Những di vật biết nói dưới lòng đất

Trong đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại lô cao su 97, thuộc nông trường Cao su Bình Long, xã Minh Đức, TP. Đồng Nai (trước là huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước), các cán bộ, chiến sĩ Đội K72 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Đồng Nai đã có những giây phút nghẹn ngào.

Tại một hầm mộ quy tập được 4 hài cốt liệt sĩ, bên cạnh cây bút khắc dòng chữ “Tiến Quy”, lực lượng chức năng phát hiện một bức ảnh tập thể. Ở một hầm mộ khác có 3 hài cốt, trong chiếc ví đã sờn cũ của người nằm xuống cũng cất giữ một tấm di ảnh cá nhân.

Nằm dưới lòng đất hơn nửa thế kỷ, các tài liệu, giấy tờ và ảnh chụp đều đã bị mục rã, phai mờ. Bằng tình cảm và sự tri ân sâu sắc, các cán bộ, chiến sĩ Đội K72 đã vô cùng tỉ mỉ, nâng niu từng mảnh di vật để tránh bị rách hỏng, đồng thời lập tức chụp lưu lại hình ảnh trước khi không khí làm hư hại thêm.

Chia sẻ về khoảnh khắc đặc biệt này, Đại úy Nguyễn Vũ Huy, Phân đội trưởng Phân đội 2, Đội K72 nghẹn ngào: "Khi đào tìm mà phát hiện hài cốt và các di vật của các liệt sĩ, cán bộ, chiến sĩ chúng tôi bồi hồi, xúc động ở trong đó. Tự bảo nhau làm việc thực là tỉ mỉ, nhẹ nhàng, di vật và hài cốt đem về cho thân nhân liệt sĩ nhận dạng. Đối với những hình ảnh vừa rồi, tôi hi vọng là truyền thông rộng rãi để thân nhân kịp thời nắm bắt và nhận dạng được liệt sĩ của mình."

Hồi sinh di ảnh, nối lại nhịp cầu ký ức

Ngay sau khi tiếp cận và lưu giữ các hình ảnh, Đội K72 đã nhanh chóng phối hợp cùng các cộng tác viên, những bạn trẻ giàu tâm huyết để tiến hành phục dựng.

Từ những tấm hình mờ nhòe của thời gian, qua công nghệ và sự trân trọng của thế hệ trẻ, hình ảnh các chiến sĩ năm xưa đã trở nên rõ nét.

Mỗi nét vẽ được phục dựng không chỉ là công nghệ, mà là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, gửi gắm hy vọng mong mỏi từ các đồng đội, cựu chiến binh và gia đình.

Đại tá Nguyễn Thanh Phong, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự TP. Đồng Nai nhấn mạnh ý nghĩa của việc lan tỏa những hình ảnh, đặc biệt là hình ảnh tập thể đến cộng đồng để sớm tìm được tên cho 4 bác trong hầm mộ: “Hy vọng là sau khi chúng ta đăng cái thông tin ảnh này lên thì nhiều bác cựu chiến binh đã từng công tác với các bác liệt sĩ ở đây hoặc là có trong tấm ảnh đó sẽ xác định được cụ thể, chính xác là bác ở đơn vị nào. Và trong số các bác đã mất thì có tên những bác đó. Mình không hy vọng là tìm ra từng người một, nhưng mà hy vọng rằng 4 bác ở trong này sẽ có tên để trả lại cho gia đình, cho thân nhân trong suốt hơn 50 năm qua chờ đợi".

Chiến trường xưa và hành trình không dừng lại

Xã Minh Đức từng là "tọa độ lửa" trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đặc biệt là giai đoạn 1968 – 1975. Nơi đây từng diễn ra những trận đánh vô cùng ác liệt như trận Núi Gió, Điểm cao 169 của Trung đoàn 1 (Sư đoàn 5), Trung đoàn 14 (Sư đoàn 7), Tiểu đoàn 368; hay 150 ngày đêm “Chốt chặn Tàu Ô - Xóm Ruộng” lừng lẫy với gần 800 trận đánh lớn nhỏ...

Trước đó, Đại tướng Phan Văn Giang – Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng khi dự và chỉ đạo lễ triển khai tìm kiếm, quy tập tại đây đã nhấn mạnh, biết bao cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trên mảnh đất này. Dù nhiều người đã được về yên nghỉ tại các nghĩa trang, nhưng vẫn còn đó rất nhiều liệt sĩ chưa tìm được hài cốt, chưa xác định được danh tính, để lại niềm mòn mỏi ngóng trông của gia đình.

Kết thúc đợt 1 tìm kiếm tại lô cao su 97, Đội K72 đã quy tập được 26 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều kỷ vật vô giá. Trong đó, hơn 50% mẫu sinh phẩm thu thập được có khả năng xét nghiệm ADN để xác định danh tính./.

Thiên Lý/VOV TP.HCM