Gần 15 năm triển khai, Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” do Cảnh sát biển Việt Nam tổ chức đã trở thành một phương thức tuyên truyền, giáo dục có sức lan tỏa. Điều đáng ghi nhận không chỉ là số lượng học sinh tham gia ngày càng đông, mà là cách những kiến thức tưởng như khô khan về biển, đảo, chủ quyền và pháp luật được chuyển hóa thành sự hiểu biết, tình yêu và trách nhiệm.

Để pháp luật không còn khô khan

Với học sinh, những quy định pháp luật hay kiến thức về biển, đảo sẽ khó tạo hứng thú nếu chỉ được truyền đạt một chiều. Vì vậy, Cảnh sát biển Việt Nam chú trọng đổi mới nội dung, cách thức tổ chức, xuất phát từ tâm lý và nhu cầu tiếp nhận của các em. Qua Cuộc thi "Em yêu biển đảo quê hương", kiến thức được chuyển hóa thành những câu hỏi sinh động, tình huống gần gũi; kết hợp giữa thi tìm hiểu, giao lưu và trải nghiệm thực tế.

Theo Trung tướng Bùi Quốc Oai, Chính ủy Cảnh sát biển Việt Nam, khi được trực tiếp tham gia, suy nghĩ và xử lý tình huống, học sinh không chỉ ghi nhớ kiến thức mà từng bước hiểu được ý nghĩa của những quy định pháp luật trong đời sống. Đặc biệt, các hoạt động trải nghiệm tại đơn vị Cảnh sát biển giúp hình ảnh người lính, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn trên biển trở nên gần gũi hơn. Đó là sự chuyển đổi quan trọng trong tuyên truyền: từ truyền đạt kiến thức sang tạo ra trải nghiệm; từ “biết” đến “hiểu”, và từ “hiểu” đến “có trách nhiệm”.

Một bài học, nhiều vòng lan tỏa

Điều làm nên giá trị bền vững của cuộc thi là kiến thức không dừng lại ở cánh cổng nhà trường. Một học sinh hiểu về pháp luật biển có thể mang câu chuyện ấy về với gia đình. Những nội dung về khai thác thủy sản đúng quy định, bảo vệ nguồn lợi biển, chống khai thác IUU hay trách nhiệm bảo vệ chủ quyền vì thế được lan tỏa rộng hơn, đến phụ huynh và cộng đồng.

Đặc biệt tại các địa phương ven biển, tuyên truyền pháp luật thông qua cuộc thi góp phần làm cho những yêu cầu tưởng như chỉ dành cho lực lượng chức năng trở thành vấn đề được người dân quan tâm và chia sẻ. Bởi chống khai thác IUU không chỉ là kiểm soát tàu cá hay xử lý vi phạm. Cốt lõi vẫn là thay đổi nhận thức, để ngư dân hiểu rằng tuân thủ pháp luật không chỉ để tránh bị xử phạt, mà còn là cách bảo vệ nguồn lợi biển, bảo vệ sinh kế và tương lai của chính mình.

Khi một kiến thức được tiếp nhận ở trường học, được nhắc lại trong gia đình và trở thành câu chuyện của cộng đồng, tuyên truyền mới thực sự tạo ra sức sống. Một quốc gia biển mạnh không chỉ cần năng lực khai thác và làm giàu từ biển, mà còn cần những công dân hiểu giá trị của biển, biết tôn trọng pháp luật và có trách nhiệm với tài nguyên, môi trường và chủ quyền quốc gia. Vì vậy, điều quan trọng nhất mà “Em yêu biển, đảo quê hương” gieo vào học sinh không chỉ là kiến thức. Đó là sự hình thành một cách nhìn: biển không phải không gian xa xôi; chủ quyền biển, đảo không phải câu chuyện chỉ của lực lượng vũ trang; bảo vệ nguồn lợi biển không phải trách nhiệm riêng của ngư dân hay cơ quan quản lý.

Mỗi công dân đều có phần trách nhiệm của mình.

Từ những câu hỏi trong cuộc thi, những trải nghiệm với người lính Cảnh sát biển, những câu chuyện về biển, đảo, các em được bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức công dân. Những điều được gieo hôm nay có thể trở thành hành trang của một thế hệ công dân có tri thức, bản lĩnh và trách nhiệm với biển trong tương lai.

Phát huy kết quả đạt được, Cảnh sát biển Việt Nam tiếp tục hướng tới mở rộng cuộc thi trên phạm vi toàn quốc, kể cả những địa phương không có biển; đồng thời đổi mới nội dung, phương thức tổ chức, tăng cường ứng dụng công nghệ và các hình thức trải nghiệm phù hợp với thế hệ trẻ. Đây không đơn thuần là mở rộng quy mô một cuộc thi, mà là mở rộng không gian của tình yêu và trách nhiệm với biển. Bởi biển là một phần không thể tách rời của Tổ quốc, nhưng để tình yêu biển trở thành ý thức xã hội, cần bắt đầu từ những điều gần gũi nhất - từ một bài học, một câu hỏi, một trải nghiệm và từ nhận thức của mỗi công dân.

Gần 15 năm, Cuộc thi “Em yêu biển, đảo quê hương” đã gieo những hạt mầm ấy trong học đường. Và giá trị sâu xa nhất của hành trình này có lẽ không nằm ở việc bao nhiêu học sinh đã tham gia cuộc thi, mà ở chỗ bao nhiêu em đã bắt đầu hiểu rằng yêu biển không chỉ là một tình cảm, mà còn là một trách nhiệm; giữ gìn biển hôm nay chính là giữ gìn không gian sống và tương lai của đất nước mai sau.

Hà Phương - Đức Tĩnh