tin của thị trường. Một sản phẩm chỉ thực sự trở thành thương hiệu khi có khả năng giữ lời hứa với người tiêu dùng trong thời gian dài.

 Tỉnh Đồng Tháp hướng đến không phải chỉ là xây dựng một vài thương hiệu nông sản nổi tiếng. Xa hơn, tỉnh mong muốn xây dựng một nền nông nghiệp mà mỗi sản phẩm làm ra đều có thể được nhận diện, truy xuất, kiểm chứng và được thị trường tin tưởng.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, cạnh tranh nông sản không còn đơn thuần dựa trên sản lượng hay giá bán mà chuyển mạnh sang cạnh tranh bằng chất lượng, uy tín và thương hiệu. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất, mức độ an toàn và trách nhiệm môi trường của sản phẩm. Vì vậy, thương hiệu được xem là “tấm hộ chiếu” của nông sản, quyết định khả năng tiếp cận và chinh phục thị trường.

Đến nay, Đồng Tháp đã xây dựng được hệ thống bảo hộ khá đa dạng với 4 chỉ dẫn địa lý, 32 nhãn hiệu chứng nhận và 15 nhãn hiệu tập thể. Các sản phẩm tiêu biểu đã được bảo hộ gồm Xoài Cao Lãnh, Sen Đồng Tháp, Xoài cát Hòa Lộc và Vú sữa Vĩnh Kim. Đây là những lợi thế quan trọng để địa phương phát triển các thương hiệu nông sản có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản của tỉnh vẫn còn một số hạn chế, gồm giá trị thương hiệu chưa tương xứng với quy mô sản xuất; hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ sau bảo hộ còn hạn chế; liên kết chuỗi giá trị chưa đồng bộ; yêu cầu của thị trường ngày càng cao; nguồn lực đầu tư cho thương hiệu còn phân tán; và mô hình quản lý một số tài sản trí tuệ cần tiếp tục được kiện toàn sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm tại hội thảo là vai trò của tài sản trí tuệ đối với phát triển thương hiệu nông sản. Theo ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng miền Nam, Cục Sở hữu trí tuệ, tài sản trí tuệ là nền tảng quan trọng để tạo nên giá trị khác biệt cho sản phẩm và nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Đối với nông sản địa phương, các công cụ như chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận và nhãn hiệu tập thể không chỉ bảo vệ danh tiếng sản phẩm mà còn tạo cơ sở pháp lý để xây dựng thương hiệu bền vững.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 135.330 ha cây ăn trái với sản lượng ước đạt 1,313 triệu tấn. Nhiều sản phẩm nổi tiếng như xoài Cao Lãnh, sầu riêng Ngũ Hiệp, nhãn Châu Thành và khóm Tân Phước đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Những năm qua, ngành Công Thương đã đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ đưa nông sản và sản phẩm OCOP tham gia các hội chợ, kết nối với hệ thống phân phối hiện đại và mở rộng tiêu thụ trên các nền tảng thương mại điện tử.

Tuy nhiên, kết quả xuất khẩu vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả chỉ đạt 77,53 triệu USD. Nguyên nhân chủ yếu là sản xuất còn manh mún, chất lượng chưa đồng đều, thiếu doanh nghiệp đầu tàu dẫn dắt chuỗi giá trị, hạ tầng logistics lạnh còn hạn chế và năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu của nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp còn yếu.

Từ thực tiễn đó, các đại biểu dự hội thảo  cho rằng việc xây dựng thương hiệu nông sản phải được thực hiện đồng bộ từ sản xuất đến tiêu thụ. Trong đó, cần thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, lấy doanh nghiệp chế biến và phân phối làm trung tâm; mở rộng thị trường xuất khẩu chính ngạch; đầu tư hạ tầng logistics lạnh; đẩy mạnh chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ chế biến và thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị cho nông sản.

Theo định hướng của tỉnh, thời gian tới Đồng Tháp sẽ chuyển từ hỗ trợ đơn lẻ sang đầu tư theo chuỗi giá trị; từ xây dựng nhãn hiệu sang phát triển thương hiệu; từ đăng ký bảo hộ sang quản lý, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Trọng tâm là các ngành hàng có lợi thế cạnh tranh như xoài, sen, cá tra, lúa gạo, sầu riêng và các sản phẩm OCOP chế biến.

Đồng Tháp hiện có nhiều lợi thế để phát triển thương hiệu nông sản. Tỉnh đã xây dựng được hệ thống vùng nguyên liệu tương đối hoàn chỉnh với 1.544 vùng trồng phục vụ xuất khẩu, tương ứng 3.496 mã số vùng trồng trên diện tích hơn 101.000 ha cùng 496 mã số cơ sở đóng gói. Đây là nền tảng quan trọng để đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu về truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn chất lượng. Bên cạnh đó, địa phương còn sở hữu hệ sinh thái sản xuất nông nghiệp khá hoàn chỉnh với 889 sản phẩm OCOP, 395 chủ thể OCOP, 417 hợp tác xã nông nghiệp và 154 hội quán. Các mô hình này được xem là hạt nhân trong việc tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng sản phẩm, xây dựng câu chuyện thương hiệu và kết nối thị trường tiêu thụ.

Chu Trinh/VOV ĐBSCL