Đây là thông tin được các chuyên gia nhấn mạnh tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Hoa Kỳ với chủ đề “Phát triển năng lượng tiên tiến phục vụ các ngành công nghệ chiến lược” do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính phối hợp với EXCEL Services Corporation (Hoa Kỳ) tổ chức hôm nay (8/5), tại Hà Nội.

Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Hoa Kỳ diễn ra trong bối cảnh các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo hay trung tâm dữ liệu đang phát triển mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về nguồn điện ổn định, quy mô lớn và thân thiện với môi trường. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã và đang đẩy mạnh đầu tư vào các giải pháp năng lượng tiên tiến, trong đó có các mô hình điện hạt nhân thế hệ mới như lò phản ứng mô-đun nhỏ, kết hợp với hệ thống lưu trữ và điều hành thông minh.

Những xu hướng này đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam phải chủ động phát triển hạ tầng năng lượng đi trước một bước, nhằm tạo nền tảng cho các ngành công nghệ chiến lược phát triển bền vững và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Phát biểu tại sự kiện, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia cho rằng, trong bối cảnh các ngành công nghệ chiến lược ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng năng lượng quy mô lớn, ổn định và bền vững, việc phát triển các giải pháp năng lượng tiên tiến có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế.

"Trong bối cảnh Việt Nam đang ưu tiên phát triển các ngành công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, năng lượng - đặc biệt là năng lượng tiên tiến - ngày càng giữ vai trò then chốt. Thời gian qua, với mục tiêu từ năm 2026 đạt tăng trưởng hai con số, các tính toán cho thấy, năng lượng cần phải đi trước một bước. Đồng thời, mức độ tiêu thụ năng lượng cũng sẽ tiếp tục gia tăng, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế. Chính vì vậy, Việt Nam đã và đang ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy các ngành công nghệ chất lượng cao. Trong đó, phát triển năng lượng cùng với mở rộng hợp tác quốc tế được xác định là một trong những ưu tiên quan trọng, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới."- ông Võ Xuân Hoài nói.

Tại Diễn đàn, các chuyên gia nhấn mạnh, việc thúc đẩy nghiên cứu, tiếp thu và từng bước làm chủ các công nghệ năng lượng tiên tiến, bao gồm cả năng lượng hạt nhân an toàn, hiện đại, là yếu tố quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, quá trình này cần gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện thể chế và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ.

Ở góc độ chính sách và hợp tác quốc tế, Đại sứ Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ nhận định, năng lượng tiên tiến đang trở thành lĩnh vực hợp tác quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

"Trong giai đoạn phát triển mới, tăng trưởng của Việt Nam ngày càng dựa nhiều hơn vào đổi mới sáng tạo và công nghệ. Và chính xu hướng này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với lĩnh vực năng lượng. Không chỉ cần đủ về quy mô, nguồn năng lượng còn phải bảo đảm tính ổn định và độ tin cậy trong vận hành. Đây là những yếu tố then chốt để đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ hiện đại. Vì vậy, việc tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế được xem là giải pháp quan trọng, nhằm tiếp cận công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm và phát triển các nguồn năng lượng tiên tiến, phục vụ cho tăng trưởng bền vững trong thời gian tới." - ông Phạm Quang Vinh nhấn mạnh.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông James Voss, Phó Chủ tịch EXCEL Services Corporation cho biết, doanh nghiệp đang nghiên cứu các giải pháp năng lượng thế hệ mới có độ tin cậy cao, nhằm đáp ứng nhu cầu vận hành liên tục của các ngành công nghệ cao, đồng thời bày tỏ kỳ vọng tăng cường hợp tác với Việt Nam trong chuyển giao công nghệ và triển khai dự án.

Trong khi đó, ở góc độ quản lý, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Công Thương đều cho biết, việc hoàn thiện khung pháp lý, quy hoạch và cơ chế chính sách cho phát triển các loại hình năng lượng mới, trong đó có điện hạt nhân, đang được triển khai theo hướng bảo đảm an toàn, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Ông Nguyễn Hoàng Anh- Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh:

"Việt Nam đã và đang triển khai nhiều bước đi quan trọng trong xây dựng chính sách và chiến lược phát triển năng lượng tiên tiến. Từ việc từng bước hoàn thiện khung pháp lý, đến tăng cường năng lực triển khai, những nền tảng ban đầu đã được hình thành tương đối rõ nét. Tuy nhiên, trong thời gian tới, vẫn còn nhiều nhiệm vụ cần tiếp tục thực hiện. Trong đó, trọng tâm là nâng cao năng lực, hoàn thiện hệ thống quy định và chính sách, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Chính vì vậy, Chính phủ Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự hợp tác và đồng hành từ các đối tác quốc tế, các cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ. Không chỉ trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ, hợp tác còn cần được mở rộng sang đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, cũng như hoàn thiện thể chế, đặc biệt là các quy định về an toàn hạt nhân nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn tới." - đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ khẳng định.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, các bên đã trao đổi về khả năng hợp tác trong đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng và kỹ thuật, hướng tới xây dựng đội ngũ chuyên gia đủ năng lực tham gia các dự án công nghệ quy mô lớn trong tương lai.

Diễn đàn không chỉ góp phần cụ thể hóa các định hướng chính sách lớn, mà còn mở ra cơ hội tăng cường hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực chất lượng cao, từng bước hình thành nền tảng năng lượng vững chắc cho các ngành công nghệ chiến lược của Việt Nam trong thời gian tới.