Dự Diễn đàn có Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Quốc Vụ khanh Bộ Tư pháp Vương quốc Campuchia, quan chức cấp cao, chuyên gia pháp luật các nước ASEAN cùng đại diện các tổ chức quốc tế, nhà tài trợ.

Đây là sáng kiến do Bộ Tư pháp Việt Nam đề xuất nhằm thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan pháp luật, tư pháp ASEAN, chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp khai thác hiệu quả AI trong xây dựng và thi hành pháp luật, góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá chủ đề năm nay mang tính thời sự, phù hợp với bối cảnh phát triển của khu vực và thế giới. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận vừa củng cố lòng tin của người dân, doanh nghiệp, vừa là điều kiện để công nghệ mới được ứng dụng an toàn.

Theo Phó Thủ tướng, AI đặt ra 3 câu hỏi lớn: Pháp luật điều chỉnh AI thế nào để vừa bảo vệ quyền con người, vừa không cản trở đổi mới sáng tạo? AI có thể hỗ trợ thế nào để nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật? AI mang lại lợi ích gì cho người dân, doanh nghiệp và xã hội, có giúp giảm thời gian, chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật hay không?

Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam đã đạt một số kết quả bước đầu: Quốc hội đã thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo; Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển Cổng Pháp luật quốc gia giai đoạn 2026-2030; đồng thời chỉ đạo hoàn thiện cơ sở dữ liệu pháp luật quốc gia và các công cụ ứng dụng AI phù hợp với khung kiến trúc số quốc gia.

Từ thực tiễn đó, Việt Nam chia sẻ 3 nguyên tắc: dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung”; AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế quyền quyết định và trách nhiệm của con người, trong đó các ứng dụng hỗ trợ soạn thảo, thẩm định, đánh giá tác động chính sách phải được kiểm soát ở mức cao nhất; đồng thời cần nhận diện, phòng ngừa sớm rủi ro điều hướng chính sách do dữ liệu đầu vào sai lệch hoặc bị chi phối.

Phó Thủ tướng kêu gọi các nước ASEAN, đối tác phát triển và tổ chức quốc tế cùng triển khai 4 định hướng: xây dựng bộ nguyên tắc chung về ứng dụng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật; chia sẻ tiêu chuẩn, quy chuẩn dữ liệu pháp luật và kinh nghiệm số hóa; hợp tác phát triển nguồn nhân lực, hạ tầng dữ liệu, chuyển giao công nghệ, thu hẹp khoảng cách năng lực số; duy trì các cơ chế đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và kết nối mạng lưới chuyên gia.

“Việt Nam nhất quán coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN trong tiến trình hợp tác pháp luật số của khu vực. Các nguyên tắc, các tiêu chuẩn, quy chuẩn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp cần được hình thành trước hết trong ASEAN và do ASEAN dẫn dắt trên cơ sở đồng thuận và tôn trọng chủ quyền của mỗi quốc gia thành viên. Bước sang năm thứ hai của hành trình triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, tôi cho rằng ASEAN có đủ điều kiện để trở thành khu vực tiên phong của thế giới về ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, qua đó đóng góp tiếng nói của mình vào các khuôn khổ quản trị trí tuệ nhân tạo của khu vực và toàn cầu”. Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, việc xây dựng và hoàn thiện thể chế luôn là một trong những đột phá chiến lược của Việt Nam. Với ngành Tư pháp, chuyển đổi số không chỉ là số hóa quy trình, cơ sở dữ liệu pháp luật mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức xây dựng pháp luật, nâng cao hiệu lực thi hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.AI mở ra nhiều triển vọng nhưng cũng đặt ra thách thức về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, trách nhiệm giải trình và tính minh bạch của thuật toán. AI không có biên giới, đòi hỏi tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và hướng tới những cách tiếp cận tương thích.

 “Bộ Tư pháp Việt Nam cam kết mạnh mẽ trong việc kiến tạo một môi trường pháp lý cởi mở, an toàn và đồng bộ, sẵn sàng đồng hành cùng các Bộ, ngành, cơ quan pháp luật và tư pháp của các nước ASEAN, Ban Thư ký ASEAN, các tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và giới học thuật để tăng cường trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác chuyên môn, chia sẻ tri thức và cùng nghiên cứu, đề xuất các giải pháp pháp lý phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo. Tôi tin tưởng rằng, từ những đối thoại cởi mở, thực chất và xây dựng tại Diễn đàn này sẽ hình thành những sáng kiến, kết nối và những hợp tác mới, góp phần nâng cao chất lượng thể chế, củng cố Nhà nước pháp quyền và phát huy vai trò của pháp luật như một nền tảng của đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và hội nhập khu vực.” Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết

Phát biểu tại Diễn đàn, bà Mildreth Bernadette Alva, Trợ lý Cố vấn Nhà nước cấp cao, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Philippines, khẳng định AI đã trở thành thực tế hàng ngày, thay đổi cách tư duy, làm việc và là tiêu chuẩn để duy trì khả năng cạnh tranh, kể cả trong bộ máy Chính phủ. Philippines cam kết hợp tác với ASEAN về AI để giải quyết thách thức an ninh, thúc đẩy kinh tế số và xây dựng mạng lưới an toàn AI.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Philippines chia sẻ một số ứng dụng AI trong dịch vụ công, đồng thời cảnh báo những hạn chế của AI như thiếu sự thấu cảm, đạo đức và trách nhiệm giải trình. Theo bà, luật pháp phải lấy con người làm gốc; AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế sự giám sát và trách nhiệm cuối cùng của con người.

 “Chúng tôi tin rằng việc xác minh và hướng dẫn vẫn phải được thực hiện bởi đúng người, những người hiểu rõ giới hạn của công nghệ, cũng như nhu cầu và tác động của luật pháp đối với xã hội, để đạt được sự cân bằng giữa chúng. Nhiệm vụ của chúng ta là sử dụng AI một cách khôn ngoan và nhân văn. Chúng ta phải xây dựng các khung pháp lý nơi công nghệ củng cố tinh thần thượng tôn pháp luật, mở rộng khả năng tiếp cận công lý, bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ dịch vụ công tốt hơn, đồng thời đảm bảo rằng trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về những con người cụ thể, những người đang và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và nhân dân”. Bà Mildreth Bernadette Alva nhấn mạnh.

Diễn đàn diễn ra trong 2 ngày 18 và 19/8, tập trung trao đổi về ứng dụng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật; phát triển Cổng Pháp luật quốc gia; kinh nghiệm xây dựng khuôn khổ pháp luật, chính sách về AI; chủ quyền AI và quản trị hợp tác trong ASEAN; cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm và những cơ hội, thách thức của AI đối với quản trị nhà nước hiện đại.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, Bộ Tư pháp Việt Nam phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ trong nước tổ chức triển lãm các sản phẩm, giải pháp và nền tảng AI trong lĩnh vực pháp luật, tư pháp, giới thiệu năng lực đổi mới sáng tạo và mở ra cơ hội hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ./.