Cách đây tròn 30 năm, trước yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển, đảo và thềm lục địa của Tổ quốc trong tình hình mới, ngày 2/8/1996, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Trung đoàn 196 Hải quân - đơn vị tàu ngầm đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sự kiện này mở ra bước phát triển mới trong quá trình xây dựng lực lượng tàu ngầm của Hải quân nhân dân Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Chặng đường 30 năm ấy không chỉ khẳng định bản lĩnh của người lính tàu ngầm mà còn góp phần nâng cao sức mạnh chiến đấu, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Đặt nền móng cho lực lượng tàu ngầm hiện đại

Những ngày đầu mới thành lập, Trung đoàn đối mặt với muôn vàn khó khăn, thử thách. Khí tài mới, hiện đại và cực kỳ phức tạp; tài liệu chuyên ngành bằng tiếng nước ngoài thiếu đồng bộ; cơ sở hạ tầng, doanh trại còn thiếu thốn, nơi ăn ở, sinh hoạt, huấn luyện chủ yếu là sơ sài. Đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật còn mỏng, hầu hết chưa qua đào tạo chuyên sâu về tàu ngầm; tài liệu, trang bị kỹ thuật khan hiếm; điều kiện nghiên cứu, huấn luyện còn nhiều hạn chế.

Với tinh thần “Tổ quốc gọi, Biển sâu không sờn chí”, Đảng ủy, Chỉ huy Trung đoàn qua các thời kỳ đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đột phá vào khâu đào tạo con người. Thực tiễn cho thấy, khi con người giỏi, tổ chức chặt, trang bị tốt thì sức mạnh tổng hợp của đơn vị được nhân lên gấp bội. Đó là bài học lớn trong xây dựng lực lượng tàu ngầm nói riêng và xây dựng Quân đội hiện đại nói chung.

Đơn vị đã phát động các phong trào thi đua học tập, nghiên cứu, “khơi sâu, tìm kỹ” từng sơ đồ khối, từng nguyên lý vận hành. Cán bộ đi trước, chiến sĩ theo sau; người đi học nước ngoài về bồi dưỡng cho người ở nhà. Bằng mồ hôi, công sức, những lớp cán bộ, thủy thủ tàu ngầm đầu tiên của đơn vị đã nhanh chóng làm chủ hoàn toàn trang bị tàu ngầm, khí tài đặc chủng, bảo đảm an toàn tuyệt đối trong mọi chuyến hải trình. Từ những nền móng đầu tiên ấy, lực lượng tàu ngầm Hải quân từng bước hình thành, phát triển và trở thành một trong những lực lượng chiến đấu đặc biệt tinh nhuệ của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nâng cao tiềm lực chiến đấu, làm chủ khí tài hiện đại

Trong suốt ba thập kỷ, Trung đoàn luôn xác định công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của đơn vị. Quán triệt sâu sắc phương châm huấn luyện “Cơ bản, thiết thực, vững chắc”, đơn vị đã tập trung huấn luyện từ đơn giản đến phức tạp, từ đi độc lập đến phối hợp hiệp đồng; xây dựng và triển khai nghiêm túc các kế hoạch, chương trình, nội dung huấn luyện phù hợp đặc thù của lực lượng tàu ngầm qua từng giai đoạn. Đặc biệt, Trung đoàn đi sâu vào huấn luyện thực hành, lấy nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo và xây dựng Quân chủng, Trung đoàn “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” làm mục tiêu huấn luyện.

Trung đoàn là lực lượng nòng cốt của lực lượng tàu ngầm Hải quân nhân dân Việt Nam, đảm nhiệm nhiệm vụ huấn luyện, quản lý, sẵn sàng chiến đấu trên các hướng chiến lược biển quan trọng. Các nhiệm vụ huấn luyện chuyên ngành, huấn luyện chiến đấu, huấn luyện hiệp đồng với các lực lượng bạn đều hoàn thành tốt, nhiều nội dung đạt giỏi, bảo đảm an toàn tuyệt đối về người, vũ khí, trang bị. Đặc biệt, đơn vị đã xây dựng được bản lĩnh “thép” của người thuỷ thủ tàu ngầm, bản lĩnh trong không gian hẹp, điều kiện khắc nghiệt, áp lực cao nhưng luôn tỉnh táo, chính xác, kỷ luật tuyệt đối.

