Những cánh diều tưởng chừng vô hại nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ gây sự cố lưới điện, đe dọa an toàn tính mạng và làm gián đoạn cung cấp điện trên diện rộng. 

Ông Phan Lê Vinh - Phó Trưởng Ban Kỹ thuật và An toàn, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) cho biết, thả diều gần đường dây điện tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ nghiêm trọng, không chỉ ảnh hưởng đến hệ thống điện mà còn trực tiếp đe dọa an toàn tính mạng con người.

Trước hết là nguy cơ phóng điện và điện giật. Diều và dây diều, đặc biệt là các loại dây có phủ kim loại, dây bị ẩm hoặc có tẩm hóa chất, đều có khả năng dẫn điện. Khi diều bay quá gần hoặc vướng vào đường dây, sẽ xảy ra phóng điện, gây tai nạn điện cho người chơi diều và những người đứng gần dù không tiếp xúc trực tiếp với đường dây điện.

Bên cạnh đó là nguy cơ gây sự cố lưới điện. Diều mắc vào dây dẫn có thể làm chập điện, ngắn mạch, gây gián đoạn cung cấp điện trên diện rộng, ảnh hưởng đến an toàn vận hành của toàn hệ thống điện quốc gia.

Đáng lo ngại hơn, nếu người dân, đặc biệt là trẻ em mà leo trèo hoặc dùng vật dụng để gỡ diều, dẫn đến nguy cơ điện giật hoặc tai nạn ngã cao rất nguy hiểm.

Vì vậy, việc thả diều cần được thực hiện tại các khu vực trống trải, cách xa hành lang an toàn lưới điện nhằm bảo đảm an toàn cho bản thân và cộng đồng.

Theo ông Phan Lê Vinh, việc Chính phủ nâng mức xử phạt lên 20-30 triệu đồng là một bước điều chỉnh mạnh mẽ và cần thiết. So với mức 5-10 triệu đồng trước đây, khung xử phạt mới đã tiệm cận hơn với mức độ nguy hiểm cũng như thiệt hại thực tế mà hành vi này có thể gây ra. Qua đó góp phần nâng cao ý thức chấp hành của người dân trong việc bảo vệ an toàn lưới điện.

Có thể nói, đây là mức xử phạt tương đối nghiêm khắc đối với một hành vi dân sự và nếu được áp dụng nghiêm túc, hoàn toàn có thể tạo sức răn đe rõ rệt. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế không chỉ phụ thuộc vào mức tiền phạt mà còn nằm ở công tác tuyên truyền, cảnh báo và sự kiểm tra, xử lý kịp thời, nhất quán của các cơ quan chức năng.

Do đó, bên cạnh chế tài xử phạt, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nhận thức đầy đủ về nguy cơ mất an toàn điện, từ đó chủ động thay đổi hành vi, góp phần bảo vệ an toàn hệ thống điện và cộng đồng.

Bởi, trên thực tế, việc phát hiện và xử lý hành vi thả diều gây sự cố lưới điện vẫn gặp nhiều khó khăn. Hành vi này thường diễn ra tự phát, rải rác tại khu dân cư, bãi đất trống hoặc khu vực ven đô nên rất khó kiểm soát thường xuyên. Khi xảy ra sự cố, việc xác định chính xác người thả diều để xử lý cũng không hề đơn giản, bởi diều có thể đã đứt dây, rơi xuống hoặc người vi phạm rời khỏi hiện trường.

Bên cạnh đó, nhiều trường hợp người vi phạm là trẻ em hoặc người dân chưa nhận thức đầy đủ về mức độ nguy hiểm của hành vi này. Vì vậy, công tác xử lý cần kết hợp hài hòa giữa tuyên truyền, giáo dục và chế tài xử phạt.

Trong khi đó, lực lượng kiểm tra của ngành Điện và chính quyền địa phương không thể túc trực liên tục trên toàn bộ tuyến đường dây, đặc biệt khi phạm vi quản lý rất rộng. Việc thu thập chứng cứ để xử phạt theo quy định pháp luật cũng gặp nhiều khó khăn nếu thiếu hình ảnh, nhân chứng hoặc bằng chứng trực tiếp.

Do vậy, để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và xử lý, cần tăng cường sự phối hợp giữa ngành điện, chính quyền cơ sở và cộng đồng dân cư, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để ngăn ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Để vừa bảo đảm an toàn điện, vừa đáp ứng nhu cầu vui chơi khi thả diều, ông Phan Lê Vinh - Phó Trưởng Ban Kỹ thuật và An toàn, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia khuyến nghị: trước hết cần quy hoạch và công bố các khu vực thả diều an toàn như bãi đất trống, cánh đồng xa khu dân cư và cách xa hành lang lưới điện. Khi người dân, đặc biệt là trẻ em, có không gian vui chơi phù hợp thì sẽ hạn chế đáng kể tình trạng thả diều gần đường dây điện.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức, từ trường học, khu dân cư đến mạng xã hội, nhằm hướng dẫn cụ thể cho người dân không thả diều gần lưới điện, không sử dụng dây kim loại hoặc vật liệu dẫn điện và tuyệt đối không tự ý gỡ diều mắc trên đường dây.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, cần kết hợp giữa nhắc nhở và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời tăng cường phối hợp giữa ngành điện, chính quyền địa phương và gia đình trong quản lý, giám sát. Khi đó vừa có không gian vui chơi an toàn, vừa nâng cao ý thức và kỷ luật cộng đồng, nhu cầu thả diều của người dân vẫn được đáp ứng mà không ảnh hưởng đến an toàn hệ thống điện.

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, vấn đề thả diều gần đường dây điện không phải là cá biệt và giải pháp hiệu quả thường là sự kết hợp giữa chế tài nghiêm khắc với công tác tuyên truyền, phòng ngừa chủ động. Nhiều nước đặc biệt chú trọng truyền thông và giáo dục cộng đồng. Tại Chile, các công ty điện lực thường xuyên triển khai chiến dịch “thả diều an toàn” vào các dịp lễ hội, cảnh báo rõ ràng nguy cơ điện giật và mất điện do diều vướng lưới điện. Tại Canada và Mỹ, các tổ chức điện lực cũng khuyến cáo rất cụ thể như không thả diều gần đường dây điện, không sử dụng dây kim loại và tuyệt đối không tự ý gỡ diều mắc trên lưới điện mà phải thông báo cho ngành điện xử lý...

Tại Việt Nam, thực tế cũng cho thấy, những địa phương làm tốt thường có sự phối hợp đồng bộ giữa ngành Điện, chính quyền cơ sở, nhà trường và gia đình. Một số địa phương từng ghi nhận hàng chục vụ sự cố do diều vướng lưới điện mỗi năm, buộc phải tăng cường tuyên truyền đi đôi với kiểm tra, xử lý vi phạm để giảm thiểu rủi ro.

Từ những kinh nghiệm này cho thấy không có giải pháp đơn lẻ nào đủ hiệu quả. Muốn xử lý triệt để cần đồng thời nâng cao chế tài xử phạt, đẩy mạnh tuyên truyền, khoanh vùng khu vực cấm và tăng cường giám sát để người dân vừa “không dám vi phạm”, vừa “không vô tình vi phạm”./.