Để góp phần đưa tăng trưởng kinh tế (GDP) Việt Nam năm 2026 đạt mục tiêu từ 10% trở lên, ngành Công Thương đặt trọng tâm đẩy mạnh sản xuất, phấn đấu chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng từ 12-14% so với năm 2025. 

               Nghe âm thanh tại đây:

Báo cáo của Cơ quan Thống kê cho thấy, năm 2025, ngành công nghiệp phục hồi và tăng trưởng khá toàn diện, tiếp tục là động lực chính cho tăng trưởng với giá trị tăng thêm ước đạt 8,8%. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng khoảng 9,97% và đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng chung của nền kinh tế (gần 32% vào tăng trưởng chung).

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, trong giai đoạn vừa qua, mặc dù gặp nhiều khó khăn và thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm, nhưng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn giữ được đà phát triển tích cực, đặc biệt là trong các lĩnh vực chế biến sâu và sản xuất các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao. Mặc dù vậy, mô hình phát triển công nghiệp chế tạo của Việt Nam vẫn còn hạn chế, đặc biệt là tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực chưa cao và vẫn còn phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu. Chính vì vậy, Bộ Công Thương xác định việc chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2025-2030, nhằm không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm công nghiệp, mà còn giảm thiểu sự phụ thuộc vào gia công, lắp ráp đơn giản và tăng giá trị gia tăng trong ngành chế tạo.

Để đạt được mục tiêu này, Bộ Công Thương đang triển khai một loạt các chính sách nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo theo chiều sâu, trước hết là nâng cao giá trị gia tăng nội địa - với mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ chiếm khoảng 28-30% GDP, với trọng tâm là phát triển công nghiệp công nghệ cao, các ngành công nghiệp xanh, các-bon thấp, và chuyển dịch dần từ các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng thấp sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này sẽ không chỉ giúp nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp Việt Nam mà còn tạo ra nền tảng vững chắc để đất nước có thể tham gia vào các thị trường quốc tế với những sản phẩm có giá trị công nghệ cao, thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô hay sản phẩm gia công. (Theo thống kê, nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam, năm 2025 chiếm tới 88,7% trong tổng kim ngạch xuất khẩu).

Một trong những chiến lược quan trọng của giai đoạn tới đây được Bộ Công Thương nhấn mạnh là thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong công nghiệp chế tạo. Theo đó, cơ quan quản lý khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), ứng dụng công nghệ mới và mạnh dạn đầu tư vào các công nghệ lõi. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam triển khai các mô hình sản xuất thông minh, áp dụng các công nghệ IoT, AI và các giải pháp tự động hóa trong dây chuyền sản xuất, nhằm nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và tăng tính bền vững cho ngành chế tạo.

Đẩy mạnh phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao theo hướng sinh thái, bền vững, chuyển từ gia công, lắp ráp sang sản xuất giá trị cao, tạo nền tảng thu hút các tập đoàn công nghệ lớn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dài hạn đang được nhiều địa phương triển khai ngay trong năm 2026 này. Khánh Hoà là một trong những địa phương như vậy.

Ông Trần Minh Chiến, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp Khánh Hòa cho biết: "Để đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp theo hướng công nghệ cao, công nghiệp sinh thái, xanh và bền vững, Ban Quản lý đã xây dựng đề án phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại khu kinh tế và các khu công nghiệp. Mục tiêu là bảo đảm điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, đồng thời phục vụ tốt nhu cầu của cộng đồng dân cư. Phát triển công nghiệp gắn với bảo vệ môi trường xanh, sinh thái".

Bên cạnh việc phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu về công nghệ và sản xuất hiện đại cũng là hướng đi cần đặc biệt chú trọng. Đây là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo Việt Nam có thể duy trì đà phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo trong dài hạn, không chỉ thông qua việc thu hút đầu tư nước ngoài mà còn thông qua sự sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ của các doanh nghiệp trong nước gắn với giá trị gia tăng cao.

TS Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch HH Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng: "Hướng đi để đạt được tăng trưởng hai con số thì phải tập trung nhất quán cho kinh tế số, kinh tố xanh, đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ cao. Chỉ có những cái đó thì nó mới nâng được cái giá trị gia tăng cao, mới khai thác được các lợi thế của mình".

Phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng cường nội lực quốc gia được Bộ Công Thương nhấn mạnh sẽ đặc biệt ưu tiên - với 2 điểm nhấn quan trọng, đó là xây dựng chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2030 và vận hành các trung tâm kỹ thuật hiện đại. Đây cũng là khuyến nghị của PGS. TS Vũ Thanh Hương - Phó Chủ nhiệm Khoa kinh tế và kinh doanh quốc tế, Trường Đại học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội: "Chúng ta cần tiếp tục kiên trì tăng cường tự chủ năng lực sản xuất và phát triển công nghiệp hỗ trợ là vô cùng quan trọng. Thứ hai là vấn về chủ động công nghệ, vì công nghệ là nền tảng cho đổi mới sáng tạo, và khi chúng ta đưa công nghệ, đổi mới sáng tạo vào trong sản phẩm thì giá trị gia tăng của những sản phẩm chúng ta đưa ra thị trường thế giới mới tăng lên, từ đó mới tăng được lợi nhuận, nâng cao thu nhập của người lao động tham gia vào lĩnh vực xuất khẩu".

Xác định rõ việc phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo không thể tách rời với phát triển bền vững. Vì vậy, Bộ Công Thương luôn quan tâm thúc đẩy xanh hóa công nghiệp, khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường, nhằm bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn. Những nỗ lực này không chỉ giúp Việt Nam đạt được các mục tiêu tăng trưởng xanh, mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh xu thế tiêu dùng bền vững ngày càng mạnh mẽ trên thế giới.

Trong trước mắt, để đạt tăng trưởng cao, với mục tiêu tăng trưởng chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) từ 12-14% trong năm 2026 này, ngành Công Thương đặt trọng tâm đẩy mạnh sản xuất, tập trung phát triển công nghiệp nền tảng, công nghiệp công nghệ cao, đẩy mạnh chuyển đổi xanh/số và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Từ thực tế hoạt động sản xuất công nghiệp thời gian qua, Phó Cục trưởng Cục Công Nghiệp Quách Quang Đông cho rằng: "Công nghiệp có đặc thù cần nguồn vốn lớn và thời gian quay vòng vốn dài, tỷ suất lợi nhuận chưa hấp dẫn như một số ngành kinh tế khác. Vì vậy, cần tránh các biến động lớn trong kinh tố vĩ mô để có thể ổn định và phát triển. Chúng ta cần có thêm các dự án quy mô lớn, hiệu quả trong các lĩnh vực năng lượng, khai khoáng, hạ tầng công nghiệp nền tảng từ nguồn vốn đầu tư công hoặc đầu tư nhân để tạo động lực mới cho phát triển sản xuất công nghiệp, và từ đó mới có thể đáp ứng được mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong thời gian tới".

Đại diện cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực công nghiệp cũng nhấn mạnh 3 nhóm giải pháp trọng tâm cần ưu tiên trong thời gian tới. Thứ nhất, đó là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật, chiến lược phát triển một số ngành công nghiệp nền tảng, mũi nhọn, ưu tiên làm cơ sở cho các nguồn lực tăng trưởng mới trong các ngành công nghiệp trong ngắn hạn cũng như trong dài hạn; Thứ 2 là tiếp tục chủ động triển khai hiệu quả các chính sách, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đưa vào vận hành các dự án sản xuất công nghiệp mới nhằm phục vụ cho xuất khẩu và tiêu dùng trong nước, tạo thêm năng lực cho phát triển sản xuất và nguồn hàng cho xuất khẩu. Thứ 3 là hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục tận dụng cơ hội từ các dự án đầu tư công lớn; Có cơ chế, chính sách khuyến khích việc tăng cường mua sắm hàng hóa sản xuất trong nước, hạn chế tối đa việc sử dụng sản phẩm và nguyên liệu nhập khẩu mà trong nước đã sản xuất được; Đẩy mạnh tìm kiếm các thị trường mới cho các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may, da-giày, điện tử.../.

Nguyên Long