Thưa quý vị và các bạn. Ngày 15/05/1941, tại thôn Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, Đội Nhi đồng cứu quốc được thành lập (nay là Đội TNTP Hồ Chí Minh). Từ 5 thành viên đầu tiên, đến nay, Đội đã có gần 16 triệu đội viên, thiếu niên, nhi đồng. 85 năm qua, Đội TNTP Hồ Chí Minh dưới sự dìu dắt của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và ngọn cờ cách mạng của Đảng đã góp phần nhỏ bé của mình vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Trong hòa bình, Đội tiếp tục là mái nhà tuổi thơ, nơi chắp cánh cho biết bao “búp măng non” lớn lên bằng lòng yêu nước, tinh thần sẻ chia và những ước mơ đẹp.

Trong bối cảnh hiện nay, trẻ em năng động hơn, tiếp cận thông tin nhanh hơn nhưng cũng đối diện với nhiều áp lực, cám dỗ và khoảng trống trong kỹ năng sống. Trước thực tế ấy, hoạt động Đội đang đổi mới mạnh mẽ các hoạt động để trở thành người bạn đồng hành gần gũi của thiếu nhi.

Mỗi tuần đến trường, học sinh Trường THCS Chu Văn An, thành phố Hồ Chí Minh không chỉ học kiến thức trên lớp mà còn được tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm sinh động, gần gũi với cuộc sống. Từ sân khấu hóa các tình huống bạo lực học đường, an toàn giao thông, tác hại của thuốc lá điện tử đến những buổi tranh luận về cách ứng xử trên mạng xã hội… Các hoạt động giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, đồng thời trang bị kỹ năng sống cần thiết. Những đổi mới này đang giúp hoạt động Đội trở nên hấp dẫn, gần gũi hơn với học sinh.

Thầy Nguyễn Trần Lâm, Tổng phụ trách Đội Trường THCS Chu Văn An cho biết:  "Những hoạt động mà thu hút các em thì các em dễ tiếp thu. Hàng tuần Trường có những cái hoạt động trải nghiệm để các bạn học sinh trải nghiệm cũng như tiếp thu những cái kiến thức trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống. Giáo dục các em bằng những tình huống, bằng những minh họa, tiểu phẩm rất là thật, rất là sát với các em để các em có thể dễ hình dung được những cái mức độ nguy hiểm cũng như là cái việc không đúng để các em nhận ra và thay đổi".

Được tham gia các hoạt động Đội, em Nguyễn Song Cát Tường, lớp 9, Trường THCS Chu Văn An hào hứng chia sẻ: "Trường con thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt chuyên đề hàng tuần, kể chuyện sách nè, xong rồi kể chuyện về Bác Hồ… Thầy cô cũng luôn tận tâm chia sẻ là mình nên làm những gì và mình cần lưu ý những gì trước khi mình mình sử dụng mạng xã hội và mình nên quan tâm với những điều gì tốt nhất cho bản thân. Con cảm thấy thích những hoạt động đó bởi vì là giúp con chia sẻ được với các bạn nè, kết nối nhiều hơn với các bạn và đồng thời học được lòng nhân ái và biết cách sẻ chia với tất cả mọi người và giúp đỡ các bạn học cùng lớp".

Tại nhiều địa phương, các phong trào như: đổi rác lấy cây xanh, nuôi heo đất giúp bạn đến trường, lớp học kỹ năng sinh tồn, hành trình về địa chỉ đỏ…thu hút đông đảo thiếu nhi tham gia. Qua những hoạt động ấy, trẻ em không chỉ được vui chơi mà còn học cách sẻ chia, biết quan tâm tới cộng đồng và hiểu hơn giá trị của lao động. Không chỉ tạo sân chơi, hoạt động Đội hôm nay còn giúp nhiều học sinh mạnh dạn thể hiện bản thân và rèn kỹ năng giao tiếp.

Em Bùi Vũ Gia Linh, học sinh lớp 6A2 trường THCS Trọng Điểm, tỉnh Quảng Ninh cho biết: "Ở trường em có rất nhiều câu lạc bộ như là nghệ thuật, tiếng Anh, diễn kịch. Và trong đó em tham gia câu lạc bộ tiếng Anh. Khi tham gia câu lạc bộ tiếng Anh em được vui chơi và vừa học vừa chơi. Qua những hoạt động rất là vui nhộn, vừa có thể trau dồi thêm kiến thức và cũng vừa rèn luyện khả năng tự tin giao tiếp và thuyết trình".

