Thưa quý vị và các ban! Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–20312031 sẽ diễn ra ngày 15/3/2026, là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, ngày hội lớn của toàn dân, thể hiện trực tiếp quyền làm chủ của Nhân dân. Một trong những yêu cầu xuyên suốt được đặt ra trong công tác chuẩn bị bầu cử là bảo đảm cơ cấu đại diện hợp lý giữa các vùng miền, dân tộc, đồng thời kiên quyết giữ vững tiêu chuẩn, chất lượng của đội ngũ đại biểu – những người thay mặt Nhân dân thực hiện quyền lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Chương trình Quốc hội với cử tri hôm nay đề cập nội dung này.
Thưa quý vị và các bạn! Lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16 có tài, có đức, có đủ tiêu chuẩn ra ứng cử; để nhân dân bầu làm đại biểu Quốc hội, là một công việc quan trọng đặc biệt của cuộc bầu cử.
Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tổng số đại biểu Quốc hội khóa XVI dự kiến là 500 người, được phân bổ hài hòa giữa Trung ương và địa phương, trong đó đại biểu ở địa phương chiếm 56,6%. Việc phân bổ đại biểu không chỉ căn cứ vào quy mô dân số, mà còn tính đến đặc điểm vùng miền, điều kiện kinh tế – xã hội và yêu cầu bảo đảm tiếng nói đại diện của cử tri tại từng địa phương.
Nguyên tắc mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có một số lượng đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương tiếp tục được khẳng định, nhằm bảo đảm hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp gắn với thực tiễn cơ sở, phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân. Đặc biệt, các vùng miền núi, biên giới, hải đảo – nơi còn nhiều khó khăn – được quan tâm đúng mức trong phân bổ đại biểu, qua đó góp phần phản ánh đầy đủ hơn những vấn đề đặc thù về phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng – an ninh và giữ gìn chủ quyền quốc gia.
Nhấn mạnh yêu cầu kết hợp hài hòa giữa cơ cấu và chất lượng đại biểu, bà Nguyễn Quỳnh Liên, Trưởng ban Dân chủ – Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng, công tác lựa chọn nhân sự phải được thực hiện nghiêm túc, bài bản và có lộ trình từ sớm.
"Để đảm bảo tính đại diện mà không hạ thấp tiêu chuẩn của đại biểu, công tác lựa chọn nhân sự phải được thực hiện nghiêm túc và có lộ trình. Chúng ta không chỉ chờ đến ngày bầu cử mà cần chuẩn bị nhân sự từ sớm, từ khâu lựa chọn, đào tạo và bồi dưỡng để đảm bảo tính đại diện và chất lượng của ứng viên. Chẳng hạn, đối với các cơ cấu như dân tộc thiểu số, nữ giới hay người trẻ, chúng ta phải có kế hoạch chuẩn bị nguồn nhân lực từ sớm, đào tạo, bồi dưỡng và theo dõi thường xuyên", bà Nguyễn Quỳnh Liên nhấn mạnh.
Đối với Hội đồng nhân dân các cấp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các nghị quyết hướng dẫn đã quy định cụ thể số lượng đại biểu căn cứ vào dân số và đặc điểm hành chính. Đáng chú ý, các xã miền núi, hải đảo được áp dụng cơ chế tính riêng, bảo đảm có đủ đại biểu đại diện, quyết định những vấn đề sát sườn đời sống Nhân dân địa phương, không để “trắng” tiếng nói ở những khu vực còn nhiều khó khăn. Theo luật sư Trần Tuấn Anh, Giám đốc Công ty Luật hợp danh Minh Bạch, Việt Nam là quốc gia có sự đa dạng lớn về địa hình, vùng miền và thành phần dân tộc. Vì vậy, cơ cấu đại diện trong các cơ quan dân cử không chỉ là yêu cầu kỹ thuật trong bầu cử, mà còn là vấn đề có ý nghĩa chính trị – xã hội sâu sắc.
Luật sư Trần Tuấn Anh cho biết: "Đất nước chúng ta là một đất nước rất đa dạng về địa hình, về các dân tộc anh em, với 54 dân tộc cùng tạo nên khối đại đoàn kết. Chính vì vậy, để phát huy giá trị của khối đại đoàn kết này, từ miền núi đến miền xuôi, từ đồng bằng đến ven biển, từ thành thị đến nông thôn, thì cơ cấu các thành phần trong các cơ quan dân biểu là hết sức quan trọng. Cơ quan dân biểu là nơi đại diện cho tiếng nói của Nhân dân, của các vùng miền, của các dân tộc, để tiếng nói đó được chuyển tải đến các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương, góp phần vào quá trình xây dựng đất nước.”
Chỉ thị số 46 của Bộ Chính trị về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 đã nhấn mạnh rõ nguyên tắc: “không hạ tiêu chuẩn vì cơ cấu”. Đây là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ quá trình chuẩn bị, hiệp thương, giới thiệu người ứng cử và tổ chức bầu cử.
Trên thực tế, vẫn còn những băn khoăn cho rằng việc dự kiến cơ cấu có thể mâu thuẫn với nguyên tắc bình đẳng trong bầu cử. Tuy nhiên, Hiến pháp và Luật Bầu cử đều khẳng định: bình đẳng là bình đẳng về quyền bầu cử, ứng cử của công dân; còn việc xác định cơ cấu là thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhằm bảo đảm tính đại diện hợp lý của các tầng lớp Nhân dân, tránh tình trạng mất cân đối giữa các vùng miền, nhóm xã hội.
Nói cách khác, cơ cấu không phải là sự ưu ái hay áp đặt, mà là khung định hướng để quá trình hiệp thương, lựa chọn nhân sự diễn ra dân chủ, khách quan và toàn diện hơn.
Nhấn mạnh vai trò then chốt của tiêu chuẩn đại biểu, đại biểu Vũ Trọng Kim, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình cho rằng Quốc hội là hình ảnh tập trung của ý chí toàn dân, của tinh thần đại đoàn kết dân tộc, do đó việc xây dựng cơ cấu đại biểu phải đồng thời phản ánh được sự đa dạng của xã hội và bảo đảm chất lượng đội ngũ.
"Đất nước có 54 dân tộc anh em, nhiều tầng lớp Nhân dân, đội ngũ trí thức và các tôn giáo. Hình ảnh đại đoàn kết và ý chí toàn dân thể hiện ở Quốc hội. Vì vậy, việc tìm hiểu, lựa chọn những người có khả năng, đủ tiêu chuẩn tham gia Quốc hội để bảo đảm đủ 500 đại biểu là rất quan trọng. Ngay trong cơ cấu và tiêu chuẩn phải phản ánh được tinh thần đó", theo đại biểu Vũ Trọng Kim.
Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp là những người do Nhân dân trực tiếp bầu ra. Để xứng đáng với sự tín nhiệm đó, mỗi đại biểu phải thực sự có đức, có tài, có bản lĩnh và trách nhiệm, là cầu nối tin cậy giữa Nhân dân với Đảng và Nhà nước.
Cuộc bầu cử nhiệm kỳ 2026–2031 vì thế không chỉ là việc bầu đủ số lượng đại biểu theo luật định, mà còn là quá trình lựa chọn đội ngũ đại biểu tiêu biểu, đa dạng về xuất thân, vùng miền, dân tộc, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Bình luận