Theo các chuyên gia quốc tế, các nền kinh tế thành viên APEC cần củng cố lòng tin, duy trì mở cửa và tăng cường hợp tác trong chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuỗi cung ứng. Những phân tích, nhận định từ giới học giả, chuyên gia quốc tế sẽ góp phần gợi mở chương trình nghị sự, những phiên thảo luận thực chất cho Việt Nam khi chuẩn bị đảm nhận vai trò chủ nhà APEC năm 2027.

Phân tích về bài học thành công của APEC, ông Lâm Thượng Lập - Nguyên Hiệu trưởng kiêm Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược và Phát triển Quốc gia, Đại học Nhân dân Trung Quốc (RUC) nhận định, phối hợp cùng quản trị là bài học quan trọng của APEC và là mấu chốt thúc đẩy hợp tác châu Á - Thái Bình Dương không ngừng đi vào chiều sâu, tăng cường lòng tin giữa các nền kinh tế thành viên trong khu vực.

Theo ông Lâm Thượng Lập, sự thiếu hụt lòng tin sẽ là rào cản lớn đối với hợp tác châu Á - Thái Bình Dương. Để hóa giải các bài toán về hòa bình, phát triển và quản trị, chìa khóa then chốt là thu hẹp khoảng cách về lòng tin. Cần điều phối hài hòa giữa lập trường quốc gia và tầm nhìn khu vực cũng như toàn cầu, bồi đắp sự đồng thuận và hợp tác trên cơ sở tôn trọng các mối quan tâm chính đáng của mỗi nước. Đồng thời, cần thúc đẩy hơn nữa giao lưu kinh tế, giao lưu nhân dân, trao đổi học thuật và khoa học công nghệ, thúc đẩy xây dựng các trung tâm văn hóa, cùng ứng phó với các vấn đề về an ninh con người và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, thiết lập nền tảng vững chắc để làm sâu sắc sự phối hợp cùng quản trị tại châu Á - Thái Bình Dương.

Đồng quan điểm về giá trị cốt lõi trong quản trị phối hợp của APEC, nhà nghiên cứu Ryuji Ishida tại Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế, Đại học Meiji Gakuin (Nhật Bản) và Viện Nhân văn, Đại học Giao thông Thượng Hải đánh giá, ý nghĩa cốt lõi của APEC là thúc đẩy mở cửa, hợp tác, liên kết khu vực và phát triển chung ở châu Á - Thái Bình Dương. Cùng với tiến trình toàn cầu hóa sâu rộng, khu vực châu Á - Thái Bình Dương vừa phải đối mặt với mâu thuẫn giữa mở cửa thị trường và sự phân bổ không đồng đều các cơ hội phát triển, vừa đứng trước những bất đồng về quan điểm phát triển giữa các nước phương Tây và phương Nam toàn cầu. Triết lý cùng sinh tồn, cùng phát triển được các nước phương Nam toàn cầu gây dựng lâu nay có sự tương đồng với tinh thần liên kết, kết nối và bao trùm mà APEC khởi xướng. Ông Ryuji Ishida khẳng định, điểm quan trọng để xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương trong tương lai là việc mở rộng nền tảng lòng tin giữa các nền kinh tế khác nhau, vừa duy trì mở cửa thị trường vừa bảo đảm cơ hội phát triển cho các bên, đồng thời thông qua APEC tiếp tục tích lũy đồng thuận hợp tác và tái lập lòng tin khu vực.

Trong khi đó, nhìn nhận dưới góc độ quản trị công nghệ và chuyển dịch toàn cầu, Giáo sư, Tiến sĩ kinh tế Sergei Dmitrievich Bodrunov - Viện Hàn lâm Khoa học Nga cho rằng, cục diện thế giới đang tăng tốc tiến tới thế đa cực, trọng tâm kinh tế toàn cầu tiếp tục dịch chuyển về châu Á, và Thâm Quyến là minh chứng sống động cho xu thế này. Cần thực hiện Tầm nhìn Putrajaya 2040 của APEC, thúc đẩy sự hài hòa giữa tiến bộ kỹ thuật và phát triển con người; đồng thời xây dựng hệ thống hợp tác bao trùm, thành lập cơ quan chuyên trách giám sát các công nghệ mới và đưa các sáng kiến liên quan vào nội dung thảo luận của APEC”. Ông Bodrunov nhấn mạnh, cải cách thể chế APEC cần kiên trì lấy con người làm trung tâm, các bên cần chung tay thúc đẩy mở cửa và liên kết khu vực để cùng ứng phó với những thách thức từ sự biến đổi toàn cầu.

Góp thêm quan điểm về đổi mới thể chế và cơ chế quản trị phối hợp, mang đến nhiều bài học kinh nghiệm thiết thực cho Việt Nam khi chuẩn bị đảm nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027, bà Nguyễn Thị Phương Hoa - Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương, Viện Nghiên cứu Châu Á - Thái Bình Dương (IAPS), Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam (VASS); Học giả khách mời tại Viện nghiên cứu hiện đại hóa Trung Quốc, Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc chỉ rõ: “Trước những thách thức như chuỗi cung ứng bất ổn và rủi ro địa chính trị, các bên ở châu Á - Thái Bình Dương cần xác định rõ hơn nữa quy mô hợp tác, tính toán toàn diện các giai đoạn phát triển khác nhau của mỗi nền kinh tế để xây dựng khuôn khổ hợp tác tương ứng. Cần phát huy vai trò của ngoại giao nguyên thủ, hoàn thiện cơ chế hợp tác các cấp, tích cực bồi đắp các động lực tăng trưởng mới, tăng cường hài hòa quy tắc và xây dựng lòng tin”. Bà Nguyễn Thị Phương Hoa khẳng định, thông qua việc gia tăng lòng tin chính trị, định hình rõ phương hướng phát triển, mở rộng hợp tác thực chất và hoàn thiện cơ chế hợp tác, các bên có thể kiểm soát hiệu quả các bất đồng, thúc đẩy sự phối hợp và quản trị ở châu Á - Thái Bình Dương, tạo điều kiện thuận lợi cho sự ổn định, phát triển và cùng có lợi của khu vực.

Hướng tới Năm APEC 2027, Việt Nam có thể vận dụng các kinh nghiệm này để chủ động đề xuất các sáng kiến phù hợp với xu thế phát triển bền vững, bao trùm và chuyển đổi số. Việc phát huy ngoại giao nguyên thủ, hoàn thiện cơ chế điều phối nhiều cấp độ, gia tăng lòng tin chính trị và thúc đẩy các quy tắc một cách hài hòa sẽ là những trụ cột then chốt giúp Việt Nam đảm nhiệm thành công vai trò nước chủ nhà. Từ đó, Việt Nam có thể khẳng định vị thế cầu nối và đóng góp tích cực vào việc xây dựng Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng./.