Đây là chủ để của Hội thảo khoa học cấp quốc gia do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương phối hợp với Bộ Công an, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương tổ chức chiều nay (18/8), tại Hà Nội.

Chủ trì Hội thảo có các ủy viên Bộ chính trị: PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.

Hội thảo nhằm làm rõ những nhận thức, tư duy mới về an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, phân tích những vấn đề đặt ra trong các khía cạnh an ninh quốc gia cụ thể và đề xuất một số định hướng, giải pháp và kiến nghị chính sách nhằm triển khai cụ thể tư duy lý luận mới về an ninh quốc gia.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nêu rõ: Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia. Đây là những nghị quyết có tầm chiến lược, tiếp tục bổ sung, phát triển tư duy lý luận của Đảng về mô hình phát triển và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới, trong đó xác định an ninh là tiêu chí quan trọng trong lựa chọn mô hình phát triển, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời khẳng định tư duy về an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị cho rằng: Trong quản trị quốc gia hiện đại, an ninh không thể đứng ngoài hay đứng sau phát triển mà phải được lồng ghép xuyên suốt trong các chính sách, không gian và giai đoạn phát triển. An ninh kiến tạo phát triển đòi hỏi chuyển từ tư duy “bảo vệ trước nguy cơ” sang chủ động kiến tạo năng lực và không gian phát triển an toàn; không chỉ ngăn chặn, đẩy lùi các mối đe dọa mà còn tạo lập môi trường ổn định, tin cậy, giảm thiểu rủi ro hệ thống, nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu quốc gia. Khi được đặt đúng vị trí, an ninh trở thành nguồn lực chiến lược, điều kiện quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.

Đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh: Cần tiếp tục làm rõ, bổ sung và phát triển tư duy lý luận về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển, làm rõ vị trí, vai trò của an ninh trong quản trị quốc gia hiện đại và chỉ ra những định hướng, giải pháp để an ninh thực sự trở thành động lực, nền tảng và bảo đảm vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

(Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới đòi hỏi chúng ta phải có tư duy lý luận toàn diện, đủ tầm, có chiều sâu và đổi mới. An ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển không chỉ là yêu cầu bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Đảng, Nhà nước và nhân dân mà còn là điều kiện, động lực và bảo đảm để đất nước thực hiện thành công khát vọng phát triển, trở thành quốc gia phát triển thu nhập cao vào năm 2045, tạo nền tảng vững chắc cho tầm nhìn dài hạn hơn).

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Chủ đề Hội thảo có ý nghĩa nền tảng đối với lý luận phát triển và quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu cấp thiết của thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, bất định gia tăng, các rủi ro ngày càng đan xen, lan truyền xuyên lĩnh vực, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng một nền an ninh vừa bảo vệ vững chắc Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa và lợi ích quốc gia - dân tộc, vừa giữ vững môi trường hòa bình, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực tự chủ của đất nước.

Theo PGS,TS Đoàn Minh Huấn, tư duy mới về an ninh quốc gia trước hết đòi hỏi vượt qua cách nhìn tách rời giữa an ninh và phát triển. An ninh không chỉ là trạng thái cần được bảo vệ, càng không phải là giới hạn của phát triển, mà phải trở thành năng lực nội sinh, được chủ động kiến tạo; ngược lại, phát triển phải không ngừng bồi đắp tiềm lực, thế chủ động và sức chống chịu quốc gia. Tư duy đó được khái quát qua ba chuyển dịch lớn: từ cục bộ, chia cắt sang tổng thể, liên ngành, liên cấp; từ ứng phó khi nguy cơ phát sinh sang chủ động quản trị rủi ro và xây dựng sức chống chịu; từ bảo vệ trạng thái hiện có sang bảo vệ quyền lựa chọn, dư địa chiến lược và kiến tạo khả năng phát triển tương lai.

Trên tinh thần đó, đồng chí Đoàn Minh Huấn đề nghị Hội thảo tập trung làm rõ năm vấn đề chủ yếu: cấu trúc khái niệm của tư duy mới về an ninh quốc gia với các thành tố an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo; thể chế hóa mối quan hệ giữa an ninh và phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại; xác định an ninh con người là mục đích, Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể tạo lập an ninh; làm rõ nội hàm tự chủ chiến lược và cơ chế bảo vệ các nguồn lực, không gian phát triển có ý nghĩa sống còn; đồng thời đổi mới thể chế và phương thức quản trị rủi ro an ninh theo hướng chủ động nhận diện, cảnh báo sớm, nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó và phục hồi.

