Đây là văn kiện được kỳ vọng sẽ tạo bứt phá, tác động vào mọi mặt của đời sống để tạo nên bước phát triển nhảy vọt, đón đầu cơ hội phát triển cho Việt Nam. Tuy vậy, để nghị quyết 57 trở thành “khoán 10” trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia như kỳ vọng thì còn rất nhiều việc phải làm.

Trong báo cáo Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu năm 2025, Việt Nam được xếp vị trí 44/139 quốc gia và nền kinh tế. Đây là kết quả đáng khích lệ trong bối cảnh cạnh tranh về đổi mới sáng tạo trên thế giới ngày càng khốc liệt. Đáng chú ý là Việt Nam là tiếp tục có sự cải thiện ở đầu vào Đổi mới sáng tạo, tăng 3 bậc so với năm 2023, từ 53 lên 50. Điều này cho thấy các chính sách về thể chế, nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng đã phát huy tác dụng. Đặc biệt, Việt Nam tiếp tục là một trong những quốc gia có thành tích vượt trội so với mức độ phát triển trong suốt 15 năm liên tiếp. Nói một cách dễ hiểu, chúng ta đã biến nguồn lực đầu vào thành kết quả đầu ra hiệu quả hơn nhiều so với các quốc gia có cùng trình độ phát triển.

Một điểm nhấn nữa là việc lần đầu tiên Việt Nam vươn lên dẫn đầu thế giới ở chỉ số "xuất khẩu hàng hóa sáng tạo", khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ công nghệ toàn cầu. Tháng 5 năm ngoái, trong cuộc họp của Ban chỉ đạo trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo Tổng bí thư Tô Lâm nêu rõ, “không có quốc gia nào trở nên hùng cường với một nền khoa học công nghệ yếu kém”. Chỉ tròn 1 năm sau khi ra đời, nghị quyết 57 đã tạo một sự chuyển mình mạnh mẽ, từ trung ương đến địa phương đưa ứng dụng KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thành một nguồn lực đầu vào cho phát triển.

Theo TS Nguyễn Văn Lạng, nguyên thứ trưởng Bộ KHCN, từ năm 1954, khoa học công nghệ đã được xác định là then chốt trong quá trình phát triển kinh tế- xã hội:"Không phải bây giờ mà ngay từ năm 1954, khoa học công nghệ đã được chủ tịch Hồ Chí Minh nêu bật tầm quan trọng trong công cuộc phát triển. Chứng minh có những công trình, dự án khoa học của Việt Nam được thế giới biết đến và ghi nhận với kết quả cao".

Theo các chuyên gia, khi những vấn đề phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã được dành hẳn một nghị quyết, thì việc còn lại là tập trung thống nhất, trên dưới một lòng để thực hiện thắng lợi mục tiêu đã nêu ra. Để Nghị quyết trở thành khâu đột phá thì cần phải đi nhanh hơn và táo bạo hơn trong những ngành công nghiệp chiến lược mà Nghị quyết 57 đã đề ra như công nghiệp bán dẫn, điện toán đám mây, robot và tự động hóa... Khó khăn lớn hiện nay với các lĩnh vực này như công nghiệp bán dẫn là tỷ lệ sinh viên theo học tại các trường đại học còn thấp so với nhiều quốc gia. Thứ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo Nguyễn Văn Phúc kiến nghị: “Khó khăn lớn nhất của các trường đại học hiện nay là phòng thí nghiệm. Chương trình đầu tư cho 30 trường, trước đây là Bộ Kế hoạch Đầu tư chủ trì, hiện là Bộ Tài chính. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tập hợp các đề xuất của các trường, tuy nhiên Bộ cũng mới họp rà soát thì chưa có giải ngân, chưa có dự án. Thứ hai, đội ngũ giảng viên, các nhà khoa học, nghiên cứu trong lĩnh vực này chúng ta còn thiếu, cần tăng cường thu hút trong nước, ngoài nước hiện có nhân chính sách thu hút chuyên gia, giảng viên là rất quan trọng”

