Liên minh thuế quan miền Nam châu Phi (SACU)  gồm 5 quốc gia là Nam Phi, Botswana, Namibia, Lesotho và Eswatini. Theo các nguồn tin từ Ấn Độ, đàm phán chính thức dự kiến bắt đầu trong vòng một tháng sau khi các điều khoản tham chiếu được ký ‎và quá trình có thể hoàn tất trong vòng một năm.

Đây là sự nối lại các cuộc đàm phán thương mại giữa Ấn Độ và SACU, vốn bắt đầu từ năm 2002. Sau 5 vòng đàm phán được tổ chức đến năm 2010 nhưng không đạt được thỏa thuận, tiến trình này bị đình trệ. Tháng 7/2020, hai bên nhất trí thúc đẩy nối lại đàm phán, song sau đó không tổ chức thêm các cuộc họp. Tiến trình được khởi động trở lại trong năm 2025, khi Ấn Độ và SACU nối lại thảo luận về các điều khoản tham chiếu và phương thức đàm phán. Trong năm 2026, Bộ Thương mại Ấn Độ tiếp tục xử lý các vấn đề còn tồn tại trong dự thảo, trước khi hai bên chính thức ký các điều khoản tham chiếu ngày 12/8, mở đường cho đàm phán thỏa thuận thương mại ưu đãi.

Dự kiến, trong đàm phán, Ấn Độ và Liên minh thuế quan miền Nam châu Phi sẽ tập trung vào một Thỏa thuận thương mại ưu đãi (PTA), thay vì một hiệp định thương mại tự do toàn diện. Mục tiêu thường chỉ giảm thuế đối với một danh sách nhất định các mặt hàng, qua đó giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường thuận lợi hơn nhưng không yêu cầu mở cửa rộng trên toàn bộ lĩnh vực hàng hóa, dịch vụ và đầu tư.

Ấn Độ dự kiến đề nghị Liên minh thuế quan miền Nam châu Phi giảm thuế đối với một số nhóm hàng xuất khẩu chủ lực như ô tô và linh kiện ô tô, dược phẩm, máy móc công nghiệp, thiết bị điện, hóa chất và hàng dệt may. Trong năm tài chính 2025-2026, kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ sang Liên minh thuế quan miền Nam châu Phi đạt khoảng 7,5 tỷ USD, trong khi nhập khẩu từ khối này đạt 9,2 tỷ USD.

Việc thúc đẩy thỏa thuận cũng diễn ra trong bối cảnh Nam Phi đang xem xét tăng thuế nhập khẩu ô tô từ Ấn Độ và Trung Quốc lên mức 50%, so với khoảng 25% hiện nay, nhằm bảo vệ ngành sản xuất ô tô trong nước. Nếu được áp dụng, động thái này có thể ảnh hưởng đáng kể tới các nhà sản xuất ô tô Ấn Độ đang xuất khẩu sang thị trường Nam Phi.

Bên cạnh mở rộng xuất khẩu, Ấn Độ cũng muốn tăng khả năng tiếp cận nguồn khoáng sản quan trọng từ các nước miền Nam châu Phi, trong đó có kim loại nhóm bạch kim, mangan và đồng. Đây là những nguyên liệu có vai trò quan trọng đối với sản xuất công nghiệp, pin và các công nghệ năng lượng sạch.

Nếu thành công, thỏa thuận sẽ giúp các doanh nghiệp Ấn Độ tiếp cận thuận lợi hơn thị trường khoảng 65 triệu dân của Liên minh thuế quan miền Nam châu Phi, đồng thời tạo thêm cơ hội để các nước châu Phi tăng xuất khẩu sang một trong những nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh của thế giới. Đây cũng có thể trở thành thỏa thuận thương mại lớn đầu tiên của Ấn Độ với một khối kinh tế khu vực tại châu Phi./.

Đình Nam/VOV Ấn Độ