Theo kế hoạch ban đầu, chiến dịch này dự kiến hoàn thành vào cuối tháng 12/2026, song với quyết tâm cao, địa phương đặt mục tiêu hoàn tất các nhiệm vụ trước ngày 30/9, sớm khoảng 3 tháng so với kế hoạch đề ra.

Để đạt được mục tiêu này, các lực lượng chức năng của tỉnh Điện Biên triển khai đồng bộ nhiều cách làm sáng tạo để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm an toàn và giữ gìn được cảnh quan.

Giữa cái nắng chói chang của ngày hè, Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia A1, phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên vẫn giữ vẻ trầm mặc, xanh mát với những hàng cây, thảm cỏ và những lối đi lát đá sạch sẽ. Trong không gian trang nghiêm, giữa những phần mộ nằm ngay ngắn là tiếng quốc xẻng xen lẫn những tiếng trao đổi khe khẽ, người đo đạc, người bóc tách từng khoảnh đất... Những giọt mồ hôi lăn dài trên gương mặt của các cán bộ, chiến sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên cho thấy sự trang nghiêm và khẩn trương khi thực hiện nhiệm vụ cất bốc hài cốt liệt sĩ để làm các thủ tục nhằm xác định danh tính.

Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia A1 cũng là nghĩa trang cuối cùng trong tổng số 7 nghĩa trang tại Điện Biên cần thực hiện nhiệm vụ khai quật, lấy mẫu hài cốt phục vụ giám định ADN, xác định danh tính các liệt sĩ. Đây cũng là nghĩa trang có mức độ thực hiện nhiệm vụ khó nhất, bởi sau nhiều lần tôn tạo, đường đi, sân và phần mộ đều được lát, ốp đá; cảnh quan cây xanh, thảm cỏ được hoàn thiện. Trong khi đó, mỗi nắp mộ có trọng lượng khoảng 6 đến 7 tạ. Trung tá Đặng Xuân Hòa, Phó Chủ nhiệm Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên cho biết, nếu đưa máy móc cơ giới vào làm sẽ ảnh hưởng tới cảnh quan, còn di chuyển bằng sức người thì rất khó khăn. Từ thực tế này, cán bộ, chiến sĩ đã nghiên cứu hệ thống ba lăng xích kết hợp giá đỡ và con lăn để nâng, di chuyển phần nắp mộ:

“Khó khăn ở Nghĩa trang A1 là hiện nay mộ ở đây đã được ốp đá hoàn thiện. Khi ốp đá rồi thì trọng lượng của nắp mộ để nâng ra để đào là rất nặng, tầm 6 tạ rưỡi đến 7 tạ, nếu sử dụng bằng tay thì rất khó khăn. Qua quá trình làm và nghiên cứu, chúng tôi đã nghiên cứu ra ba lăng xích cẩu lên và dùng con lăn trượt chạy ra, đẩy cái nắp mộ ra để chúng tôi tiến hành đào khai quật. Hiện nay hệ thống ba lăng xích của chúng tôi hoạt động rất hiệu quả, rất trơn tru, cực kỳ an toàn và rất nhanh. Cẩu một cái nắp mộ ra chỉ mất khoảng 2 phút và khi cẩu vào thì mất khoảng 3 phút.”

Hai phút để đưa một nắp mộ ra và khoảng ba phút để đưa trở lại, cách làm mới, sáng tạo được rút ra từ kinh nghiệm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn trước đó, góp phần rút ngắn thời gian khai quật mộ liệt sĩ và tiết kiệm được nhiều sức người. Để đẩy nhanh tiến độ, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh không chỉ tăng cường nhân lực, phương tiện, mà còn chủ động nghiên cứu, sáng tạo ngay từ thực tiễn. Mỗi giải pháp được đưa ra đều hướng tới mục tiêu rút ngắn thời gian, nhưng vẫn phải bảo đảm tuyệt đối sự chính xác, an toàn và tôn nghiêm của từng phần mộ. Đại tá Dương Quốc Long, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên nhấn mạnh, khối lượng việc khai quật, lấy mẫu để xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ ở Điện Biên là rất lớn, với 4.593 phần mộ tại 7 nghĩa trang cần khai quật, lấy mẫu phục vụ xác định danh tính bằng phương pháp ADN. Hàng nghìn phần mộ đồng nghĩa với hàng nghìn lần bóc tách, kiểm tra, lấy mẫu và bảo quản:

“Với quyết tâm của Ban Chỉ đạo tỉnh Điện Biên, chúng tôi quyết tâm đẩy nhanh, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ trước ngày 30/9/2026. Đặc biệt, với thời tiết của tỉnh Điện Biên trong tháng 9 sẽ là trọng điểm mùa mưa, do đó chúng tôi đã dự phòng những phương án làm trong cả ngày mưa, ngày bão và quyết tâm lớn nhất bằng nỗ lực của con người, phương tiện, chúng tôi sẽ hoàn thành trong tháng 9 năm nay.”

Nếu hoàn thành trước 30/9 tới thì tỉnh Điện Biên sẽ rút ngắn được khoảng 3 tháng so với kế hoạch ban đầu của việc khai quật, cất bốc, lấy mẫu ADN để xác định danh tính các hài cốt liệt sĩ. Dù áp lực về thời gian, mức độ cẩn trọng của công việc đè nặng, song không làm vơi đi quyết tâm của lực lượng khi thực hiện nhiệm vụ. Bởi sau mỗi lớp đất được bóc lên, mỗi mẫu hài cốt được thu thập là một câu chuyện về một người lính đã nằm lại nơi chiến trường, là một hy vọng được thắp lên trả lại được tên cho người lính ấy sau hàng chục năm xa cách trở về với gia đình, quê hương. Chứng kiến những nỗ lực ấy, chị Tô Thị Hương Hiếu, ở phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên xúc động nói.

“Tôi thấy các lực lượng làm tại đây, các đồng chí rất chuyên cần và nỗ lực hết sức, các đồng chí làm việc với một sức mạnh thần kỳ như mệnh lệnh từ trái tim để làm sao xác định sớm nhất được danh tính cho các cụ. Đây là điều không chỉ tôi mà tất cả người dân Điện Biên, người dân cả nước đang mong mỏi, hy vọng từng ngày.”

Giữa nắng gió Điện Biên, những người lính vẫn miệt mài bên từng phần mộ. Từ hệ thống ba lăng xích được sáng tạo đến những phương án được điều chỉnh theo từng nghĩa trang, tất cả đều hướng đến một mục tiêu sẽ hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ của chiến dịch trước ngày 30/9 tới. Thời gian hoàn thành sớm khoảng 3 tháng so với kế hoạch không chỉ là nỗ lực về tiến độ, mà việc thực hiện nhiệm vụ bằng “mệnh lệnh từ trái tim” sẽ góp phần quan trọng để những liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc có thể sớm được trả lại tên tuổi và những gia đình vẫn ngày đêm mong ngóng có thêm cơ hội được đón người thân yêu trở về quê hương, đất mẹ.

Vũ Lợi/VOV- Tây Bắc