Sáng nay, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Trung tâm Khuyến nông quốc gia và phía Hàn Quốc tổ chức Hội nghị khởi động Dự án “Nâng cao năng suất và tăng cường chuỗi giá trị vừng tại Việt Nam”. Đây là dự án sử dụng vốn ODA không hoàn lại của Chính phủ Hàn Quốc thông qua Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Phát triển nông thôn Hàn Quốc, do Cộng đồng Phát triển Nông thôn Hàn Quốc (KRC) phối hợp triển khai. 

Dự án được thực hiện trong giai đoạn 2025-2027 tại hai địa phương trọng điểm sản xuất vừng là Nghệ An và Đồng Tháp, với mục tiêu nâng cao năng suất, hoàn thiện chuỗi giá trị từ giống, canh tác, thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ; đồng thời tăng cường năng lực cho hợp tác xã, doanh nghiệp và nông dân tại vùng dự án. 

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Phạm Ngọc Mậu, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, dự án không chỉ mang ý nghĩa hợp tác kỹ thuật đơn thuần mà còn thể hiện sự tin cậy và chiều sâu trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Hàn Quốc. Sau hơn ba thập kỷ hợp tác, nông nghiệp luôn là lĩnh vực trọng điểm trong quan hệ song phương giữa hai nước. Những kinh nghiệm, công nghệ và mô hình phát triển nông thôn của Hàn Quốc đã và đang góp phần hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy tái cơ cấu nông nghiệp, phát triển sản xuất theo hướng hiện đại, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

“Dự án lần này không chỉ hỗ trợ thiết bị hay đào tạo, mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái sản xuất – chế biến – tiêu thụ bền vững, có khả năng nhân rộng sau dự án”, ông Phạm Ngọc Mậu nhấn mạnh.

Theo nội dung dự án, mỗi địa phương sẽ được hỗ trợ xây dựng 1 mô hình trình diễn chế biến nông sản (APC) cùng khu trình diễn nhân giống vừng quy mô 10.000m². Các mô hình được đầu tư đồng bộ dây chuyền ép dầu, chiết rót, đóng gói, bảo quản, phục vụ chế biến khoảng 4-6 tấn vừng mỗi tuần. 

Ngoài ra, phía Hàn Quốc sẽ cử 8 chuyên gia sang Việt Nam hỗ trợ kỹ thuật trong các lĩnh vực trồng trọt, chế biến nông sản, hợp tác xã, phát triển nông thôn và giám sát đánh giá dự án. Khoảng 30 cán bộ quản lý, kỹ thuật sẽ được đào tạo tại Hàn Quốc; hơn 2.000 lượt nông dân, cán bộ khuyến nông, hợp tác xã được tập huấn tại địa phương. 

Phát biểu tại hội nghị, ông Kim Hyun Woo, Tùy viên Nông nghiệp Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam cho rằng Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển ngành hàng vừng nhờ điều kiện khí hậu phù hợp và kinh nghiệm sản xuất lâu đời của nông dân. Ông Kim Hyun Woo đánh giá, Nghệ An và Đồng Tháp là hai vùng sinh thái tiêu biểu, có khả năng trở thành trung tâm nguyên liệu vừng chất lượng cao nếu được đầu tư bài bản về giống, cơ giới hóa và chế biến sâu.

“Chúng tôi mong muốn dự án sẽ không chỉ giúp tăng năng suất mà còn tạo ra chuỗi giá trị bền vững, giúp nông dân nâng cao thu nhập và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế”, ông Kim Hyun Woo nói.

Trong khi đó, ông Bae Jong Ha, Giám đốc dự án phía Hàn Quốc cho biết, phía Hàn Quốc sẽ đồng hành chặt chẽ cùng các cơ quan Việt Nam trong toàn bộ quá trình triển khai dự án, từ xây dựng mô hình trình diễn, chuyển giao công nghệ đến đào tạo nhân lực địa phương. Theo ông Bae Jong Ha, mục tiêu lớn nhất của dự án không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ kỹ thuật mà là tạo ra mô hình phát triển có thể vận hành bền vững sau khi dự án kết thúc.

“Chúng tôi kỳ vọng các mô hình trình diễn tại Nghệ An và Đồng Tháp sẽ trở thành trung tâm kết nối giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, qua đó thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị vừng hiện đại, hiệu quả và có khả năng mở rộng ra nhiều địa phương khác của Việt Nam”, ông Bae Jong Ha nhấn mạnh.

Là chủ dự án, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia khẳng định, dự án được xây dựng trên cơ sở kế thừa những kết quả hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Hàn Quốc trong thời gian qua, đặc biệt là các nghiên cứu, khảo nghiệm giống vừng tại Đồng Tháp. Theo ông Lê Quốc Thanh, điểm khác biệt của dự án lần này là tiếp cận toàn diện chuỗi giá trị, từ khâu giống, sản xuất nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ.

“Chúng tôi không chỉ hướng tới nâng năng suất cây vừng mà còn tạo ra giá trị thực cho người sản xuất thông qua liên kết chuỗi, công nghệ chế biến và xây dựng thương hiệu, định vị được cây vừng trong chuỗi giá trị sản xuất. Dự án sẽ hỗ trợ hình thành mô hình liên kết công – tư giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; đồng thời xây dựng các điểm trình diễn kỹ thuật để nông dân có thể trực tiếp học tập, tiếp cận công nghệ mới”, ông Lê Quốc Thanh cho biết.

Bà Võ Thị Nhung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và môi trường tỉnh Nghệ An cho biết, hiện địa phương chiếm khoảng 30% diện tích và gần 40% sản lượng vừng toàn quốc, song sản xuất vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, năng suất chưa cao, thiếu liên kết thị trường. Việc triển khai dự án sẽ tạo điều kiện để địa phương tiếp cận công nghệ giống mới, cơ giới hóa và nâng cao giá trị sản phẩm vừng theo hướng hàng hóa.

Trong khi đó, ông Lê Chí Thiện, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và môi trường Đồng Tháp cho biết cây vừng từng mang lại lợi nhuận cao gấp 2-3 lần cây lúa, nhưng những năm gần đây diện tích giảm mạnh do thiếu lao động, thiếu cơ sở chế biến và thị trường tiêu thụ chưa ổn định. Dự án ODA lần này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những “nút thắt” về công nghệ sau thu hoạch và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Theo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, ngoài các hoạt động đầu tư hạ tầng và chuyển giao công nghệ, dự án còn tập trung mạnh cho công tác truyền thông, đào tạo và nâng cao nhận thức cộng đồng về phát triển nông nghiệp bền vững. Các phóng sự, video khuyến nông, hội thảo chuyên đề và mô hình trình diễn sẽ được triển khai xuyên suốt trong quá trình thực hiện dự án. 

Dự án “Nâng cao năng suất và tăng cường chuỗi giá trị vừng tại Việt Nam” được kỳ vọng sẽ trở thành mô hình hợp tác tiêu biểu giữa Việt Nam và Hàn Quốc trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần thúc đẩy tái cơ cấu ngành trồng trọt, nâng cao thu nhập cho nông dân và mở rộng thị trường cho nông sản Việt Nam trong thời gian tới.

Hà Phương