Trong những năm gần đây, Việt Nam tiếp tục được nhìn nhận là một điểm đến đầu tư có nhiều tiềm năng trong khu vực với mức tăng trưởng ổn định trong các biến động trong thương mại, đầu tư toàn cầu. GS.TS Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) dẫn chứng, năm 2025 tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 38,42 tỷ USD, tăng 0,5% so với năm trước. Đáng chú ý, vốn FDI thực hiện ước đạt 27,62 tỷ USD - mức cao nhất 5 năm qua, phản ánh niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục được duy trì, đặc biệt ở lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.

Trong bối cảnh mới, nhiều tranh chấp thương mại, đầu tư phát sinh không do xung đột lợi ích, mà còn vì các rủi ro pháp lý không được nhận diện đầy đủ hoặc không được kiểm soát kịp thời. Điều đó cho thấy rằng, đối với cộng đồng doanh nghiệp, quản trị rủi ro pháp lý ngày nay không chỉ là yêu cầu mang tính tuân thủ, mà đang dần trở thành một yếu tố có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nhà đầu tư - như chia sẻ của ông Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam: “Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam có rất nhiều các hình thức hỗ trợ cho các doanh nghiệp. Ví dụ như xây dựng các hệ thống các điều, khoản hướng dẫn những bài học, những chia sẻ kinh nghiện từ thực tiễn giải quyết các vụ tranh chấp tại trung tâm. Bên cạnh đó thì chúng tôi cũng chú ý nâng cao công tác tuyên truyền, quảng bá, đào tạo để nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp trong việc nhận dạng được các rủi ro và từ đó có những cơ chế, phương thức giải quyết phù hợp để làm sao quản trị được rủi do, tránh tranh chấp leo thang và đạt được mục tiêu là không có tranh chất phát sinh”.

Trong bối cảnh môi trường đầu tư kinh doanh mới, rủi ro pháp lý không chỉ xuất hiện khi tranh chấp phát sinh, mà đã hiện diện xuyên suốt vòng đời đầu tư, từ xây dựng mô hình kinh doanh, lựa chọn đối tác, đàm phán hợp đồng cho tới quá trình vận hành doanh nghiệp. Do vậy, để phát triển bền vững dựa trên thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, “luật chơi” phải đủ minh bạch, công bằng và giúp doanh nghiệp có khả năng nhận diện, kiểm soát rủi ro. Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng: “Có nhiều chủ trương, chính sách đưa ra chúng tôi thấy rất là tích cực. Tôi ví dụ như tài sản số, Việt Nam có Luật công nghiệp công nghệ số trong năm vừa qua chính thức hóa tài sản số. Có nghị quyết của Chính phủ thí điểm về tài sản giao dịch mã hoá với công nghệ số. Khung khổ pháp luật mở đường cho sự phát triển về những mô hình mới, dạng thức kinh doanh mới cũng rất là tích cực. Thậm chí có những chính sách rất là quan trọng như là miễn trừ trách nhiệm pháp lý khi có rủi ro khách quan, thì đấy là một cách thay đổi tư duy. Việt Nam phấn đấu đạt được mục tiêu đến 2030 kinh tế số phải đạt 30-50% GDP. Muốn có tốc độ tăng trưởng cao, thì việc thúc đẩy khoa học nghệ là một định hướng rất chủ đạo, quan trọng”.

Từ góc nhìn của các hiệp hội doanh nghiệp quốc tế như Hiệp hội Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam (KoCham), hay Hiệp hội Doanh nghiệp Úc tại Việt Nam (AusCham), Hiệp hội Thương mại Sigapore tại Việt Nam (SingCham), nhiều ý kiến tại diễn đàn cũng cho rằng bên cạnh những tín hiệu cải cách tích cực, khả năng dự đoán chính sách và tính ổn định trong thực thi pháp luật vẫn là yếu tố then chốt ảnh hưởng tới niềm tin đầu tư dài hạn tại Việt Nam. Trong bối cảnh đó, các cơ chế quản trị rủi ro pháp lý, trọng tài thương mại, hòa giải và phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (ADR) đang được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm như những công cụ giúp giảm bất định và bảo vệ hoạt động kinh doanh trong môi trường cạnh tranh ngày càng phức tạp. Sự phát triển nhanh chóng của hoạt động đầu tư, kinh doanh đòi hỏi ngày càng cao hơn đối với tính ổn định, tính minh bạch và khả năng dự đoán của môi trường pháp lý, giải quyết những điểm nghẽn của nền kinh tế - về cơ bản nằm trong thể chế, đặc biệt là yếu tố pháp luật và thi hành pháp luật. Giải quyết vấn đề này sẽ tạo môi trường pháp lý minh bạch, thu hút và giữ chân các nhà đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, để sự hợp tác phát triển ngày một hiệu quả, bền vững./.