Sáng 4/6, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) sử dụng thiết bị radar xuyên đất khảo sát khu vực đường Trường Chinh, phường Đăk Cấm nhằm xác định các dấu hiệu khả nghi dưới lòng đất, phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tại hiện trường, các chuyên gia tiến hành quét radar những khu vực nghi có rãnh chôn cất liệt sĩ dựa trên các nguồn tư liệu, kết quả nghiên cứu và thông tin nhân chứng đã được thu thập, đối chiếu. Thiết bị radar hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống lòng đất và thu nhận tín hiệu phản xạ trở lại, từ đó tạo ra các lát cắt địa chất giúp nhận diện cấu trúc và những dấu hiệu khả nghi bên dưới bề mặt. Ông Lê Văn Anh Cường, Trưởng bộ môn Vật lý Địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cho biết:

“Máy radar này sử dụng sóng điện từ lan truyền trong lòng đất và nhận các sóng phản xạ trở lại. Từ đó, chúng tôi sẽ có các lát cắt sóng điện từ. Từ những lát cắt này, chúng ta sẽ diễn giải để có thể thấy được các cấu trúc bên dưới mặt đất. Những thông tin liên quan đến hố chôn liệt sĩ có thể được phản ánh qua các dạng ảnh radar mà chúng ta thu nhận được”.

Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, thành viên nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ cho biết, việc ứng dụng radar xuyên đất được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện những dấu hiệu khả nghi bên dưới bề mặt, từ đó hỗ trợ lực lượng chức năng khoanh vùng các vị trí nghi vấn để tập trung tìm kiếm.

“Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, chúng tôi sẽ đánh giá, xác định vị trí. Nếu phát hiện rãnh nước hoặc những khu vực có dấu hiệu nghi vấn thì sẽ tập trung tìm kiếm tại đó. Những nơi tín hiệu đồng nhất, không có khả năng là rãnh mộ thì sẽ không đào khảo sát. Điều này giúp tiết kiệm rất nhiều chi phí, thời gian trong quá trình tìm kiếm”.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi huy động hàng chục cán bộ, chiến sĩ phát dọn cây cỏ, làm sạch mặt bằng khu vực trước Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm. Công tác chuẩn bị được triển khai khẩn trương nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc khảo sát, khoanh vùng và triển khai các bước tìm kiếm tiếp theo.

Theo kế hoạch, từ ngày 5/6, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ngãi sẽ tổ chức tìm kiếm tại khu vực dọc hai bên đường Trường Chinh và một phần khuôn viên Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm. Trước khi đào tìm, các đơn vị sẽ tiếp tục sử dụng radar xuyên đất cùng các thiết bị siêu âm địa vật lý để xác định các vị trí có dấu hiệu bất thường và những di vật nằm dưới lòng đất.

Việc triển khai kế hoạch được thực hiện sau hội thảo tổ chức cuối tháng 5 vừa qua. Tại hội thảo, các cơ quan chức năng, chuyên gia và nhà nghiên cứu thống nhất đánh giá những thông tin cùng hai bức ảnh do một cựu binh Mỹ cung cấp thông qua nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ có cơ sở để xác định khu vực nghi có mộ tập thể từ 70 đến 90 liệt sĩ quân giải phóng. Các liệt sĩ được xác định thuộc Trung đoàn 24A/Mặt trận 3B, Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304 đã anh dũng hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Sau khi hoàn tất khảo sát bằng thiết bị chuyên dụng, các vị trí nghi vấn sẽ được bóc tách từng lớp đất bằng máy xúc. Khi phát hiện dấu hiệu sinh học hoặc di vật liên quan đến liệt sĩ, lực lượng công binh cùng Đội K53 sẽ chuyển sang đào thủ công, sàng lọc kỹ từng lớp đất nhằm bảo đảm không bỏ sót các dấu tích.

Công tác tìm kiếm được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung tại khu đất trống rộng khoảng 900m² ở góc Đông Bắc Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm và đoạn đường Trường Chinh từ số nhà 206 đến 282. Đây là khu vực có mặt bằng tương đối thuận lợi, ít công trình ngầm nên dễ dàng triển khai máy móc, thiết bị.

Giai đoạn tiếp theo sẽ khảo sát các khu vực nghi vấn dọc hai bên đường Trường Chinh. Do nằm trong khu vực đô thị với hệ thống điện, viễn thông, cấp thoát nước và nhiều công trình dân sinh hiện hữu, việc triển khai sẽ gặp nhiều khó khăn hơn. Ban Chỉ đạo xác định công tác tìm kiếm được thực hiện theo phương châm “chắc đến đâu làm đến đó, dễ làm trước, khó làm sau, thận trọng, tỉ mỉ”.

Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Phó Chính ủy Quân khu 5, Trưởng ban Chỉ đạo 515 Quân khu 5 cho biết:

“Quá trình triển khai phải bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu xác minh lịch sử, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ với việc giữ gìn cảnh quan đô thị, ổn định đời sống người dân. Các đơn vị phải quản lý, bảo vệ chặt chẽ hiện trường; thực hiện đầy đủ việc ghi hình, lập hồ sơ, niêm phong, bảo quản và lưu trữ các di vật, mẫu vật, dấu tích lịch sử trong quá trình khảo sát, quy tập theo đúng quy định”.

Việc ứng dụng radar xuyên đất được kỳ vọng sẽ giúp lực lượng chức năng tỉnh Quảng Ngãi thu hẹp phạm vi tìm kiếm, nâng cao hiệu quả xác minh các vị trí nghi vấn. Sau gần 60 năm kể từ cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, mỗi cuộc khảo sát không chỉ phục vụ công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ mà còn góp phần làm sáng tỏ những dấu tích lịch sử còn nằm lại dưới lòng đất, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và đồng đội các liệt sĩ./.

Thanh Thắng/VOV Miền Trung