Để nghị quyết 57 tạo động lực mạnh mẽ trong nền kinh tế, tương tự như “khoán 10” trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, Nhà nước sẽ kiến tạo thể chế, bảo đảm công bằng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đầu tư hạ tầng số, mở đường cho sáng tạo bứt phá mang lại giá trị mới. Đặc biệt, doanh nghiệp nghiệp phải  trở thành trung tâm của đổi mới sáng tạo, nơi ý tưởng được biến thành sản phẩm, công nghệ được biến thành sức mạnh cạnh tranh: "Thế hệ trẻ, thanh niên nuôi dưỡng khát vọng lớn, dám mơ ước, dám khởi nghiệp, dám chấp nhận rủi ro, coi đổi mới sáng tạo để đóng góp vào sự phát triển đất nước là lý tưởng sống. Phải dũng cảm, tiên phong, đi trước, mở đường tiến vào khoảng trời khoa học, kỹ thuật, công nghệ mênh mông ở phía trước. Nông dân, công nhân, người lao động, lực lượng đông đảo và trực tiếp sản xuất chủ động nắm bắt, trang bị kiến thức, kỹ năng, công cụ để nâng cao năng suất, biến mỗi giọt mồ hôi thành giá trị lớn hơn cho đất nước".

Kể từ khi Việt Nam ban hành nghị quyết 57, nhiều nhà khoa học, chủ tịch các tập đoàn công nghệ như NVIDIA đã đến Việt Nam, coi đây là một điểm sáng tiềm năng trên thị trường công nghệ toàn cầu. Giáo sư Serge Haroche khẳng định, Việt Nam cần có chính sách phát triển khoa học dài hạn, liên tục và sự hỗ trợ tài chính lớn từ nhà nước cho các dự án nghiên cứu. " Để Việt Nam triển khai thành công các Nghị quyết (như Nghị quyết 57),  Nhà nước cần tạo ra môi trường thuận lợi, bao gồm việc thiết lập định hướng rõ ràng và cung cấp dư địa để các nhà khoa học phát triển. Điều cốt yếu là phải cho phép các nhà khoa học nhanh chóng thích nghi với những thay đổi và điều bất ngờ vốn có trong nghiên cứu, đồng thời thúc đẩy việc học hỏi kinh nghiệm và giao lưu với các quốc gia khác trong khu vực. Tôi cũng tin rằng Việt Nam có đầy đủ cơ hội để thành công cũng như triển khai hiệu quả các Nghị quyết".

Nhiều ý kiến cho rằng, để đưa nghị quyết 57 thành động lực cơ bản thúc đẩy kinh tế, góp phần vào quá trình tăng trưởng 2 chữ số trong những năm tới đòi hỏi những thay đổi trong chính sách thu hút các nhà khoa học trên thế giới vào Việt Nam. Theo TS Nguyễn Văn Lạng, nguyên thứ trưởng Bộ KHCN, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp .Với người Việt ở nước ngoài thì cố gắng tạo chính sách tốt để họ có nhu cầu trở về cống hiến cho đất nước. Họ có thể về 2 cách một là về thường xuyên ở lại xây nhà mua nhà hoặc về hàng năm để giảng dạy, tham gia nghiên cứu các đề tài hoặc trực tiếp làm những đề tài mà bán chuyển giao hoặc bán các phát minh sáng chế cho đất nước

Ngoài ra, để hoàn thiện nền tảng vững chắc cho các ngành công nghiệp chiến lược, cần phải giải quyết nhiều thách thức như: hệ sinh thái trong nước chưa đồng bộ; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; hạ tầng phục vụ các ngành công nghiệp mới, đặc biệt là phòng thí nghiệm cần tiếp tục được đầu tư; hợp tác quốc tế cần mở rộng và đi vào chiều sâu. Chính vì vậy,  nhiệm vụ mà chính phủ đặt ra trong năm nay là yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ phát huy vai trò nòng cốt trong điều phối và thúc đẩy nghiên cứu công nghệ lõi; Bộ Tài chính hoàn thiện cơ chế ưu đãi thuế, tài chính và thu hút đầu tư; đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế và tập trung đào tạo nhân lực bán dẫn…Trong đó, không thể thiếu vai trò của các địa phương trong chuẩn bị hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư; nghiên cứu, phát triển và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu./.

                                                                                                                                     Mỹ Hà-VOV1