Song song với huấn luyện, công tác kỹ thuật luôn là "bệ đỡ" cho mọi thắng lợi. Thực hiện Cuộc vận động 50, cán bộ, nhân viên kỹ thuật của Trung đoàn đã có nhiều đề tài, sáng kiến cải tiến kỹ thuật được ứng dụng vào thực tế. Cán bộ, thuỷ thủ Trung đoàn tích cực tham gia các phong trào thi đua, cuộc vận động lớn như “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ - Người chiến sĩ Hải quân”, “Ngành Hậu cần Quân đội làm theo lời Bác Hồ dạy”, “Quản lý khai thác vũ khí trang bị kỹ thuật tốt, bền, an toàn, tiết kiệm và an toàn giao thông”. Nhờ vậy, Trung đoàn luôn là lá cờ đầu của Quân chủng về huấn luyện, kỷ luật, chính quy và an toàn. Đặc biệt, nhiều tập thể, cá nhân được Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Quân chủng Hải quân tặng thưởng Bằng khen, Cờ thi đua.

Xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ - Người chiến sĩ Hải quân"

Một trong những bài học kinh nghiệm sâu sắc nhất làm nên truyền thống của Trung đoàn 196 suốt 30 năm qua là việc giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với đơn vị. Đảng ủy Trung đoàn luôn chú trọng xây dựng các cấp ủy, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh gắn xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”.

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng được triển khai toàn diện, sâu sắc, làm cho mỗi cán bộ, chiến sĩ luôn có bản lĩnh chính trị kiên định vững vàng, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân. Đối với người thủy thủ tàu ngầm, lòng trung thành không chung chung, mà được cụ thể hóa bằng tinh thần chấp nhận hy sinh, gian khổ, ý chí quyết tâm vượt qua mọi sóng gió, “càng trong gian khó, càng tỏ bản lĩnh”, sẵn sàng nhận và thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Đơn vị cũng luôn làm tốt công tác dân vận, xây dựng “trận địa lòng dân” vững chắc trên địa bàn đóng quân. Hình ảnh những chiến sĩ Trung đoàn 196 giúp dân phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, thực hiện chương trình “Hải quân Việt Nam làm điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển”, “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân” đã làm ngời sáng thêm bản chất, truyền thống tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ - Người chiến sĩ Hải quân” trong lòng nhân dân.

Vững vàng tiến vào giai đoạn mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực và trên Biển Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, yêu cầu bảo vệ chủ quyền biển, đảo và thềm lục địa của Tổ quốc ngày càng cao, Trung đoàn 196 xác định tiếp tục xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ sẵn sàng chiến đấu, làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại; xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, bảo đảm tốt công tác hậu cần, kỹ thuật, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật. Đây là nền tảng để đơn vị không ngừng nâng cao sức mạnh tổng hợp, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Ba mươi năm là dấu mốc khẳng định sự trưởng thành của Trung đoàn 196 - đơn vị tàu ngầm đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Phát huy truyền thống "Đoàn kết kỷ luật, Bí mật linh hoạt, Mưu trí anh dũng, Quyết chiến quyết thắng”, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn hôm nay tiếp tục đoàn kết, đổi mới, sáng tạo, xây dựng đơn vị cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, xứng đáng là lực lượng nòng cốt của Hải quân nhân dân Việt Nam, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo và thềm lục địa thiêng liêng của Tổ quốc.

Thượng tá Phạm Văn Sơn

Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Trung đoàn Tàu ngầm 196 Hải quân