Đánh giá cao vai trò dẫn dắt của Việt Nam khi đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF), trong cuộc trả lời phỏng vấn mới đây, Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III khẳng định, đây là sáng kiến chiến lược, thể hiện tầm nhìn ngoại giao sâu sắc, giúp ASEAN dự báo kịch bản 10-20 năm tới, song hành với giải quyết các vấn đề hiện tại.

PV: Thưa Đại sứ, năm nay, Việt Nam đăng cai tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) lần thứ 3. Đại sứ đánh giá thế nào về sáng kiến ​​và vai trò của Việt Nam trong việc đăng cai diễn đàn này?

Đại sứ Philippines: Một trong những ưu tiên hàng đầu của tôi khi bắt đầu nhiệm kỳ tại Việt Nam là tìm hiểu về trọng tâm của Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF). Tôi nhận ra rằng, trong khi các cuộc thảo luận tại các Hội nghị ASEAN truyền thống thường tập trung xử lý các vấn đề phát sinh trong hiện tại, thì AFF lại mang một sứ mệnh khác biệt, đó là thảo luận về những gì sẽ diễn ra trong tương lai. Đây là một sự bổ trợ hoàn hảo cho các khuôn khổ hợp tác hiện có, bởi ASEAN luôn đặt ưu tiên cao cho tầm nhìn xa trong quan hệ đối ngoại.

Việc Việt Nam tiếp tục đăng cai tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN không chỉ khẳng định vị thế dẫn dắt mà còn đặt ra yêu cầu quan trọng cho các nhà lãnh đạo: phải nhìn nhận nghiêm túc về lộ trình tương lai của khối. Chúng ta cần xem xét cụ thể ASEAN có thể đi xa đến đâu, đặc biệt khi quy mô đã thay đổi với sự gia nhập của thành viên thứ 11 là Timor-Leste. Sự thay đổi này đòi hỏi một tầm nhìn mới cho 10 - 20 năm tới, nơi các quốc gia thành viên dù có nền tảng kinh tế, chính trị khác nhau nhưng đều phải nhận diện rõ những cơ hội và triển vọng mới mà Timor-Leste mang lại.

ASEAN từ lâu đã vận hành dựa trên ba trụ cột cốt lõi: Cộng đồng chính trị - an ninh, Cộng đồng văn hóa - xã hội và Cộng đồng kinh tế. Diễn đàn Tương lai ASEAN đóng vai trò thúc đẩy các cuộc thảo luận không chỉ dừng lại ở hiện tại mà phải cùng nhau nhận diện rõ tương lai sắp tới trên nền tảng ba trụ cột này. Nhờ đó, các nhà lãnh đạo sẽ có khả năng dự báo tốt hơn, chuẩn bị sẵn sàng tâm thế trước mọi kịch bản và thách thức, bất kể đó là trung hạn hay dài hạn.

PV: Vậy theo Đại sứ, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) với các chủ đề đa dạng, như năm nay là: “Cùng nhau kiến tạo tương lai chung”, sẽ đóng góp như thế nào vào việc định hình tầm nhìn dài hạn của ASEAN?

Đại sứ Philippines: Để thấy rõ giá trị của Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF), hãy nhìn vào những thách thức thực tế như nguồn cung năng lượng bị ảnh hưởng bởi xung đột tại Trung Đông. Dù khó có thể lường trước các biến cố như việc đóng cửa eo biển Hormuz, nhưng các nhà lãnh đạo ASEAN đã có tầm nhìn xa khi dự liệu nhu cầu chia sẻ tài nguyên năng lượng từ trước. Nhờ đó, chúng ta đã thiết lập được các khung pháp lý để chia sẻ nguồn dự trữ năng lượng thiết yếu và thúc đẩy kết nối lưới điện khu vực. Điều này cho thấy khả năng dự báo chiến lược của ASEAN là rất mạnh mẽ.

