Hợp tác kinh tế của APEC tập trung vào ba trụ cột chính: Tự do hóa thương mại và đầu tư, thuận lợi hóa kinh doanh và hợp tác kinh tế - kĩ thuật. Trong đó, tự do hóa thương mại và đầu tư là mục tiêu quan trọng hàng đầu mà APEC thúc đẩy mạnh trong nhiều năm qua. Năm 1994, các nhà lãnh đạo kinh tế đã thông qua các Mục tiêu Bogor về thương mại và đầu tư tự do và mở đối với các nền kinh tế thành viên phát triển vào năm 2010 và các nền kinh tế thành viên đang phát triển vào năm 2020. Năm 2020, các nhà lãnh đạo APEC đã thông qua Tầm nhìn Putrajaya 2040, nhằm xây dựng một “Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cởi mở, năng động, kiên cường và hòa bình” vì sự thịnh vượng của tất cả người dân và các thế hệ tương lai, trên cơ sở thúc đẩy ba trụ cột hợp tác về thương mại và đầu tư; đổi mới và số hóa; tăng trưởng mạnh mẽ, cân bằng, an toàn, bền vững và bao trùm; cam kết nâng cao hiệu quả hoạt động và vai trò quản trị toàn cầu của APEC.

          Năm 2021, các nhà lãnh đạo APEC đã thông qua Kế hoạch Aotearoa đề ra các mục tiêu và hành động cụ thể nhằm triển khai tầm nhìn APEC đến năm 2040 với ba phần chính: Mục tiêu, cam kết hành động của riêng từng nền kinh tế và cam kết hành động chung đối với ba trụ cột hợp tác của tầm nhìn; đề xuất nâng cao hiệu quả hoạt động APEC với vai trò là một thể chế với các mục tiêu cụ thể đến năm 2025; rà soát và đổi mới kế hoạch hành động và kết quả thực hiện giám sát các mục tiêu hằng năm; rà soát 5 năm thực hiện các cam kết; rà soát giữa kì các mục tiêu và hành động.

          Năm 2022 là năm đầu tiên Diễn đàn triển khai Kế hoạch Aotearoa về tầm nhìn APEC đến năm 2040, với tầm nhìn về một APEC “Mở với tất cả cơ hội, kết nối trên mọi phương diện, cân bằng trên mọi khía cạnh”.

Đặc biệt, Tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo APEC về các Mục tiêu Bangkok về mô hình kinh tế sinh học - tuần hoàn - xanh được thông qua là sự kiện đánh dấu lần đầu tiên APEC đặt ra mục tiêu toàn diện cho các vấn đề môi trường và khí hậu khi trong bối cảnh quá trình phục hồi của kinh tế toàn cầu đối mặt với cùng lúc nhiều thách thức như lạm phát leo thang, căng thẳng địa chính trị, biến đổi khí hậu và đại dịch Covid-19. Năm 2023, tại Hội nghị thượng đỉnh APEC lần thứ 30 diễn ra tại Mỹ, với chủ đề “Tạo dựng một tương lai kiên cường và bền vững cho tất cả mọi người”, các nền kinh tế thành viên APEC cam kết thúc đẩy khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, thương mại kĩ thuật số, kết nối, cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, biến đổi khí hậu và sự bền vững môi trường...Và mới đây nhất, tại Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC diễn ra ở Tô Châu, Giang Tô, Trung Quốc, các Bộ trưởng phụ trách thương mại của 21 nền kinh tế thành viên APEC đã ra Tuyên bố Tô Châu, thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Bộ trưởng Thương mại và Đầu tư New Zealand Todd McClay cho rằng, thúc đẩy hội nhập sâu rộng tiếp tục là yếu tố then chốt đối với sự phát triển dài hạn của khu vực châu Á - Thái Bình Dương: "Tôi nghĩ đối với các nền kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương, ý tưởng hội nhập - giảm bớt các rào cản, thuế quan và các rào cản phi thuế quan - sẽ giúp hàng hóa và dịch vụ dễ dàng lưu thông qua biên giới hơn, nâng cao sự công nhận về chất lượng sản phẩm".

Sau nhiều năm phát triển, APEC đã nỗ lực triển khai các chiến lược, chương trình hợp tác lớn gồm: Chương trình nghị sự tăng cường về cải cách cơ cấu; Lộ trình cạnh tranh dịch vụ đến năm 2025; Kế hoạch kết nối tổng thể đến 2025; Chương trình nghị sự phát triển bao trùm về kinh tế, tài chính, xã hội đến 2030; Khuôn khổ phát triển nguồn nhân lực trong kỉ nguyên số đến 2025; Lộ trình La Serena về phụ nữ và tăng trưởng bao trùm đến 2030.

Việt Nam đã đảm nhiệm thành công vai trò chủ nhà APEC (hai lần vào các năm 2006 và 2017); vị trí Giám đốc điều hành Ban Thư kí APEC (năm 2005 - 2006); Chủ tịch/Phó Chủ tịch nhiều ủy ban và nhóm công tác chủ chốt trong APEC như Ủy ban Thương mại và Đầu tư, Ủy ban Quản lí ngân sách, các nhóm công tác về doanh nghiệp nhỏ và vừa, y tế, đối phó với tình trạng khẩn cấp...; vai trò Chủ tịch, Phó Chủ tịch 18 ủy ban, nhóm công tác của APEC và Hội đồng Tư vấn doanh nghiệp APEC (ABAC) trong giai đoạn 2016 - 2018 được các thành viên đánh giá cao. Việt Nam cũng đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch Nhóm ASEAN trong APEC năm 2022.

Đặc biệt, Việt Nam là một trong những thành viên tích cực nhất trong đề xuất hơn 100 dự án trên nhiều lĩnh vực. Nhất quán với chính sách đối ngoại rộng mở, đa dạng hóa, đa phương hóa và hội nhập kinh tế quốc tế toàn diện, Việt Nam ngày càng chứng tỏ là thành viên có trách nhiệm, chủ động và đóng góp tích cực vào mọi hoạt động chung của APEC. Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III nhấn mạnh vai trò của Việt Nam, đặc biệt là sự nhất quán thúc đẩy thượng tôn pháp luật trong thương mại quốc tế: “Bất chấp những thay đổi trong môi trường chính trị - an ninh khu vực và toàn cầu hiện nay, vai trò dẫn dắt của Việt Nam là rất quan trọng để các quốc gia khác hiểu được Việt Nam đang làm những gì. Từ đó, các quốc gia khác có thể học hỏi kinh nghiệm và áp dụng để đất nước của họ cũng phát triển nhanh như cách Việt Nam đang phát triển. Việt Nam luôn nhất quán trong việc thúc đẩy thượng tôn pháp luật, đặc biệt là luật pháp quốc tế trong quan hệ thương mại quốc tế.”.

Những đề xuất của Việt Nam nhận được sự hưởng ứng, đánh giá cao và được thể hiện trong văn kiện bởi có tính đến lợi ích của tất cả các thành phần trong xã hội, các nền kinh tế, cũng như cân bằng giữa lợi ích ngắn hạn và dài hạn. Việt Nam đã cùng các thành viên chủ động tạo thêm kênh trao đổi để thu hẹp khác biệt, tìm kiếm tiếng nói chung, duy trì đồng thuận, đóng góp cho thành công của các hội nghị./.