Tại Hội nghị Khoa học Tim mạch can thiệp toàn quốc lần thứ 12, diễn ra trong hai ngày 7-8/11 tại Hải Phòng, GS.TS Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Phân hội Tim mạch học Can thiệp Việt Nam, nhấn mạnh bệnh lý tim mạch đang là một trong những thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng.

Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2022, bệnh tim mạch gây khoảng 19,8 triệu ca tử vong trên toàn cầu, chiếm 32% tổng số ca tử vong. Trong đó, hơn 75% trường hợp xảy ra tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.

Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 200 nghìn người tử vong do bệnh lý tim mạch. Tăng huyết áp cũng là vấn đề đáng lo ngại khi cứ 4 người trưởng thành thì có một người mắc bệnh. Theo GS Hùng, tăng huyết áp làm tăng nguy cơ tử vong do đột quỵ lên gấp 4 lần và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch lên gấp 3 lần so với người không mắc bệnh.

Đáng chú ý, bệnh tim mạch không còn là vấn đề chỉ gặp ở người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa. Ngoài yếu tố di truyền và chủng tộc, các yếu tố nguy cơ quan trọng bao gồm tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường và đặc biệt là lối sống thiếu lành mạnh.

Để phòng ngừa bệnh, chuyên gia khuyến cáo người dân cần kiểm soát cân nặng, không hút thuốc lá, thuốc lào, hạn chế mỡ động vật, giảm muối trong khẩu phần ăn, tăng cường rau xanh và trái cây, hạn chế bia rượu, tránh căng thẳng kéo dài và duy trì vận động thể lực thường xuyên. Vận động đều đặn giúp cải thiện mỡ máu, tăng khả năng kiểm soát đường huyết và nâng cao sức khỏe cơ tim, qua đó góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

Hơn 140 trung tâm tim mạch can thiệp trên cả nước

Bên cạnh công tác phòng bệnh, những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị đang mở ra thêm cơ hội sống cho người mắc bệnh tim mạch. Theo GS Hùng, từ ca nong động mạch vành đầu tiên trên thế giới năm 1977, tim mạch can thiệp đã phát triển mạnh mẽ với sự ra đời của stent phủ thuốc, các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh trong lòng mạch, đánh giá sinh lý mạch vành và nhiều công cụ xử lý tổn thương phức tạp.

Đặc biệt, kỹ thuật thay van động mạch chủ qua ống thông (TAVI/TAVR) đã tạo bước tiến lớn trong điều trị bệnh van tim. Thay vì phẫu thuật mở ngực, van sinh học được đưa đến tim thông qua hệ thống ống thông, thường đi từ động mạch đùi.

Từ ca can thiệp đầu tiên năm 2002, kỹ thuật này đã được ứng dụng rộng rãi. Đến nay, gần 3 triệu người bệnh tại hơn 80 quốc gia đã được thực hiện TAVI/TAVR, với khoảng 300.000 ca mỗi năm trên toàn thế giới.

Bên cạnh đó, các kỹ thuật sửa van hai lá, van ba lá, thay van động mạch phổi và bít tiểu nhĩ trái tiếp tục mở rộng lựa chọn điều trị cho những bệnh nhân phù hợp.

Tại Việt Nam, mạng lưới tim mạch can thiệp ngày càng phát triển. Cả nước hiện có hơn 140 trung tâm thực hiện can thiệp tim mạch, với khoảng 70 nghìn ca can thiệp động mạch vành mỗi năm.

Một số bác sĩ Việt Nam đã trở thành chuyên gia hướng dẫn kỹ thuật TAVI/TAVR, tham gia đào tạo và chuyển giao công nghệ trong nước cũng như quốc tế. Nhiều chuyên gia từ các trung tâm lớn cũng trực tiếp hỗ trợ các bệnh viện địa phương, giúp đội ngũ y tế từng bước làm chủ kỹ thuật tiên tiến, tạo điều kiện để người bệnh được điều trị ngay tại nơi sinh sống.

Đẩy mạnh đào tạo, chuẩn hóa kỹ thuật can thiệp

Hội nghị Khoa học Tim mạch can thiệp toàn quốc lần thứ 12 năm 2026 có chủ đề “Tiến bộ đột phá trong can thiệp mạch vành và bệnh tim cấu trúc: Từ khuyến cáo đến thực hành lâm sàng”, thu hút gần 1.500 đại biểu tham dự.

Trong hai ngày diễn ra, hội nghị tổ chức 83 phiên khoa học với 328 bài báo cáo, có sự tham gia của khoảng 210 chuyên gia, trong đó có 7 chuyên gia quốc tế.

Sáu phiên truyền hình trực tiếp các ca can thiệp được kết nối từ nhiều trung tâm tại Việt Nam, Singapore và Đài Loan (Trung Quốc), giúp các đại biểu theo dõi quá trình đánh giá tổn thương, lựa chọn dụng cụ và xử trí những tình huống phức tạp ngay trong thực hành.

Đáng chú ý, hội nghị giới thiệu Đồng thuận năm 2026 của Hội Tim mạch học Việt Nam và Phân hội Tim mạch học can thiệp Việt Nam về chuẩn hóa hoạt động đơn vị thông tim và can thiệp tim mạch tại Việt Nam. Các hoạt động đào tạo thực hành, hướng dẫn trực tiếp cũng được tổ chức nhằm giúp bác sĩ trẻ tiếp cận kỹ thuật, rèn luyện thao tác và nâng cao năng lực xử trí tình huống lâm sàng.

Theo GS Hùng, việc cập nhật kiến thức, chuẩn hóa quy trình và tăng cường đào tạo liên tục có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng điều trị. Mục tiêu cuối cùng là giúp người bệnh tim mạch được tiếp cận các phương pháp tiên tiến, điều trị kịp thời và giảm nguy cơ tử vong, biến chứng do bệnh lý này./.