Diễn đàn Tương lai ASEAN do Việt Nam tổ chức có ý nghĩa quan trọng bởi tương lai 10-15 năm tới luôn tiềm ẩn những biến số. Qua các thảo luận thiết thực, chúng ta có thể dự báo các thách thức và đưa ra những khung pháp lý mới, giúp các quốc gia thành viên chia sẻ nguồn lực và cùng lập kế hoạch hành động. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo sự phát triển đồng đều, không một thành viên nào bị bỏ lại phía sau.

Sức mạnh và sự hấp dẫn của ASEAN nằm ở niềm tin và sự tin cậy lẫn nhau. Tại đây, không quốc gia nào phải đơn độc đối mặt với khó khăn. Khi một thành viên cần hỗ trợ, cả khối sẽ cùng tham gia. Chúng ta đã thấy cơ chế này vận hành hiệu quả trong việc hỗ trợ công dân ở các khu vực xung đột. Nếu một quốc gia không có cơ quan đại diện tại chỗ, họ có thể nhờ cậy các quốc gia ASEAN khác trong khu vực hỗ trợ bảo hộ công dân của mình. Ngay như tại Châu Phi, nơi hiện diện ngoại giao của một số nước ASEAN còn hạn chế, cơ chế mở rộng dịch vụ lãnh sự cho công dân của nhau đã được thực hiện rất tốt, thể hiện tầm nhìn nhân văn và đoàn kết của các nhà lãnh đạo.

Sự tham gia của các học giả tại Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba năm nay rất đáng được kỳ vọng. Với năng lực dự báo và những đề xuất khoa học, thiết thực về triển vọng 10-15 năm tới, họ sẽ giúp ASEAN có được vị thế tốt hơn: vừa chủ động trong dự báo, vừa sẵn sàng về nguồn lực để nắm bắt mọi cơ hội và vượt qua thách thức.

PV: Với vai trò là Chủ tịch ASEAN 2026, theo Đại sứ, sự phối hợp giữa Philippines và Việt Nam trong khuôn khổ ASEAN quan trọng như thế nào trong bối cảnh khu vực đối mặt nhiều thách thức như hiện nay?

Đại sứ Philippines: Philippines và Việt Nam là hai quốc gia tầm trung đầy năng động, đang đóng góp tích cực vào sự lớn mạnh của ASEAN. Điểm đặc biệt nhất trong quan hệ song phương chính là lợi ích và thế mạnh của hai nước mang tính bổ trợ cho nhau, không hề có sự cạnh tranh hay mâu thuẫn.

Việt Nam hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực về tốc độ tăng trưởng kinh tế. Tại các diễn đàn quan trọng như Hội nghị Cấp cao ASEAN ở Cebu, Philippines, những chia sẻ của Việt Nam về kinh nghiệm phát triển và tăng trưởng đã mang lại giá trị rất lớn cho các cuộc thảo luận chung giữa các lãnh đạo. Kinh nghiệm của Việt Nam là bài học quý báu cho cả khu vực.

Ngược lại, Philippines có thế mạnh truyền thống về lĩnh vực hàng hải. Sáng kiến thành lập Trung tâm hàng hải ASEAN mà chúng tôi đề xuất đã nhận được sự đồng thuận cao từ các nhà lãnh đạo. Việc tập trung vào các vùng biển kết nối sẽ giúp chúng ta khai thác hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên chung. Cả Philippines và Việt Nam đều đặc biệt quan tâm đến việc duy trì và phát triển kinh tế biển xanh. Tôi rất ấn tượng với mô hình Vịnh Hạ Long của Việt Nam - một ví dụ tiêu biểu cho sự kết hợp giữa nuôi trồng thủy sản và du lịch bền vững dựa trên tài nguyên biển.

Sự tương đồng giữa định hướng phát triển quốc gia biển của Philippines và kinh tế biển của Việt Nam đã mở ra một dư địa hợp tác khổng lồ. Trong tương lai, hai bên cần tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau trong các lĩnh vực hàng hải và phát triển bền vững. Sự gắn kết chặt chẽ này không chỉ mang lại lợi ích cho hai nước mà còn là động lực quan trọng củng cố sự thịnh vượng và ổn định chung của cả khu vực ASEAN.

PV: Trân trọng cảm ơn Đại sứ về cuộc trao đổi này!

Phương Hoa