Nhà cách trường khoảng 4 km nên chị Nguyễn Thị Hiền (khu tái định cư làng chài ở phường Hà Tu, tỉnh Quảng Ninh) luôn phải sắp xếp lịch làm việc quanh giờ đưa đón con. Vào mùa mưa bão, đường đến trường như dài hơn rất nhiều. Biết tin tỉnh Quảng Ninh sẽ vận hành xe buýt điện đưa đón học sinh từ năm học tới, chị Hiền rất vui mừng: "Muốn cho các cháu đi xe buýt vì thuận tiện cho chúng tôi đi làm, không phải lo lắng con cái khi mưa gió nữa. Thêm nữa là an toàn giao thông cho các cháu".

Nỗi lo của chị Hiền về giao thông, về giờ giấc không phải cá biệt. 3 phường Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu ở trung tâm tỉnh Quảng Ninh hiện có 22 cơ sở giáo dục từ Tiểu học đến Trung học phổ thông, gần 29.200 học sinh cư trú trên địa bàn. Phần lớn các em hiện đến trường bằng phương tiện cá nhân của gia đình. Vào giờ cao điểm, dòng người dồn lên Quốc lộ 18, nhiều khu vực có xe tải, xe container chạy thường xuyên. 

Việc thí điểm xe buýt điện phục vụ học sinh là 1 trong những chính sách mới nhất của loạt chính sách giáo dục đặc thù mà Quảng Ninh triển khai, cụ thể hóa Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Theo UBND tỉnh Quảng Ninh, đưa đón học sinh bằng xe buýt điện là giải pháp đồng bộ về giáo dục, giao thông, an sinh xã hội và chuyển đổi xanh, cụ thể hóa chủ trương của Trung ương và của tỉnh về phát triển giao thông xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển vận tải hành khách công cộng. 

Khảo sát của địa phương cho thấy gần 85% phụ huynh ủng hộ chủ trương triển khai xe buýt điện. Khoảng 2.600 học sinh đã đăng ký chắc chắn sử dụng dịch vụ, tập trung ở nhóm nhà cách trường từ 1 km trở lên hoặc nằm trong khu vực hay ùn tắc.

Trong thực tế, lượng học sinh lớn đòi hỏi các đơn vị liên quan phải tính toán kỹ lưỡng từ khâu thiết kế, vị trí các điểm đón, lộ trình, thời gian. Được quan tâm nhất là vấn đề về an toàn. Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh cho biết, xe buýt điện là xe mới 100%, có camera nhận diện bằng AI, thiết bị giám sát hành trình, bình chữa cháy và dụng cụ thoát hiểm. Mỗi xe một lái xe và một nhân viên phục vụ. 

Học sinh sẽ điểm danh bằng thẻ thông minh hoặc thiết bị nhận diện gắn ở cửa xe, dữ liệu chia sẻ trực tiếp qua ứng dụng tới phụ huynh và nhà trường. Riêng nguy cơ bỏ quên học sinh trên xe, ông Bùi Hồng Minh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh thông tin chi tiết: "Trên xe sẽ có camera AI với tính năng khi học sinh xuống xe hết và xe trở về trở về bãi đỗ xe thì sẽ nhận diện còn người trên xe không. Thứ hai là cuối xe có nút bấm. Lái xe và phụ xe phải đi từ đầu xe đến cuối xe để kiểm tra cả xe để phát hiện trường hợp còn trên xe". 

Trước mắt, 3 phường đầu tiên là Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu sẽ có mạng lưới 6 tuyến, ký hiệu từ S1 đến S6, nối các khu dân cư với 22 cơ sở giáo dục. Điểm chung là tuyến ngắn, cự ly chỉ từ 4,4 đến 8,82 km, đủ để giữ thời gian ngồi trên xe của mỗi em không quá 30 phút. Ba tuyến S1, S2 và S3 cùng xuất phát từ Hà Tu, khu dân cư nằm xa các trường trung tâm nhất. Dài nhất và đông nhất là S1, đi qua 6 trường. Tổng cộng có hơn 2.150 học sinh được phục vụ, đáp ứng gần 83% nhu cầu. Giai đoạn đầu sẽ bố trí khoảng 30 xe buýt điện loại 30 chỗ; nếu nhu cầu tăng, số xe có thể nâng lên nhưng không vượt quá 100 chiếc.

Toàn tuyến dự kiến có 139 điểm đón trả, cùng một depot rộng 4 ha tại phường Hà Tu tích hợp trạm sạc. Tại cổng trường, địa phương bố trí khu vực đón trả riêng để xe buýt không chen vào dòng phương tiện cá nhân. Trên các trục chính như Quốc lộ 18 và đường Trần Quốc Nghiễn, phương án kẻ vạch sơn, đặt biển báo làn ưu tiên cho xe buýt học đường vào giờ cao điểm đang được nghiên cứu. Xe chạy đối đầu từ hai đầu tuyến, giãn cách khoảng 5 phút, trường hợp nào lỡ chuyến trước vẫn kịp chuyến sau.

Trước ngày 8/8, các địa phương phải hoàn tất cơ sở dữ liệu học sinh đăng ký. Trước 15/8 xong nhà chờ, biển báo, bãi đỗ xe, trạm sạc, nâng cấp đường điện và phần mềm quản lý. Từ 15/8 đến 25/8 chạy thử để điều chỉnh. Trước 30/8, toàn bộ thủ tục pháp lý phải hoàn thiện. Trong giai đoạn thí điểm, học sinh được hỗ trợ 100% giá vé. Tỉnh Quảng Ninh không mua xe mà đặt hàng dịch vụ công ích, doanh nghiệp tự đầu tư phương tiện và hạ tầng, tỉnh hỗ trợ chi phí vận hành cùng một phần lãi suất vay.

Ông Đinh Ngọc Sơn, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Ninh cho biết: "Tỉnh yêu cầu làm thí điểm gọn trong 3 phường trước để nhân rộng trong toàn tỉnh. Thí điểm về cách đưa đón, tuyến, cách quản lý học sinh. Sau đó mới triển khai ra các xã phường đặc khu, đặc biệt là khu vực miền núi". 

Sau thời gian thí điểm, Quảng Ninh cũng dự kiến mở rộng tại đặc khu Cô Tô và 5 trường phổ thông nội trú ở các xã biên giới đất liền Bình Liêu, Lục Hồn, Hoành Mô, Đường Hoa và Quảng Đức, những nơi bài toán đường đến trường còn khó khăn hơn. Tròn 1 tháng nữa, khi tiếng trống trường vang lên, những chuyến xe buýt đầu tiên cũng sẽ đưa các em học sinh đến với năm học mới an toàn, thuận tiện./.

Trường Giang/VOV Đông Bắc