Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh việc nhận diện khách quan những khó khăn, vướng mắc sau 8 năm triển khai thi hành luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước năm 2017 là cơ sở quan trọng để sửa đổi luật. Thực tế cho thấy việc định lượng về thiệt hại còn khó khăn, đặc biệt là xác định các khoản tổn thất về tinh thần và mất thu nhập thực tế rất khó khi quy đổi thành tiền một cách chính xác, minh bạch. Điều này dẫn đến khó đạt được thỏa thuận giữa các bên, hoặc dẫn đến tranh chấp, khiếu kiện, khiếu nại. Theo quy định, người thi hành công vụ có lỗi phải hoàn trả một phần hoặc toàn bộ số tiền vừa bồi thường cho nhà nước. Nhưng việc xác định rõ mức độ lỗi, trách nhiệm và tỷ lệ liên đới giữa các chủ thể trong quá trình này không đơn giản bởi việc thực hiện quy trình hành chính liên quan đến nhiều chủ thể, cơ quan, đơn vị, phần lớn là trách nhiệm liên đới…. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết: "Một số lĩnh vực dễ phát sinh thiệt hại cho tổ chức cá nhân, như trong tố tụng hành chính, trong xử lý vi phạm hành chính, trong bảo vệ người khiếu nại, tố cáo trong các lĩnh vực về phòng chống tham nhũng tiêu cực, chưa được quy định một cách đầy đủ nên việc yêu cầu bồi thường còn hạn chế. Thứ hai là thủ tục phức tạp và kéo dài. Quy trình xác minh, thương lượng rồi thủ tục giải quyết bồi thường đó thì cũng rườm rà. Việc thu thập chứng cứ để chứng minh thiệt hại thực tế của người bị thiệt hại cũng rất khó khăn, dẫn đến thời gian giải quyết kéo dài. Điểm thứ ba đó là việc xác định trách nhiệm và tỷ lệ bồi hoàn trong trường hợp có sự liên đới bồi thường thiệt hại của nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân chưa rõ"

Việc sửa đổi luật lần này được xây dựng với quan điểm mở rộng, bảo đảm quyền của người yêu cầu bồi thường, đồng thời phù hợp với chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, các luật mới ban hành, việc sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước và việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực bồi thường nhà nước. Ông Nguyễn Ngọc Vũ - Phó Cục trưởng Cục đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước thông tin: "Về phạm vi trách nhiệm bồi thường nhà nước, bổ sung trách nhiệm của nhà nước trong việc bồi thường khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng biện pháp bảo vệ hoặc là áp dụng không đúng gây thiệt hại cho người đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực hoặcngười thân. Bổ sung trách nhiệm của cơ quan nhà nước khi không chấp hành bản án quyết định của tòa án về vụ án hành chính đã có hiệu lực pháp luật. Ngoài ra cũng rà soát thêm một số trường hợp đã nằm trong phạm vi trách nhiệm bồi thường rồi nhưng mà cần phải cụ thể hóa hơn để cho việc thực thi được bảo đảm, không tạo ra các khoảng trống. Về quản lý nhà nước về công tác bồi thường, xác định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc xây dựng, quản lý, vận hành hệ thống thông tin về bồi thường nhà nước và kết nối, tích hợp, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu khác để thực hiện tốt hơn công tác bồi thường nhà nước"

Bên cạnh đó, dự thảo luật mở rộng phạm vi văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường, quy định rõ hơn cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, rút gọn thủ tục hành chính, chuyển đổi số. Khẳng định nguyên tắc việc giải quyết yêu cầu bồi thường được thực hiện kịp thời, công khai, bình đẳng, thiện chí, trung thực, đúng pháp luật và trên cơ sở thương lượng giữa cơ quan giải quyết bồi thường với người yêu cầu bồi thường là cần thiết, song bà Phạm Thị Thanh Hương, Phó giám đốc Sở Tư pháp thành phố Hà Nội đề nghị cơ quan soạn thảo cần làm rõ hơn nội hàm “kịp thời”, “công khai”, “thiện chí” và “bình đẳng”. Trong thực tế, người yêu cầu bồi thường thường ở vị thế bất lợi hơn về thông tin, hồ sơ, chứng cứ và khả năng xác định thiệt hại. Vì vậy, cần quy định trong luật hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết thi hành.

Về quy định người bị thiệt hại có nghĩa vụ cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh thiệt hại thực tế cũng như mối quan hệ  nhân quả. Theo luật sư Hoàng Vinh, Công ty luật Hoàng Vinh và cộng sự, trong các vụ việc hành chính, tố tụng, người bị thiệt hại thường là bên yếu thế vì thế cần thiết kế lại quy định này theo hướng áp dụng nguyên tắc chuyển dịch nghĩa vụ chứng minh hoặc chia sẻ gánh nặng chứng minh cơ quan nhà nước với nguồn lực và chuyên môn của mình phải có trách nhiệm phối hợp thu thập chứng cứ để chứng minh mức độ thiệt hại cùng với cả người dân. Hoặc là khi người dân không thể cung cấp các chứng cứ do các nguyên nhân khách quan, do thời gian quá lâu, do mất mát, do bị bắt giữ, luật có thể sẽ phải có cơ chế để ước lượng thiệt hại hợp lý thay vì bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ.

Một nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là cần định lượng cụ thể hơn về thiệt hại tinh thần của người bị hại. Luật sư Nguyễn Văn Chiến, Công ty Luật TNHH Nguyễn Chiến nêu ý kiến: nên chăng Nhà nước ấn định tùy thuộc vào tính chất, mức độ hành vi và thời gian mà họ bị oan sai do phải bị cách ly khỏi xã hội để xác định một mức phù hợp, tránh tình trạng việc giải quyết kéo dài như trong thời gian vừa qua. Bồi thường về uy tín danh dự trước đây chỉ có một buổi công khai xin lỗi. Trong thời đại số hiện nay, ngoài việc phải thông tin một cách đầy đủ trên mạng thì trách nhiệm của các cơ quan nhà nước là cũng phải "làm sạch" các thông tin trước đây, trong thời gian người bị oan sai bị bắt, bị tạm giam, bị xử lý để bảo vệ danh dự cho họ và gia đình họ.