Theo TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, ba trường hợp bệnh gần đây là lời cảnh báo về việc không nên bỏ qua những thay đổi bất thường trên da bàn chân.

Những tổn thương nhỏ nhưng không nên xem nhẹ

Một nữ bệnh nhân gần 60 tuổi đến khám với mảng da đen sẫm, có loét nhẹ ở kẽ ngón chân. Do thường xuyên làm nông nghiệp, lội nước, người bệnh nghĩ mình bị nấm kẽ chân và tự mua thuốc điều trị. Tuy nhiên, tổn thương không những không khỏi mà còn rỉ dịch và lan rộng. Kết quả sinh thiết sau đó xác định đây là ung thư tế bào hắc tố.

Một bệnh nhân nữ trên 65 tuổi lại phát hiện một vệt đen sần sùi ở gót chân sau khi từng dẫm phải vật sắc nhọn. Nghĩ đó là vết máu bầm, người bệnh chủ quan dùng đá chà gót chân. Vết đen không biến mất mà ngày càng thay đổi về bề mặt và hình dạng. Qua thăm khám, tổn thương được xác định là ung thư tế bào hắc tố.

Trường hợp thứ ba là một cụ ông gần 89 tuổi. Bệnh được phát hiện tình cờ khi người nhà chăm sóc, cắt móng và rửa chân cho ông. Ở lòng bàn chân xuất hiện một mảng sắc tố lớn, màu sắc không đồng đều, chỗ đen sậm, chỗ nâu nhạt, ranh giới không rõ. Do tổn thương nằm ở vị trí khuất và không gây đau, ngứa nên bệnh đã âm thầm phát triển trong thời gian dài.

Cả ba bệnh nhân đều được phẫu thuật điều trị. Hiện chưa ghi nhận di căn hạch vùng và các bệnh nhân đang được theo dõi định kỳ.

Ung thư hắc tố có thể bắt đầu từ một nốt nhỏ

Ung thư tế bào hắc tố là một dạng ung thư da có khả năng phát triển và di căn nhanh nếu phát hiện muộn. Ở người châu Á, bệnh thường xuất hiện ở những vị trí dễ bị bỏ qua như lòng bàn chân, ngón chân và móng.

Theo thống kê tại Bệnh viện Da liễu Trung ương trong giai đoạn 2020-2026, bệnh viện ghi nhận hơn 100 trường hợp ung thư hắc tố da. Tuổi trung bình của bệnh nhân là 60,1; nữ chiếm 56,3%. Đáng chú ý, khoảng 90% tổn thương nằm ở bàn chân và móng chân.

Từ đầu năm 2026 đến nay, phòng khám ung thư tế bào hắc tố của bệnh viện đã tiếp nhận khoảng 15 trường hợp.

Theo GLOBOCAN 2024 của WHO/IARC, trên toàn cầu có gần 338.000 ca ung thư hắc tố da mới và hơn 58.000 ca tử vong. Tại châu Á, dạng ung thư hắc tố xuất hiện ở đầu chi, đặc biệt là lòng bàn chân và móng, chiếm tỷ lệ đáng kể.

TS.BS Nguyễn Hữu Quang khuyến cáo người dân nên thường xuyên kiểm tra các nốt ruồi và vùng da có sắc tố, đặc biệt là lòng bàn chân và móng chân.

Có thể ghi nhớ quy tắc ABCDE:

A – Asymmetry (Bất đối xứng): Hai nửa tổn thương không giống nhau.

B – Border (Bờ): Bờ tổn thương không đều, nham nhở hoặc khó xác định.

C – Color (Màu sắc): Màu không đồng nhất, xuất hiện nhiều màu hoặc thay đổi màu.

D – Diameter (Kích thước): Tổn thương lớn hoặc tiếp tục phát triển.

E – Evolution (Thay đổi): Nốt ruồi hoặc vùng sắc tố thay đổi theo thời gian về kích thước, hình dạng, màu sắc, bề mặt hoặc xuất hiện triệu chứng mới.

Ngoài ra, người dân cần đi khám nếu tổn thương chảy máu, loét, ngứa, đau, phát triển nhanh hoặc xuất hiện một nốt sắc tố mới có hình dạng khác biệt rõ rệt so với những nốt ruồi khác.

Không phải mọi nốt ruồi bất thường đều là ung thư. Tuy nhiên, chỉ quan sát bằng mắt thường cũng không đủ để loại trừ hoàn toàn bệnh lý ác tính. Khi cần thiết, bác sĩ có thể soi da, sinh thiết và thực hiện các xét nghiệm khác để xác định chính xác.

Phát hiện sớm giúp thay đổi kết quả điều trị

Theo các chuyên gia, ung thư tế bào hắc tố có thể được điều trị hiệu quả nếu phát hiện khi tổn thương còn khu trú. Khi bệnh tiến triển sâu hoặc đã di căn, việc điều trị sẽ phức tạp hơn và có thể phải kết hợp nhiều phương pháp.

Hiện nay, phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị quan trọng đối với tổn thương khu trú. Với những trường hợp bệnh ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn, các phương pháp điều trị toàn thân như liệu pháp miễn dịch và thuốc điều trị nhắm trúng đích có thể được sử dụng tùy tình trạng cụ thể.

Những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị ung thư hắc tố, trong đó có ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ chẩn đoán và các dấu ấn sinh học giúp lựa chọn điều trị, cũng đang được cập nhật và ứng dụng trong thực hành.

Lòng bàn chân, kẽ ngón chân và vùng dưới móng thường bị bỏ quên khi mọi người kiểm tra da. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên hình thành thói quen quan sát bàn chân định kỳ, đồng thời nhờ người thân kiểm tra giúp ở những vị trí khó nhìn thấy.

Nếu phát hiện nốt đen hoặc mảng sắc tố mới, lớn nhanh, bờ không đều, màu sắc loang lổ, nứt nẻ, chảy máu hoặc loét, người dân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được kiểm tra.

“Đừng bỏ qua những thay đổi nhỏ trên làn da – đôi khi đó có thể là dấu hiệu đầu tiên của một bệnh lý nghiêm trọng”, TS.BS Nguyễn Hữu Quang khuyến cáo.

Phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát ung thư tế bào hắc tố./.