PGS,TS Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh: Đại hội 14 của Đảng yêu cầu đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển gắn chặt với xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, lấy phát triển củng cố ổn định, lấy ổn định thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững. Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 cụ thể hóa tư duy đó bằng một hệ thống quyết sách chiến lược: Nghị quyết số 18 về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa phát triển; Nghị quyết số 19 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam; Nghị quyết số 20 về xây dựng và phát triển Việt Nam thành quốc gia biển mạnh; Nghị quyết 22 về chiến lược an ninh quốc gia. Tuy tiếp cận từ những phương diện khác nhau, các nghị quyết đều gặp nhau ở một yêu cầu chung: an ninh và phát triển được thống nhất trong một chiến lược.

(Tư duy mới trước hết đòi hỏi vượt qua cách nhìn tách rời an ninh và phát triển. Việc tuyệt đối hóa tăng trưởng trước mắt xem nhẹ những rủi ro phụ thuộc chiến lược để tích tụ dài hạn đe dọa đến chính năng lực tăng trưởng và phát triển. Vì vậy an ninh phải chủ động phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa, nơi rủi ro có thể làm suy giảm năng lực phát triển và quyền tự chủ quốc gia, đồng thời bảo đảm mở rộng không gian cho đổi mới sáng tạo và cho sự vận hành bình thường của đời sống kinh tế xã hội)

Ban tổ chức hội thảo đã nhận được 36 tham luận, ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, phân tích toàn diện, thấu đáo nhiều mặt tư duy lý luận về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Diễn ra với hai phiên tham luận chuyên sâu, các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ những nội dung cốt lõi của tư duy mới về an ninh quốc gia, nhất là nội hàm và mối quan hệ giữa các thành tố an ninh tổng thể, toàn diện, chủ động, bao trùm và kiến tạo; mối quan hệ biện chứng giữa an ninh và phát triển, giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống, giữa an ninh quốc gia và an ninh con người. Các ý kiến cũng phân tích yêu cầu đưa an ninh trở thành một tiêu chí chất lượng của các quyết sách phát triển, được tích hợp trong toàn bộ quá trình hoạch định chiến lược, xây dựng thể chế, phân bổ nguồn lực, lựa chọn dự án, công nghệ và đối tác; qua đó vừa kiểm soát rủi ro, vừa bảo đảm không gian cho đổi mới, sáng tạo và phát triển.

Phát biểu tổng kết hội thảo, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an khẳng định: Tại Hội thảo, các đại biểu đã tiếp cận vấn đề từ nhiều chiều cạnh, góp phần làm sáng rõ hơn những nội dung lý luận và thực tiễn về an ninh quốc gia trong quản trị quốc gia hiện đại. Khái quát những nội dung đạt được sự thống nhất cao tại Hội thảo, Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh các vấn đề: Trước hết, an ninh và phát triển là hai mặt hữu cơ cấu thành năng lực quản trị quốc gia; an ninh không chỉ thực hiện chức năng bảo vệ mà còn phải trở thành nguồn lực kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định, củng cố niềm tin xã hội và mở rộng không gian phát triển. Phạm vi bảo đảm an ninh cần được tiếp cận toàn diện đối với các lợi ích quốc gia - dân tộc. Cùng với đó, cần xây dựng và củng cố năng lực tự chủ chiến lược, được hiểu không phải là khép kín hay tách rời khỏi thế giới mà là khả năng chủ động lựa chọn, thích ứng, thay thế và phục hồi, không để đất nước rơi vào thế bị động trước những tác động, sức ép từ bên ngoài. Quản trị an ninh phải thực sự “đi trước một bước”, coi trọng năng lực dự báo, cảnh báo sớm, nhận diện các nguy cơ từ xa, từ sớm và tăng cường sức chống chịu quốc gia trước những biến động có tính dài hạn, liên ngành và xuyên biên giới.

Vì vậy, theo Đại tướng Lương Tam Quang: Hội thảo hôm nay mới là một bước quan trọng trong quá trình tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện tư duy lý liệu mới về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Những vấn đề đặt ra còn rất rộng lớn, phức tạp và cần được tiếp tục tổ chức nghiên cứu sâu hơn. Đại tướng Lương Tam Quang đề nghị:

(Sau hội thảo hôm nay, tôi đề nghị 4 cơ quan đồng chủ trì hội thảo và cơ quan nghiên cứu tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống khái niệm, nguyên tắc và đặc trưng của tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, bao trùm. Chủ động kiến tạo, nghiên cứu hoàn thiện thể chế bảo đảm an ninh trong quản trị quốc gia, nhất là vấn đề cụ thể trong cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng, liên cấp, cơ chế chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm giải trình, phân công phân cấp. Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, yêu cầu bảo đảm an ninh trong quá trình chuyển đổi lớn của đất nước, nhất là chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế số, kinh tế dữ liệu và phát triển đô thị).

Hà Nam-VOV1