Trong xu thế đó, dự án hợp tác giữa Tổng công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) và Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ) về công nghệ Power-to-Liquid được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam từng bước tiếp cận các công nghệ nhiên liệu phát thải thấp, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.

Trong quá trình chuyển dịch sang các dạng năng lượng phát thải thấp, BSR đang hợp tác với Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức GIZ để nghiên cứu công nghệ Power-to-Liquid, hay còn gọi là chuyển đổi điện năng thành nhiên liệu lỏng. Theo ông Trần Hải Ninh, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Đổi mới sáng tạo, BSR, với những lĩnh vực hoàn toàn mới như hydrogen xanh hay nhiên liệu tổng hợp, điều Việt Nam còn thiếu không chỉ là công nghệ mà còn là kinh nghiệm triển khai thực tế. Trong khi đó, GIZ nhiều năm qua đã tham gia các chương trình thúc đẩy chuyển dịch năng lượng tại nhiều quốc gia, sở hữu mạng lưới chuyên gia cũng như kinh nghiệm kết nối với các nhà cung cấp công nghệ và các tổ chức tài chính quốc tế.

"Ngay từ tiêu chí ban đầu của dự án hợp tác với tổ chức quốc tế GIZ của Đức thì mục tiêu có hai nội dung. Thứ nhất là hỗ trợ chuyên gia, thứ hai là hỗ trợ về chi phí để thực hiện các nghiên cứu, đánh giá ban đầu. Kết quả của giai đoạn một sẽ là báo cáo nghiên cứu khả thi, trong đó đánh giá thị trường tương lai, lựa chọn công nghệ và cấu hình sơ bộ của nhà máy thí điểm. Trong chiến lược phát triển của Tổng công ty, việc đẩy mạnh hợp tác với các viện nghiên cứu và tổ chức quốc tế là một nhiệm vụ trọng tâm. Qua quá trình làm việc và đào tạo, chúng tôi nhận thấy họ có hiểu biết rất sâu về những công nghệ mới mà Việt Nam hiện còn thiếu. Vì vậy, hợp tác với các tổ chức quốc tế là hướng đi rất quan trọng đối với Bình Sơn."

Việt Nam là một trong ba quốc gia được GIZ lựa chọn triển khai dự án thí điểm Power-to-Liquid, cùng với Colombia và Kenya. Công nghệ này sử dụng điện từ các nguồn năng lượng tái tạo để sản xuất hydrogen xanh, sau đó kết hợp với nguồn carbon thu hồi nhằm tạo ra các loại nhiên liệu tổng hợp phát thải thấp như nhiên liệu hàng không bền vững e-SAF hay nhiên liệu e-methanol phục vụ vận tải biển. GIZ đồng hành cùng BSR thực hiện các nghiên cứu tiền khả thi, hỗ trợ chuyên gia, tư vấn lựa chọn công nghệ, đồng thời kết nối với các đối tác công nghệ và nguồn lực tài chính quốc tế để từng bước chuẩn bị cho quá trình thương mại hóa. 

Hiện dự án mới ở giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi. Tuy nhiên, Việc Việt Nam được lựa chọn tham gia chương trình thí điểm này cũng phản ánh sự đánh giá tích cực của các đối tác quốc tế về tiềm năng phát triển các loại nhiên liệu phát thải thấp tại Việt Nam. Bà Đỗ Thị Lan Anh, Cố vấn năng lượng, GIZ Việt Nam nhận định: 

"Ngành dầu khí Việt Nam nói chung hay BSR nói riêng đang có những nền tảng thuận lợi để tham gia trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Thứ nhất, BSR có thể tận dụng các cơ sở hạ tầng sẵn có, đồng thời doanh nghiệp cũng đã có những kinh nghiệm trong việc vận hành các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn, quản lý an toàn, chế biến hóa dầu và phát triển hạ tầng năng lượng. Thứ hai, các doanh nghiệp trong ngành, trong đó có BSR, đã và đang chủ động nghiên cứu các công nghệ mới và xây dựng lộ trình giảm phát thải phù hợp với xu thế quốc tế. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy doanh nghiệp không chỉ phản ứng trước yêu cầu của thị trường mà còn mong muốn chủ động tham gia vào quá trình chuyển đổi."

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang các loại nhiên liệu phát thải thấp tại Việt Nam vẫn còn đối mặt với không ít thách thức. Bên cạnh yêu cầu về công nghệ và nguồn nhân lực, bài toán chi phí đầu tư, khả năng thương mại hóa cũng như cơ chế chính sách hỗ trợ vẫn là những yếu tố quyết định để các dự án có thể đi từ nghiên cứu sang triển khai trên thực tế. Ông Đinh Văn Nhân - Trưởng phòng Công nghệ, Trung tâm Đổi mới sáng tạo BSR cho biết: 

"Khó khăn nhất là vấn đề đầu tư, bởi các xu hướng sản xuất xanh hiện nay đều có chi phí rất cao, trong khi hiệu quả kinh tế trước mắt còn thấp. Hiện nhiên liệu hàng không bền vững có giá cao hơn khoảng ba lần so với nhiên liệu truyền thống. Khi có được cơ chế và có lộ trình rõ ràng, hỗ trợ khi giảm phát thải thì phải có giá tín chỉ carbon ở mức phù hợp thì các nhà đầu tư về chuyển dịch xanh họ mới mạnh dạn để triển khai đầu tư."

Những thách thức đó cũng cho thấy, chuyển dịch năng lượng không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp hay một quốc gia. Với những công nghệ còn rất mới như Power-to-Liquid, hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và kết nối các nguồn lực đầu tư. Thông qua những dự án như giữa BSR và GIZ, Việt Nam không chỉ tiếp cận các công nghệ năng lượng mới mà còn từng bước chuẩn bị nền tảng để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng xanh đang hình thành trên thế giới./.

Anh Thư