Lễ hội Thiết kế Sáng tạo năm 2026 được UBND Thành phố đặt mục tiêu chuyển từ “tổ chức Lễ hội” sang “xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị”. Lễ hội không bắt đầu vào tháng 11, mà được khởi động từ tháng 01/2026 với nhiều hoạt động: Tụ hội sáng tạo, Chương trình phát triển Thủ công đương đại, Kết duyên Sáng tạo kết nối nghệ nhân với nhà thiết kế và doanh nghiệp; Chương trình Phát triển hạ tầng sáng tạo và Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo 2026...

    16 ngày cao điểm của mùa Lễ hội tháng 11 là lúc “trình diễn” kết quả của cả quá trình ấy với công chúng. Phát biểu tại sự kiện, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết: “Đây không chỉ là sự kiện văn hoá diễn ra trong 16 ngày mà là kết quả chuẩn bị của cả 1 năm. Với thông điệp ‘Kết tài hoa, dệt tài sản’, lễ hội hướng tới chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành những tài sản có khả năng phát triển lâu dài, góp phần tạo sinh kế, việc làm, thúc đẩy hợp tác và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô. Qua đó, Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong là thành phố đầu tiên tại Việt Nam gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, đồng thời tăng cường kết nối, giao lưu và hợp tác quốc tế, lan tỏa bản sắc, sức sáng tạo của Việt Nam tới khu vực và thế giới”.    

     “Thăng Long Kẻ Nghệ” gợi nhắc về một Hà Nội được hình thành và phát triển từ sự giao thoa giữa làng nghề, phố nghề, chợ và những cộng đồng làm nghề. Nếu Kẻ Chợ gắn với lịch sử giao thương, thì Kẻ Nghệ nhấn mạnh tài hoa và năng lực sáng tạo được tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ.

     Tinh thần ấy được thể hiện qua 5 cụm hoạt động, trong đó mỗi không gian mang một câu chuyện riêng. Tại cụm “Chuyện nghề trong phố”, 12 đình, hội quán cùng Văn Miếu – Quốc Tử Giám được kết nối thành mạng lưới di sản, kể câu chuyện về Tổ nghề, lịch sử hình thành các phố nghề. Trong khi đó, chợ Đồng Xuân trở thành một không gian thử nghiệm đặc biệt, nơi nghệ thuật đương đại gặp gỡ kiến trúc và nhịp sống của một khu chợ đang hoạt động.

    Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Nghệ thuật của Heritage Art Space, Giám tuyển triển lãm đa giác quan “Chạm Đồng Xuân” cho biết:“Các không gian trong chợ Đồng Xuân rất đậm đặc, chúng tôi đã cân nhắc rất nhiều, các tác phẩm có rất nhiều sắc thái khác nhau. Có những bức tranh tường do các nghệ sỹ quốc tế sáng tác trên những mảng tường ở các vị trí khá thú vị trong chợ, đồng thời sẽ có một số tác thẩm được tạo hình sắp đặt và điêu khắc, được xây dựng dựa trên những vật liệu sản phẩm truyền thống của chợ, cũng có một số tác phẩm đa phương tiện trình diễn video. Triển lãm sẽ là sự cộng hưởng, đối thoại rất nhiều tầng của các nghệ sĩ đến từ nhiều quốc gia, diễn ra trong một không gian truyền thống. Các tác phẩm sẽ hòa vào cấu trúc sinh hoạt hàng ngày của chợ Đồng Xuân.”    

    Không dừng lại ở việc đưa nghệ thuật đến với những không gian biểu tượng của Hà Nội, Lễ hội còn hướng tới khơi mở những cách thức mới để di sản và đời sống đô thị cùng tham gia vào hoạt động sáng tạo. Điều này được thể hiện qua chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” với 17 chương trình nghệ thuật tại 11 địa điểm.

    Về chương trình này, ông Nguyễn Quốc Hoàng Anh, Giám tuyển “Hà Nội Sáng Đèn”, chương trình nghệ thuật liên ngành quốc tế của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, cho biết: “Hà Nội sáng đèn mong muốn tạo ra không gian có sự đối thoại giữa truyền thống và đương đại, kích hoạt lại các không gian di sản, không gian Nhà hát, không gian công cộng. Có 11 địa điểm khác nhau, kéo dài từ thác nước Hàng Đậu, chợ Đồng Xuân, mạng lưới nhà hát trong khu vực phố cổ, quảng trường phía đông Hồ Hoàn Kiếm…rồi đến Bảo tàng Hà Nội.. Năm nay có một điều rất đặc biệt, “Hà Nội sáng đèn” có sự kết hợp với các nghệ sĩ quốc tế, đây là một quá trình xuyên suốt, có sự phối hợp làm việc chuyên sâu giữa nghệ sỹ quốc tế với nghệ sỹ, nghệ nhân Việt Nam.”    

    Ở khu vực phía Đông hồ Hoàn Kiếm và phụ cận, sự giao thoa giữa kiến trúc và nghệ thuật được thể hiện qua Quảng trường Sáng tạo với hai pavilion đáng chú ý. “Art Hanoi 2026” quy tụ 11 nghệ sĩ cùng các tác phẩm hội họa, điêu khắc và sắp đặt; trong khi Pavilion Hồ Gương do kiến trúc sư Nguyễn Hồng Quang thiết kế, với sự đồng hành của UNESCO và SOVICO, góp thêm một điểm nhấn kiến trúc vào không gian sáng tạo của Thủ đô.

   Tại Công viên Thống Nhất, cụm “Mầm Sáng Tạo” với hai pavilion Mây và Kén cũng mở ra không gian trải nghiệm, giới thiệu các sáng kiến và ý tưởng sáng tạo của cộng đồng. Một số tác phẩm, mô hình được định hướng tiếp tục tồn tại sau lễ hội, như các tác phẩm tại chợ Đồng Xuân, sân khấu DUYÊN ở rạp Hồng Hà hay chương trình biểu diễn “Gió Gió Mây Mây” phát triển từ di sản múa làng Triều Khúc, hướng tới thị trường toàn cầu.

    Đặc biệt, lần đầu tiên lễ hội công bố Giải thưởng Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, tôn vinh những ý tưởng, mô hình có khả năng phát huy di sản và giải quyết các vấn đề thực tiễn của đô thị, lễ hội cho thấy nỗ lực chuyển những thử nghiệm sáng tạo thành nguồn lực phát triển dài hạn.  

    Ngoài ra, hơn 10 tọa đàm, hội thảo - từ mô hình kinh tế sáng tạo Đồng Xuân, văn hóa trong thị trường, nghề thiết kế đến di sản đô thị và lao động sáng tạo - cùng hàng chục workshop, trải nghiệm và hoạt động cộng hưởng sẽ diễn ra tại bảo tàng, trường đại học, trung tâm thương mại, thư viện và trong Mạng lưới các không gian sáng tạo, hoàn thiện bức tranh một mùa lễ hội của Hà Nội.

                                                                                                          Thuỷ Tiên/VOV1