Tiếng thoi đưa hòa trong tiếng quay sợi khe khẽ dưới những mái nhà sàn ở bản Thẳm, xã Khun Há, tỉnh Lai Châu. Giữa nhịp sống đổi thay, âm thanh ấy vẫn bền bỉ như một nhịp riêng của đồng bào dân tộc Lự.
Bên khung cửi, những sợi chỉ nhiều màu dần kết thành tấm vải, hoa văn hiện lên trên áo, váy. Ở bản Thẳm, một tấm thổ cẩm không chỉ được dệt bằng sợi. Trong đó còn có ký ức của bà, của mẹ; có nếp nhà sàn, điệu xòe và câu chuyện về một cộng đồng đang giữ bản sắc giữa đời sống hiện đại.
Từng có thời gian, nghề dệt thổ cẩm của người Lự đứng trước nguy cơ mai một khi vải công nghiệp phổ biến hơn và nhiều người trẻ không còn mặn mà với khung cửi. Những năm gần đây, các nhóm dệt được thành lập, lớp truyền nghề được mở, khung cửi dần trở lại trong nhiều gia đình.
Giữ nghề giờ không chỉ là câu chuyện của người lớn tuổi. Bà, mẹ dạy con cháu quay sợi, dệt vải, thêu hoa văn; người trẻ học cách làm ra chính bộ trang phục của dân tộc mình.
Giữ được nghề là một chuyện. Để nghề có thêm sức sống trong đời sống hiện đại lại là câu chuyện khác. Ở bản Thẳm, lời giải đang dần được tìm thấy từ du lịch cộng đồng.
Tại các homestay, sản phẩm dệt được trưng bày, giới thiệu và bán cho khách; trang phục Lự được cho thuê để trải nghiệm. Một bộ váy áo, một khung cửi hay không gian nhà sàn nay có thể tạo thêm giá trị kinh tế.
Điều đáng nói là văn hóa ở bản Thẳm không bị tách khỏi đời sống để dựng thành màn trình diễn cho khách. Nhà sàn vẫn là nơi ở, khung cửi vẫn có trong gia đình, trang phục vẫn được mặc, điệu xòe và lễ hội vẫn gắn với sinh hoạt cộng đồng. Chính sự tự nhiên ấy tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến.
Bản Thẳm giờ đây không chỉ là nơi lưu giữ văn hóa Lự. Từ nghề dệt, nếp nhà, điệu xòe đến sinh hoạt cộng đồng, người dân đang từng bước tạo nên sản phẩm du lịch của chính mình, để bản sắc trở thành một phần của sinh kế và tương lai cộng đồng./.
Bình luận