Ngày 29/7/2026, tại Hà Nội, Báo Công Thương tổ chức Hội thảo "Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh trước làn sóng tiêu dùng xanh và chuyển đổi số". Theo Ban tổ chức, người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất và các yếu tố môi trường. Hành vi tiêu dùng đang thay đổi theo hướng ưu tiên các sản phẩm xanh, sạch, an toàn và bền vững.

Theo Bộ Công Thương, với quy mô hơn 100 triệu người dân và tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng, Việt Nam được đánh giá là thị trường tiêu dùng giàu tiềm năng. Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh ngày càng giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế, vừa đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người dân, vừa thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng nội địa. Tuy nhiên, trước những thay đổi của thị trường, ngành đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ.

Tiêu dùng xanh đang dần trở thành tiêu chuẩn mới, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Song hành với xanh hóa là chuyển đổi số, giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị, minh bạch dữ liệu và tối ưu hoạt động sản xuất. Theo bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại Công ty TNHH Nestlé Việt Nam, trước yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, nhà bán lẻ và các thị trường xuất khẩu, chuyển đổi xanh đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh. Không chỉ dừng ở việc cải tiến sản xuất, chuyển đổi xanh cần được triển khai trên toàn chuỗi giá trị. Chỉ khi chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được thực hiện đồng bộ, doanh nghiệp mới có thể nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường.

"Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ. Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp và người nông dân thu thập, phân tích dữ liệu để tối ưu quy trình sản xuất, giảm sử dụng tài nguyên và nâng cao hiệu quả của các sản phẩm xanh. Tại nhà máy, chúng tôi cũng ứng dụng chuyển đổi số để hỗ trợ tính toán, kiểm soát mức tiêu hao nhiên liệu, thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và giảm phát thải. Chuyển đổi số chỉ hiệu quả khi có nguồn dữ liệu đầy đủ. Doanh nghiệp có thể đưa ra các giải pháp khoa học, giúp quá trình chuyển đổi xanh diễn ra hiệu quả và bền vững hơn."

Để khai thác hiệu quả dư địa tăng trưởng thị trường trong nước, doanh nghiệp không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn xanh hay đẩy mạnh chuyển đổi số mà còn phải giải quyết bài toán kết nối dữ liệu trong toàn chuỗi cung ứng. Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, điểm nghẽn hiện nay không nằm ở việc thiếu dữ liệu mà ở chỗ dữ liệu chưa được chuẩn hóa và kết nối. Thông tin về sản lượng, mùa vụ, tồn kho, nhu cầu thị trường hay truy xuất nguồn gốc vẫn còn phân tán, khiến doanh nghiệp gặp khó trong chia sẻ, khai thác và dự báo thị trường.

"Hiện nay, một trong những điểm nghẽn lớn của ngành là các chủ thể trong chuỗi cung ứng chưa được kết nối thông qua các tiêu chuẩn chung. Thông tin còn thiếu chuẩn hóa, khả năng liên thông hạn chế, trong khi dữ liệu về sản lượng, mùa vụ, tồn kho, nhu cầu thị trường, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc vẫn phân tán ở nhiều hệ thống khác nhau. Vì vậy, dù dữ liệu không thiếu nhưng rất khó đối chiếu, chia sẻ và khai thác hiệu quả, khiến doanh nghiệp chưa thể xây dựng các mô hình dự báo."

Việc tháo gỡ điểm nghẽn về dữ liệu sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về minh bạch thông tin. Đây cũng là yếu tố quan trọng khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ và trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp. Trong khi đó, sự phát triển mạnh của thương mại điện tử không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Theo bà Nguyễn Quỳnh Anh, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, khi tham gia môi trường thương mại điện tử, doanh nghiệp phải thực hiện nhiều trách nhiệm hơn để bảo đảm tính minh bạch và quyền lợi của người tiêu dùng.

"Khi tham gia kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp không chỉ thực hiện trách nhiệm như một chủ thể kinh doanh thông thường mà còn phải tuân thủ các quy định đối với hoạt động thương mại điện tử. Đặc biệt, với các nền tảng số trung gian như sàn thương mại điện tử, trách nhiệm còn cao hơn..."

Các chuyên gia nhận định, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh sẽ ngày càng phụ thuộc vào mức độ chuyển đổi số và phát triển xanh. Chỉ khi đầu tư vào công nghệ, chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch thông tin và phát triển theo hướng bền vững, doanh nghiệp mới có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng và tận dụng hiệu quả cơ hội tăng trưởng từ thị trường trong nước./.