Trong bối cảnh các chất ma túy tổng hợp ngày càng đa dạng, có thể bị ngụy trang dưới dạng thực phẩm, đồ uống hoặc các sản phẩm bắt mắt, việc trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa cho thanh, thiếu niên càng trở nên cấp thiết.

Theo Công an tỉnh Phú Thọ, các gia đình cần chủ động nắm bắt tình hình học tập, sinh hoạt và những mối quan hệ xã hội của con em, kịp thời phát hiện nguy cơ để có biện pháp định hướng, hỗ trợ phù hợp. Đây không đơn thuần là việc quản lý con cái mà còn là quá trình đồng hành, giúp các em hình thành bản lĩnh trước những cám dỗ.

Thực tế cho thấy, giáo dục phòng, chống ma túy hiệu quả không thể chỉ dừng ở những lời cảnh báo hay yêu cầu con cái chấp hành. Cha mẹ cần thường xuyên trò chuyện, lắng nghe tâm tư, tôn trọng sự chia sẻ và hướng dẫn con kỹ năng từ chối lời mời sử dụng chất lạ. Khi trẻ cảm thấy được tin tưởng, yêu thương, các em sẽ có thêm động lực tìm đến gia đình mỗi khi gặp khó khăn hoặc đối diện với tình huống nguy hiểm.

Đặc biệt, phụ huynh cần quan tâm đến những thay đổi kéo dài trong tâm lý, kết quả học tập, giờ giấc sinh hoạt và các mối quan hệ của con. Tuy nhiên, đây chỉ là những dấu hiệu cần tìm hiểu, không phải căn cứ để kết luận một người sử dụng ma túy. Sự bình tĩnh, tôn trọng và trao đổi thẳng thắn sẽ giúp cha mẹ hiểu đúng vấn đề, tránh tạo thêm áp lực hoặc đẩy con vào tâm lý che giấu.

Bình tĩnh đồng hành khi con đối diện nguy cơ

Hãy hình dung một tình huống: Một học sinh được bạn bè rủ thử loại đồ uống không rõ thành phần tại buổi gặp mặt. Em lo lắng, sợ bị trách mắng nên chưa dám kể với cha mẹ. Trong trường hợp này, nếu gia đình thường xuyên chia sẻ về kỹ năng tự bảo vệ và duy trì không khí cởi mở, em sẽ dễ dàng tìm kiếm sự trợ giúp hơn.

Khi con chủ động kể về việc được rủ sử dụng chất lạ, cha mẹ nên ghi nhận sự trung thực, hướng dẫn con từ chối, rời khỏi nơi có nguy cơ và tìm đến người lớn đáng tin cậy. Không nên trách phạt vì con đã kể lại sự việc, cũng không khuyến khích con tự đối đầu với người đang lôi kéo mình. Nếu nghi ngờ có hành vi sử dụng hoặc tàng trữ chất cấm, gia đình cần liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn xử lý.

Theo các chuyên gia tâm lý, điều quan trọng là phụ huynh cần bình tĩnh, lựa chọn thời điểm thích hợp để trò chuyện, tìm hiểu nguyên nhân và cùng con tìm giải pháp xử lý tình huống. Cha mẹ cần giúp con ổn định tâm lý, tránh để con bị xúc động mạnh, giận dữ, mặc cảm hoặc quá sợ hãi. Nếu phát hiện con đã sử dụng ma túy, gia đình cần tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn, phối hợp với cơ sở y tế và cơ quan có thẩm quyền để đánh giá tình trạng, lựa chọn biện pháp can thiệp phù hợp. Yêu thương không có nghĩa là bao che hành vi vi phạm; ngược lại, đó là sự kết hợp giữa trách nhiệm, nguyên tắc rõ ràng và quyết tâm giúp người thân vượt qua khó khăn.

Chung tay xây dựng cộng đồng không ma túy

Tại Phú Thọ, công tác phòng, chống ma túy đang được triển khai gắn với mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy. Chỉ tính từ tháng 4/2025 đến tháng 4/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ gần 800 vụ với hơn 1.500 đối tượng (795 vụ, 1.514 đối tượng, giảm 706 vụ so với cùng kỳ trước đó) liên quan đến tội phạm và vi phạm pháp luật về ma túy. Những con số này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải kết hợp đấu tranh với phòng ngừa từ gia đình, nhà trường và khu dân cư.

Ngoài các cơ quan chức năng, nhà trường, gia đình chính là điểm tựa quan trọng trong phòng ngừa ma túy. Các gia đình cần đa dạng các hoạt động sinh hoạt, tích cực kết hợp với địa phương, nhà trường tổ chức các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thực tế lành mạnh, giúp con em phòng ngừa và tránh xa ma túy.  

Kinh nghiệm từ thành phố Hải Phòng cũng gợi mở cách làm thiết thực thông qua mô hình “Dòng họ không ma túy” và “Mỗi cán bộ Công an - Một thôn, tổ dân phố không ma túy”, kết hợp tuyên truyền, vận động trong cộng đồng với sự tham gia của lực lượng công an cơ sở. Một số địa phương gắn trách nhiệm của cán bộ công an với từng thôn, tạo cầu nối giữa lực lượng chức năng và người dân. Cách làm này cho thấy khi trách nhiệm phòng ngừa được chia sẻ từ gia đình đến dòng họ, khu dân cư, việc phát hiện nguy cơ và hỗ trợ người cần giúp đỡ sẽ thuận lợi hơn.

Phòng, chống ma túy trước hết phải bắt đầu từ nhận thức và hành động của mỗi người. Mỗi gia đình hãy dành thời gian cho con, chủ động trang bị kiến thức, xây dựng niềm tin và sẵn sàng tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết. Khi gia đình, nhà trường, chính quyền và cộng đồng cùng hành động, mỗi mái ấm sẽ trở thành một điểm tựa vững chắc, góp phần xây dựng Phú Thọ an toàn, lành mạnh và không ma túy./.