Tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong khu vực sản xuất công nghiệp còn rất lớn. Tuy nhiên, một trong những rào cản hiện nay là doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ còn gặp nhiều khó khăn trong việc huy động vốn cho các dự án tiết kiệm năng lượng. Vì vậy, cần thúc đẩy các mô hình tài chính xanh, tín dụng xanh, ESCO và các cơ chế chia sẻ rủi ro phù hợp để biến các dự án tiết kiệm năng lượng thành những dự án có khả năng tiếp cận nguồn vốn. Tại hội thảo “Chính sách, công nghệ và tài chính thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp” do Bộ Công Thương tổ chức hôm nay (28/8/2026), nhiều kinh nghiệm được các chuyên gia, doanh nghiệp chia sẻ.

 Theo chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn - Chủ tịch Trung tâm nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, Ban Thư ký Hội Khoa học và công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA), việc ban hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (sửa đổi) cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn thời gian gần đây đã tạo hành lang pháp lý tương đối rõ ràng, trong đó, đáng chú ý là việc phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm và thúc đẩy các dự án đầu tư tiết kiệm năng lượng, nhất là trong công nghiệp đã góp phần tạo thuận lợi hơn trong triển khai các hoạt động hiệu quả năng lượng cho doanh nghiệp:

"Với định hướng đẩy mạnh đầu tư, phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn, sử dụng năng lượng hiệu quả sẽ góp phần trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế. Điều này đảm bảo hai yếu tố: thứ nhất, nâng cao năng lực cạnh tranh của các sản phẩm công nghiệp Việt Nam; thứ hai, giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu về phát triển bền vững và ESG. Đây là những nội dung hết sức quan trọng".

Ông Lại Đức Tuấn - đại diện Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục gia tăng, cùng với đó là các yêu cầu của thị trường quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính trong toàn bộ vòng đời sản phẩm - từ quá trình sản xuất, sử dụng đến xử lý, thải bỏ - đang tạo áp lực lớn đối với hoạt động sản xuất và xuất khẩu của Việt Nam. Đặc biệt, từ năm 2026, Liên minh châu Âu (EU) và một số thị trường khác triển khai các quy định liên quan đến hệ thống định giá phát thải carbon, thuế carbon và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Điều này tác động trực tiếp đến nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như da giày, dệt may, sắt thép và các sản phẩm có cường độ phát thải cao. Đây sẽ là áp lực lớn, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp Việt Nam trong việc chuyển đổi công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải để duy trì năng lực cạnh tranh và khả năng tiếp cận các thị trường quốc tế”.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật chính sách, công nghệ mới tới các đối tượng sử dụng năng lượng, nhất là doanh nghiệp công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) Đặng Hải Dũng đánh giá cao việc phát triển Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam để kết nối các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức cùng chung mục tiêu thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, và cho rằng:

"Cộng đồng hiệu quả năng lượng là một trong những công cụ mà Bộ Công Thương đang xây dựng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Cộng đồng này sẽ có sự tham gia của nhiều bên liên quan, trong đó doanh nghiệp sản xuất là lực lượng nòng cốt, bên cạnh các tổ chức tài chính và các nhà cung cấp giải pháp công nghệ. Thông qua cộng đồng, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp để cập nhật những thay đổi, xu hướng mới của thị trường, đồng thời đưa ra các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với những yêu cầu mới, đặc biệt là các tiêu chuẩn về ESG và phát triển bền vững tại các thị trường xuất khẩu".

Chủ tịch Hội Khoa học và công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) Nguyễn Đình Hiệp cho rằng, với sự đồng hành của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, sự tham gia tích cực của các chuyên gia, doanh nghiệp, các tổ chức trong nước và quốc tế, Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam sẽ phát huy vai trò là cầu nối quan trọng, góp phần thúc đẩy việc ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực quản lý năng lượng và hiện thực hóa các mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Trong khuôn khổ hội thảo “Chính sách, công nghệ và tài chính thúc đẩy tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp”, các đại biểu đã được cập nhật những cơ chế, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật và các quy định mới về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Đây là những nội dung quan trọng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nắm bắt kịp thời các định hướng quản lý, yêu cầu pháp lý và các chính sách thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong giai đoạn hiện nay.

Bên cạnh việc cập nhật chính sách, hội thảo đã giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ và mô hình ứng dụng thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong doanh nghiệp. Các chuyên đề tập trung vào giải pháp xây dựng khu công nghiệp thông minh, nhà máy thông minh; ứng dụng trí tuệ nhân tạo điều khiển tối ưu vận hành và tiết kiệm năng lượng. Hội thảo cũng dành thời lượng trao đổi về các giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư các dự án sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực tài chính phù hợp để đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng tới phát triển bền vững.

Bên cạnh các bài tham luận chuyên sâu, chương trình còn tổ chức phiên hỏi đáp, tư vấn trực tiếp về các giải pháp công nghệ và tài chính, tạo điều kiện để các chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức liên quan trao đổi kinh nghiệm, tăng cường kết nối và thúc đẩy hợp tác.

Thông qua hội thảo, Ban Tổ chức kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức, thúc đẩy ứng dụng các công nghệ tiên tiến, lan tỏa các mô hình sử dụng năng lượng hiệu quả và tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và thực hiện các cam kết giảm phát thải của Việt Nam./.

Nguyên Long