Ngày 28/5, Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra tại Hà Nội theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối với 33 điểm cầu tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Hội nghị HĐND toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031 ngoài việc tổng kết, triển khai phương hướng, nhiệm vụ, còn là dịp để chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan dân cử.

Nhiệm kỳ 2021–2026 là giai đoạn HĐND các tỉnh, thành phố hoạt động trong bối cảnh chưa từng có tiền lệ: vừa ứng phó với đại dịch Covid-19, vừa triển khai các chủ trương lớn về sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và từng bước hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh đó, HĐND các cấp đã để lại những dấu ấn đáng ghi nhận.

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy, Vai trò quyết định của HĐND đối với các vấn đề quan trọng ở địa phương được thể hiện thực chất hơn. Nhiều HĐND đã chủ động, quyết liệt đồng hành cùng UBND trong việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm phục hồi kinh tế sau đại dịch, hỗ trợ doanh nghiệp, bảo đảm an sinh xã hội và đẩy nhanh đầu tư công. Hiệu suất hoạt động tăng kỷ lục: số kỳ họp tăng gấp 1,5 lần, số nghị quyết ban hành tăng gấp 2–3 lần so với nhiệm kỳ trước. Chất lượng kỳ họp được nâng lên rõ rệt — nhiều phiên thảo luận diễn ra thẳng thắn, tranh luận đến cùng về những vấn đề bức xúc liên quan đến dân sinh.

Hoạt động giám sát có nhiều đổi mới cả về cách làm lẫn chiều sâu. Nếu trước đây giám sát chủ yếu là nghe báo cáo và kiến nghị, thì nhiệm kỳ này nhiều HĐND đã tăng cường giám sát chuyên đề, khảo sát thực địa, tái giám sát và theo dõi việc thực hiện kết luận sau giám sát — chuyển trọng tâm từ “giám sát, kiến nghị” sang “giám sát gắn với trách nhiệm và kết quả”. Hoạt động chất vấn ngày càng đi vào thực chất, đi thẳng vào vấn đề, yêu cầu người đứng đầu cam kết tiến độ giải quyết, giúp nhiều vấn đề tồn đọng được xử lý dứt điểm và được truyền hình trực tiếp để cử tri theo dõi. Nhiều địa phương đã tổ chức phiên giải trình giữa hai kỳ họp.

HĐND thể hiện rõ vai trò cầu nối giữa Đảng, chính quyền với nhân dân trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và chuyển đổi sang mô hình hai cấp. Nhiều địa phương chủ động tăng cường tiếp xúc cử tri, đối thoại tại cơ sở, tiếp nhận và phản ánh kịp thời các kiến nghị liên quan đến sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức bộ máy và chế độ chính sách. Thực tế cho thấy, ở những nơi HĐND hoạt động sâu sát, công tác tạo đồng thuận xã hội trong quá trình sắp xếp diễn ra thuận lợi hơn đáng kể.

Chuyển đổi số là dấu ấn nổi bật, tạo ra sự thay đổi thực sự trong phương thức hoạt động của HĐND. Nhiều địa phương đã triển khai “kỳ họp không giấy”, ứng dụng phần mềm quản lý văn bản, hệ thống biểu quyết điện tử, số hóa tài liệu tiếp xúc cử tri và đơn thư khiếu nại, tố cáo — góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và chuyên nghiệp trong hoạt động.

Nhìn lại, dấu ấn lớn nhất của HĐND nhiệm kỳ 2021–2026 không nằm ở con số nghị quyết hay số cuộc giám sát, mà là sự chuyển biến về tư duy: hoạt động ngày càng thực chất hơn, gần dân hơn và thể hiện rõ hơn vai trò là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân trong tiến trình đổi mới tổ chức chính quyền địa phương.