Hơn 300 đại biểu trong nước và quốc tế đang tham dự Diễn đàn mở rộng kết nối hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam và các nước (IRIFF 2026), khai mạc sáng nay (5/11), tại Hà Nội.

IRIFF 2026 do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED), Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức trong hai ngày 5 và 6/11, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức khoa học, trường đại học, viện nghiên cứu, cơ quan tài trợ và doanh nghiệp trong nước, quốc tế.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Trong đó, tăng cường hợp tác quốc tế, huy động và kết nối các nguồn lực nghiên cứu, thúc đẩy liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp được xác định là những yêu cầu quan trọng để nâng cao năng lực khoa học, công nghệ quốc gia.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Việt Nam không chỉ mong muốn tiếp nhận tri thức và công nghệ mà còn hướng tới cùng các đối tác quốc tế tạo ra tri thức mới, phát triển công nghệ và chia sẻ thành quả. Để làm được điều này, cần tăng cường đầu tư cho con người, gắn kết nghiên cứu với doanh nghiệp và chuyển các quan hệ đối tác quốc tế thành những hành động hợp tác cụ thể.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh: “Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi. Nhà khoa học đóng góp tri thức và giải pháp mới. Doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, đầu tư và đưa kết quả vào thực tiễn. Sự hợp tác này cần bắt đầu ngay từ khâu xác định bài toán. Cần hỗ trợ thử nghiệm, chế tạo mẫu và đưa những kết quả có triển vọng từ phòng thí nghiệm đến sản xuất. Thành công phải thể hiện ở sản phẩm tốt hơn, doanh nghiệp mạnh hơn và cuộc sống người dân được cải thiện.”

Theo PGS.TS Đào Ngọc Chiến, Giám đốc cơ quan điều hành Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, hợp tác quốc tế trong khoa học, công nghệ cần vượt qua những hoạt động trao đổi mang tính hình thức, tiến tới xây dựng các chương trình nghiên cứu chung, phối hợp nguồn lực và chia sẻ trách nhiệm. Trong đó, các tổ chức tài trợ nghiên cứu có vai trò quan trọng trong kết nối đối tác, thiết kế cơ chế tài trợ và tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu hợp tác xuyên biên giới.

PGS.TS Đào Ngọc Chiến khẳng định: “Thực tiễn cho thấy, nhiều vấn đề hiện nay không còn giới hạn trong phạm vi một quốc gia mà có tác động trên quy mô khu vực và toàn cầu, như biến đổi khí hậu hay sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo trong đời sống. Để giải quyết những vấn đề này, không một quốc gia nào có thể tự mình thực hiện mà cần có sự kết nối, hợp tác giữa nhiều quốc gia. Trên cơ sở phát huy thế mạnh của mỗi bên, các quốc gia có thể cùng xây dựng và triển khai những chương trình, dự án nghiên cứu mang tính tổng thể.”

Từ góc độ các cơ sở nghiên cứu và đào tạo, việc mở rộng hợp tác quốc tế không chỉ giúp kết nối nguồn lực mà còn tạo cơ hội để các trường đại học, viện nghiên cứu gắn hoạt động nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn. PGS.TS Lâm Quang Vinh, Trưởng ban Ban Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng cần thúc đẩy sự liên thông giữa nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp.

PGS.TS Lâm Quang Vinh cho biết: “Thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo. Diễn đàn sẽ là cơ hội trao đổi các mô hình hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng đến thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ và thương mại hóa, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong xác định bài toán, đồng hành nghiên cứu và tiếp nhận kết quả.”

Trong khi đó, từ thực tiễn đầu tư cho khoa học và công nghệ, TS. Lê Mai Lan, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học VinUni nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn những bài toán nghiên cứu có tầm vóc, tạo ra tác động lớn, tránh đầu tư dàn trải và lãng phí nguồn lực. Cùng với đó, hợp tác liên ngành, liên trường và liên quốc gia là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả đầu tư cho nghiên cứu.

TS. Lê Mai Lan chia sẻ: “Chúng tôi hoàn toàn đồng ý rằng muốn đi nhanh thì đi một mình, nhưng muốn đi xa thì phải đi cùng nhau. Tôi cho rằng diễn đàn này thực sự có ý nghĩa, thiết thực và rất kịp thời, bởi chúng ta cần phải hợp tác với nhau. Sự hợp tác không chỉ dừng lại ở liên ngành, liên trường mà còn cần mở rộng ra phạm vi liên quốc gia. Đó cũng là tinh thần hợp tác giữa ba nhà: nhà trường, nhà quản lý và nhà khoa học, cùng kết nối vì một tương lai chung.”

Với bốn trọng tâm thảo luận gồm phát triển nghiên cứu xuất sắc; thúc đẩy liên kết Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp; chuyển giao công nghệ chiến lược và tăng cường liêm chính trong nghiên cứu khoa học, IRIFF 2026 kỳ vọng mở ra những cơ hội hợp tác thực chất giữa Việt Nam và các đối tác quốc tế.

Thông qua diễn đàn, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED), Bộ Khoa học và Công nghệ hướng tới hình thành các chương trình đồng tài trợ, phối hợp kêu gọi đề xuất nghiên cứu, trao đổi chuyên gia và kết nối các nhóm nghiên cứu quốc tế. Qua đó, từng bước đưa IRIFF trở thành diễn đàn hợp tác nghiên cứu quốc tế định kỳ hai năm một lần, góp phần kết nối tri thức, nguồn lực và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển bền vững.