Theo Công ty theo dõi hàng hải Kpler, ngày 13/8 chỉ có 9 tàu đi qua luồng hẹp tại cửa vịnh, tăng so với 5 tàu một ngày trước đó nhưng vẫn thấp hơn đáng kể mức thông thường. Sang sáng 14/8, không có tàu nào được ghi nhận đi qua khu vực này. Một số tàu có thể đã tắt thiết bị định vị để tránh bị phát hiện, nhưng quy mô hoạt động hiện nay vẫn rất xa so với hơn 130 lượt tàu qua eo biển Hormuz mỗi ngày trước khi xung đột nổ ra.

Tình trạng gián đoạn càng nghiêm trọng sau khi hai tàu thuộc sở hữu nhà nước của Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi bị tấn công tối 13/8. UAE cáo buộc Iran đứng sau vụ việc, trong khi Tehran chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức. Trước đó, Iran tuyên bố sẽ không cho phép tuyến đường thủy mở cửa trở lại hoàn toàn nếu các yêu cầu của nước này, trong đó có dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng tài sản bị phong tỏa, chưa được đáp ứng.

Những diễn biến này cho thấy cả Mỹ và Iran đều đang sử dụng khả năng kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz như một công cụ gây sức ép. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth hôm qua cho biết Hải quân Mỹ có thể duy trì phong tỏa các cảng của Iran “vô thời hạn”. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cảnh báo Mỹ sẽ công bố thêm các biện pháp kinh tế nhằm cô lập Iran. Tổng thống Donald Trump thậm chí cho biết Mỹ có thể tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ sau khi “đánh bại Iran hoàn toàn”. Iran lập tức bác bỏ tuyên bố này, cho rằng quyền kiểm soát eo biển Hormuz không thể được xác lập bằng sức mạnh quân sự hay một tuyên bố chính trị.

Đáng chú ý, thông điệp từ Washington cũng đang có sự điều chỉnh. Nhà Trắng hiện nhấn mạnh đồng thời hai mục tiêu: ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và giữ giá nhiên liệu ở mức thấp cho người dân Mỹ. Điều này cho thấy chi phí kinh tế của cuộc chiến đã trở thành một biến số ngày càng khó bỏ qua. Trong phát biểu mới nhất, Tổng thống Donald Trump một lần nữa bảo vệ chiến dịch quân sự tại Iran. Ông đồng thời nhấn mạnh:

“Chúng ta đang làm rất tốt, trên mọi phương diện. Tôi đã xây dựng một lực lượng quân sự, và giờ phải sử dụng lực lượng này nhiều hơn một chút so với dự định. Nhưng không sao cả, bởi chúng ta không thể để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Chúng ta không thể để điều đó xảy ra.”

Giá dầu Brent đã tăng lên khoảng 87 USD/thùng, còn dầu WTI khoảng 81 USD/thùng; giá xăng tại Mỹ cũng tăng so với một tháng trước. Tuy nhiên, tác động của tình trạng gián đoạn không chỉ nằm ở giá năng lượng. Nếu xung đột kéo dài, nguồn cung dầu toàn cầu có thể tiếp tục suy giảm, trong khi chi phí vận tải, bảo hiểm và tìm kiếm các nguồn cung thay thế tăng lên, tạo thêm sức ép đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu. Đáng lo ngại hơn, các tuyến đường thay thế cũng không thực sự an toàn. Hoạt động của lực lượng Houthi tại Bab el-Mandeb tiếp tục gây sức ép đối với tuyến vận tải nối Vịnh Ba Tư với Biển Đỏ.

Trong khi sức ép kinh tế và an ninh gia tăng, cánh cửa ngoại giao vẫn chưa được mở lại. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết nước này  chưa quyết định có nối lại đàm phán với Mỹ hay không. Các kênh trung gian như Qatar và Pakistan mới chỉ chuyển thông điệp giữa hai bên.

 “Hiện tại, chúng tôi không có bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ. Đúng là các bên trung gian vẫn đang chuyển thông điệp giữa hai phía, nhưng đó không thể gọi là đàm phán. Họ đang cố gắng tạo cơ sở để các cuộc đàm phán có thể bắt đầu. Theo quan điểm của chúng tôi, chừng nào những vi phạm đối với bản ghi nhớ chưa được giải quyết, thì chưa thể bắt đầu đàm phán.”

Khi kênh ngoại giao vẫn bế tắc, vấn đề không còn chỉ là bao nhiêu tàu có thể đi qua Hormuz mỗi ngày, mà là thế giới có thể duy trì hoạt động của các tuyến năng lượng và thương mại quan trọng đến đâu nếu điểm nghẽn này tiếp tục bị siết chặt./.

Thu Hoài/VOV1