Thông tin được công bố tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026, diễn ra ngày 6/11 tại Hà Nội. Trước diễn biến dịch bệnh gia tăng, chuyên gia cảnh báo người dân không nên chủ quan, đặc biệt khi sốt vừa giảm bởi đây có thể là thời điểm bệnh chuyển sang giai đoạn nguy hiểm.

Người lớn có thể sốc, suy đa cơ quan dù không có bệnh nền

Gần đây, Đồng Nai ghi nhận hai phụ nữ 38 và 59 tuổi tử vong do sốc sốt xuất huyết. Trong đó, một người mắc đái tháo đường. Cả hai đều tự điều trị tại nhà và chỉ nhập viện vào ngày thứ tư, khi đã xuất hiện sốc, rối loạn đông máu, tổn thương gan, thận và nhiều cơ quan.

Trước đó, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tiếp nhận một nam thanh niên 23 tuổi, không có bệnh nền, bị sốc sốt xuất huyết và suy hô hấp sau vài ngày tự dùng thuốc tại nhà. Bệnh nhân phải lọc máu liên tục và sử dụng hệ thống hỗ trợ tim phổi ngoài cơ thể (ECMO) nhiều ngày mới qua nguy kịch.

Theo BS Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhiều người trưởng thành vẫn cho rằng sốt xuất huyết chủ yếu nguy hiểm với trẻ nhỏ nên tự mua thuốc điều trị hoặc trì hoãn thăm khám.

Đặc biệt, khi hết sốt, người bệnh dễ lầm tưởng đã hồi phục. Tuy nhiên, giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, khi tình trạng thoát huyết tương có thể gây cô đặc máu, giảm thể tích tuần hoàn, dẫn đến sốc và tổn thương các cơ quan, thậm chí tử vong nếu không được xử trí kịp thời.

Bác sĩ khuyến cáo người có biểu hiện sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người hoặc buồn nôn cần đi khám sớm. Người điều trị ngoại trú phải theo dõi sát và tái khám đúng lịch, đặc biệt trong giai đoạn ngày thứ 3 đến ngày thứ 7.

Các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn liên tục, vật vã, lừ đừ, chảy máu niêm mạc, tiểu ít hoặc tay chân lạnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay, kể cả khi đã hết sốt. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được đánh giá nguy cơ sớm.

Một nghiên cứu tại Malaysia cho thấy, bệnh nhân sốt xuất huyết nhập viện từ ngày thứ 5 trở đi có nguy cơ tổn thương thận cấp cao gấp khoảng 2,1 lần so với nhóm nhập viện sớm hơn. Trong khi đó, phân tích tổng hợp 21 nghiên cứu trên gần 27.000 bệnh nhân ước tính 1,2% người trưởng thành mắc sốt xuất huyết bị suy gan cấp. Tỷ lệ tử vong trong nhóm có biến chứng này lên đến 47%.

Không chỉ đe dọa tính mạng, sốt xuất huyết còn gây gánh nặng kinh tế đáng kể. Nghiên cứu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM ước tính tổng chi phí trung bình cho một đợt bệnh khoảng 407 USD, tương đương 10 triệu đồng theo mức quy đổi của nghiên cứu, bao gồm chi phí điều trị và thu nhập bị mất.

Với các trường hợp nặng cần hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu hoặc ECMO, chi phí có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, một số trường hợp được ghi nhận ở mức 120-720 triệu đồng. Sau điều trị, người bệnh còn có thể mệt mỏi, đau cơ khớp, giảm khả năng tập trung kéo dài, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt.

Vắc xin phòng cả 4 tuýp virus Dengue

Bên cạnh các biện pháp truyền thống như loại bỏ nơi muỗi sinh sản, diệt lăng quăng, đậy kín dụng cụ chứa nước và phòng muỗi đốt cả ban ngày, người dân hiện có thêm giải pháp phòng bệnh bằng vắc xin.

Từ tháng 9/2024, Hệ thống Tiêm chủng VNVC triển khai vắc xin sốt xuất huyết Qdenga của Takeda, dành cho người từ 4 tuổi trở lên, với phác đồ hai mũi cách nhau ba tháng. Vắc xin được thiết kế nhằm tạo đáp ứng miễn dịch với cả bốn tuýp virus Dengue gồm DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4.

Theo thông tin được công bố, vắc xin đã được cấp phép tại hơn 43 quốc gia, với hơn 32 triệu liều phân phối tính đến tháng 7/2026. Các nghiên cứu ghi nhận hiệu quả trên 80% trong phòng sốt xuất huyết có triệu chứng và trên 90% trong phòng ngừa nhập viện do bệnh.

Đáng chú ý, dù sốt xuất huyết có thể gây biến chứng nặng ở cả người trẻ khỏe mạnh, người trưởng thành hiện chiếm chưa đến 30% tổng số khách hàng tiêm vắc xin sốt xuất huyết tại VNVC.

BS Huỳnh Trần An Khương khuyến cáo người trưởng thành, đặc biệt người có bệnh nền, thừa cân, béo phì và người cao tuổi, nên chủ động tìm hiểu, tham khảo ý kiến chuyên môn và tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch nếu phù hợp.

Người từng mắc sốt xuất huyết cũng không nên chủ quan vì vẫn có thể tái nhiễm. Miễn dịch lâu dài chủ yếu hình thành với tuýp virus đã mắc, trong khi miễn dịch chéo với các tuýp khác thường chỉ tồn tại tạm thời. Một số trường hợp tái nhiễm với tuýp virus khác có thể đối mặt nguy cơ bệnh nặng hơn do hiện tượng tăng cường nhiễm phụ thuộc kháng thể (ADE), dù không phải mọi trường hợp tái nhiễm đều diễn tiến nghiêm trọng.

Vì vậy, người đã khỏi bệnh vẫn cần duy trì các biện pháp phòng muỗi đốt và có thể được tư vấn tiêm vắc xin sau khi hồi phục theo hướng dẫn chuyên môn.

Cả 4 tuýp virus Dengue cùng lưu hành

Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), miền Nam hiện chiếm 66,8% tổng số ca sốt xuất huyết cả nước, tiếp đến là Tây Nguyên (17,5%), miền Trung (9,8%) và miền Bắc (5,9%).

Dịch bệnh có xu hướng lưu hành quanh năm tại nhiều địa phương. Đáng chú ý, cả bốn tuýp virus Dengue đều được ghi nhận, trong đó DENV-1 và DENV-2 chiếm ưu thế, khoảng 90% số mẫu xác định tuýp virus. DENV-3 cũng được ghi nhận trở lại từ cuối năm 2024 sau một thời gian ít xuất hiện.

Trước diễn biến này, chuyên gia khuyến cáo người dân cần kết hợp các biện pháp diệt muỗi, diệt lăng quăng, phòng muỗi đốt và chủ động tìm hiểu các giải pháp phòng bệnh phù hợp. Khi có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết, cần thăm khám sớm, không tự ý điều trị hoặc chờ đến khi xuất hiện biến chứng mới nhập viện./.