Quá trình đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số cơ học và phát triển kinh tế đã làm cho khối lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại các đô thị gia tăng nhanh cả về quy mô, thành phần và mức độ phức tạp. Tại Hà Nội, với quy mô dân số khoảng 8,8 triệu người, khối lượng CTRSH phát sinh trên địa bàn Thành phố trong năm 2025 ước khoảng 8.500 tấn/ngày, trong đó khoảng 7.600 tấn/ngày được thu gom, vận chuyển và xử lý tập trung. Tỷ lệ thu gom đạt mức cao (khu vực đô thị 100%, nông thôn khoảng 98%). Đây là kết quả thể hiện nỗ lực rất lớn của thành phố trong bối cảnh địa bàn rộng, mật độ dân cư cao.

   Ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội cho biết: “Urenco đã thực hiện các bước chuyển đổi, đầu tư về phương tiện. Thứ nhất là chuyển đối sang phương tiện xe điện. Thứ 2 là thay thế các xe gom cũ hở bằng xe gom kín khít, thứ 3 là đồng bộ hơn nữa về hạ tầng đô thị. Thứ 4, nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường. Thứ 5, đưa các giải pháp tiên tiến mới trong vệ sinh công cộng, bổ sung các xe quét rửa hiện đại hiện nay để nâng cao hơn nữa chất lượng vệ sinh môi trường. Chúng tôi cũng đề xuất với các uỷ ban nhân dân các phường cũng như Ủy ban nhân dân thành phố, về xây dựng các điểm trạm chuyển tải nhỏ và các trạm truyền tải lớn để đảm bảo hơn nữa tính đồng bộ trong công tác xây dựng.”

       Trao đổi kinh nghiệm quản lý chất thải rắn tại Nhật Bản, ông Norihisa Hirata - Chuyên gia quản lý Chất thải rắn Nhật Bản cho rằng, Hà Nội nói riêng và các tỉnh thành trên cả nước nói chung cần kiên trì nâng cao nhận thức của người dân, thiết kế các hệ thống phân loại tại nguồn gắn với hệ thống thu giá dịch vụ quản lý chất thải rắn sinh hoạt theo lượng phát thải (PAYT) một cách hợp lý và khả thi. Cơ chế này sẽ giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu thuế và tăng cường nguồn lực tài chính cho quản lý chất thải rắn, đồng thời cải thiện tính công bằng trong chia sẻ chi giá dịch vụ giữa các chủ nguồn thải.  

      Tại toạ đàm, nhiều chuyên gia cho rằng, việc quản lý chất thải rắn tại nước ta đang đứng trước bước ngoặt lớn: Chuyển từ mô hình “thu gom - chôn lấp” sang “giảm thiểu - tái chế - thu hồi năng lượng - kiểm soát phát thải - kinh tế tuần hoàn”. 

     Theo ông Trịnh Xuân Đức, Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Hạ tầng và Môi trường, công nghệ đốt rác phát điện không chỉ là giải pháp xử lý chất thải, mà còn là cấu phần của hạ tầng môi trường - năng lượng hiện đại: “Giải pháp đốt có hai loại. Một là chúng ta đốt rác thông thường, mang tính chất xử lý nhưng nếu chúng ta đốt để tuần hoàn hay tái sử dụng năng lượng, cụ thể ở đây là đốt rác phát điện thì đấy là hiệu quả tốt nhất. Theo các đánh giá của tổ chức quốc tế và nhiều nước trên thế giới đều thấy rằng, nếu chúng ta quản trị tốt việc đốt rác hồi nhiệt, phát điện cấp hơi, cấp nhiệt, tái tạo năng lượng thì chúng ta có thể cân bằng được hệ số phát thải đối với rác thải về bằng không, thậm chí nhiều quốc gia còn đến âm, nghĩa là có thể bán được các tín chỉ phát thải đó.”  

       Cùng với đó, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số trong quản lý chất thải rắn cũng được thảo luận sâu tại toạ đàm. Ông Nguyễn Văn Quý, Trưởng phòng Quản lý chất thải rắn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, Hà Nội đang định hướng xây dựng Trung tâm điều hành quản lý chất thải rắn tập trung nhằm kết nối toàn bộ dữ liệu từ khâu phát sinh, thu gom, vận chuyển đến xử lý. Từ thực tiễn tại Hà Nội, các chuyên gia cũng cho rằng, trong quá trình xây dựng đô thị thông minh, quản lý chất thải rắn cần được tích hợp đồng bộ với quy hoạch hạ tầng giao thông, năng lượng và môi trường. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành mà còn giảm chi phí xã hội và hạn chế phát sinh các “điểm nóng” môi trường trong tương lai.

                                                                                                                         Thuỷ Tiên/VOV1