 Em Nguyễn Ngọc Gia Hân, Trường THCS Ngọc Sơn, tỉnh Hà Tĩnh hào hứng cho biết: "Trường em có phong trào như rung chuông vàng, làm việc tốt. Qua những chương trình đó thì em cảm thấy giúp mình tự tin hơn, đỡ nhút nhát hơn và có thêm nhiều bạn hơn, Ngoài những giờ học thì chúng em còn tham gia chương trình Trồng cây xanh bảo vệ môi trường"

Từ thực tế các em học sinh ngoài thời gian học, dành nhiều thời gian trên không gian mạng, nhiều liên đội đã đưa nội dung giáo dục kỹ năng số vào sinh hoạt thường xuyên như: nhận diện thông tin xấu độc, phòng tránh bắt nạt trực tuyến, sử dụng mạng xã hội an toàn hay ứng xử văn minh trên internet. Nhiều trường học còn xây dựng mô hình “Phòng phát thanh măng non online”, “Mỗi tuần một câu chuyện đẹp” trên nền tảng số để chính đội viên trở thành người sáng tạo nội dung tích cực. Hay phát động các cuộc thi về khoa học để các em lên ý tưởng và sáng tạo. Điều đáng chú ý là cùng với chuyển đổi số, các hoạt động trải nghiệm thực tế cũng được chú trọng nhiều hơn để kéo trẻ em ra khỏi màn hình điện thoại.

Một trong những thay đổi lớn của hoạt động Đội hiện nay là chuyển từ cách tổ chức mang tính áp đặt sang lắng nghe nhiều hơn. Theo cô Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học số 1 Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị, để đồng hành với thiếu nhi trước hết phải hiểu các em đang nghĩ gì, thích gì và gặp khó khăn gì. "Là một Tổng phụ trách Đội thì bản thân luôn lắng nghe các em, xem  các em mong muốn điều gì, sau đó là mình sẽ tập hợp lại tất cả các mong muốn đó và cân đối phối hợp với nhà trường nữa để tạo ra các  hoạt động bổ ích, thu hút học sinh tham gia, giúp các em hạn chế phụ thuộc vào tivi và các thiết bị công nghệ. Hiện, trong hoạt động “Giờ ra chơi trải nghiệm sáng tạo”, mỗi khối lớp có những nội dung phù hợp. Học sinh khối 1 tham gia vẽ tranh; khối 2 sân khấu hóa và thuyết trình; khối 3 chơi các trò chơi dân gian, cờ vua; khối 4 tham gia hoạt động STEM với các nguyên liệu tái chế như ống hút, vỏ lon, vỏ chai để tạo thành các mô hình theo ý tưởng của mình", cô Nguyễn Thị Thanh Nhàn nói. 

Trong sự phát triển mạnh mẽ của đất nước, hoạt động Đội đang từng bước thay đổi cách tiếp cận để giữ kết nối với thiếu nhi. Nhưng dù đổi mới thế nào, mục tiêu cuối cùng vẫn là giáo dục nhân cách, bồi dưỡng lý tưởng và nuôi dưỡng lòng nhân ái cho thế hệ trẻ.

Anh Bùi Quang Huy, Bí thư thứ nhất "Trung ương Đoàn, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận tổ quốc Việt Nam nhấn mạnh: Trung ương Đoàn, Hội đồng Đội Trung ương sẽ tiếp tục chỉ đạo các cấp bộ Đoàn, Đội đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động; làm cho mỗi hoạt động của Đội thực sự hấp dẫn, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, có chiều sâu giáo dục, có sức nuôi dưỡng ước mơ, khơi dậy khát vọng, bồi đắp lý tưởng sống đẹp cho thiếu nhi. Trong thời gian tới, tổ chức Đoàn sẽ cùng Hội đồng Đội các cấp xây dựng tổ chức Đội vững mạnh, thực chất, gần gũi với thiếu nhi; lấy các em làm trung tâm của hoạt động, tôn trọng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng và phát huy quyền tham gia của trẻ em. Đồng thời, đẩy mạnh đổi mới nội dung giáo dục truyền thống, đạo đức, lối sống, kỹ năng và năng lực số; tạo dựng môi trường an toàn, lành mạnh, nhân văn; quan tâm nhiều hơn tới thiếu nhi ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, biển đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn, thiếu nhi yếu thế, để Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh mãi là nơi nâng bước tuổi thơ, chắp cánh ước mơ, bồi đắp nhân cách và khát vọng vươn lên cho thiếu nhi Việt Nam".

85 năm qua, cùng với sự phát triển của đất nước, Đội TNTP Hồ Chí Minh luôn đổi mới nội dung và phương thức hoạt động để đồng hành với thiếu nhi trong từng giai đoạn. Trong thời đại số hôm nay, hoạt động Đội không chỉ là sân chơi bổ ích mà còn góp phần giáo dục nhân cách, kỹ năng sống, bồi dưỡng lý tưởng và khơi dậy khát vọng vươn lên cho thế hệ trẻ. Để từ mái nhà Đội, những “búp măng non” hôm nay sẽ tiếp tục lớn lên, trở thành những công dân trách nhiệm, nhân ái và giàu lòng yêu nước./.

                                                                                                 CTV Phương Nam