Nhân Ngày Môi trường thế giới 5/6 và Ngày Đại dương thế giới 8/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài viết với nhan đề: “Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững”. Bài viết không chỉ đưa ra những nhận định sâu sắc về các thách thức môi trường toàn cầu, mà còn xác lập một tầm nhìn phát triển mới, trong đó bảo vệ môi trường, bảo vệ đại dương và ứng phó với biến đổi khí hậu trở thành trụ cột của quá trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. 

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, thế giới đang chứng kiến những biến đổi sâu sắc chưa từng có về môi trường sinh thái. Trái đất nóng lên, thời tiết cực đoan, nước biển dâng, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm đại dương đang đe dọa trực tiếp đến sự phát triển bền vững của nhân loại. Trong bối cảnh đó, môi trường không còn là vấn đề riêng của một ngành hay một lĩnh vực mà đã trở thành nội dung cốt lõi của an ninh quốc gia và an ninh con người.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Đáp, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng: "Điểm nổi bật xuyên suốt trong bài viết của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là việc đặt bảo vệ môi trường ngang hàng với các mục tiêu phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội: Đây là một trụ cột đồng hành cùng phát triển kinh tế - xã hội. Điều này cũng quán triệt quan điểm của Đại hội XIV, khi bảo vệ môi trường cùng với phát triển kinh tế và công bằng xã hội được xác định là những trụ cột ngang nhau".  

Không chỉ nhìn nhận môi trường dưới góc độ bảo tồn, bài viết còn đặt ra yêu cầu đổi mới mô hình phát triển, chuyển từ tư duy khai thác sang tư duy phát triển hài hòa với thiên nhiên. Trong đó, Việt Nam tiếp tục khẳng định trách nhiệm với cộng đồng quốc tế thông qua các cam kết về phát thải ròng bằng “0”, chuyển dịch năng lượng công bằng, phát triển kinh tế tuần hoàn và kinh tế biển bền vững. PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Đại biểu Quốc hội khóa XV phân tích: "Đây là cách tiếp cận mới, thể hiện quyết tâm đưa các cam kết về môi trường trở thành hành động cụ thể trong quá trình phát triển đất nước. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước rất quan tâm đến nhiều lĩnh vực, trong đó có môi trường. Chúng ta phải thực hiện đúng các cam kết quốc tế để không thua kém bạn bè. Việt Nam đã hứa là làm và quyết tâm thực hiện bằng được. Điểm mới trong bài viết chính là cách nhìn nhận vấn đề môi trường khác hơn để huy động nguồn lực bảo vệ môi trường".

Một điểm nhấn quan trọng khác trong bài viết là yêu cầu đổi mới tư duy quản trị môi trường. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần hoàn thiện thể chế theo hướng coi thiên nhiên là nền tảng của phát triển bền vững; chuyển từ xử lý ô nhiễm sang phòng ngừa ô nhiễm ngay từ thiết kế phát triển; đồng thời đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn. Đây cũng là nội dung được các nhà quản lý đặc biệt quan tâm trong quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật về môi trường.  Ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phân tích: "Chúng tôi thấy những tư tưởng, và những tư duy mà chúng ta thể hiện tầm nhìn của Đảng, đặc biệt là người đứng đầu của Đảng ta. Cần phải đổi mới triệt để tư duy từ cấm đoán sang kiến tạo, từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý rủi ro. Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, chúng tôi cho rằng hiện nay trong tư duy để thiết kế điều khoản, chính sách của luật cũng đề nghị quan tâm".

Đặc biệt, trong bài viết của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đặt ra một mục tiêu có ý nghĩa chiến lược lâu dài: hướng tới xây dựng một nền văn minh sinh thái, nơi phát triển kinh tế gắn chặt với bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và nâng cao chất lượng sống của người dân. PGS.TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường cho rằng: "Đây là bước phát triển mới trong tư duy phát triển đất nước. Trong thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đó là chúng ta hướng tới văn minh sinh thái. Mục tiêu của văn minh sinh thái là trời xanh, biển xanh, đất xanh, nước xanh và một nền kinh tế sản xuất sạch hơn. Trong Đại hội Đảng lần thứ XIV, môi trường đã trở thành một trụ cột cùng với kinh tế và xã hội. Lần đầu tiên môi trường đã được đặt ngang hang với kinh tế và xã hội. Chính vì vậy định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ưu tiên về một nền văn minh sinh thái sẽ là một bước ngoặt trong quá trình phát triển kinh tế đột phá của Việt Nam trong thời gian tới".

Từ việc nhận diện những thách thức toàn cầu đến đề xuất sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn tới, bài viết “Vì một nền văn minh sinh thái, một Việt Nam xanh và một đại dương hòa bình, bền vững” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã truyền đi thông điệp rõ ràng: bảo vệ môi trường, bảo vệ đại dương và ứng phó với biến đổi khí hậu không chỉ là yêu cầu cấp bách của hiện tại mà còn là nền tảng cho sự phát triển thịnh vượng, bền vững của đất nước trong tương lai. Đó cũng là lời hiệu triệu để toàn xã hội cùng hành động vì một Việt Nam xanh, trách nhiệm và phát triển hài hòa bền vững với thiên nhiên.

Quang Huy