Phòng ngừa từ cơ sở, phát huy sức mạnh cộng đồng

Theo Công an tỉnh Phú Thọ, giai đoạn 2021–2025, lực lượng chức năng đã triệt phá hơn 5.000 vụ, bắt giữ trên 8.000 đối tượng liên quan đến ma túy. Riêng năm 2025, lực lượng công an phát hiện, bắt giữ, xử lý 847 vụ với 1.534 đối tượng. Những con số này cho thấy tính chất phức tạp của tình hình, đồng thời đặt ra yêu cầu phải huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong công tác phòng, chống ma túy.[TN1] [D2] 

Tại Phú Thọ, việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên được xác định là một trong những hướng đi quan trọng. Đặc biệt, Chỉ thị số 02-CT/TU[TN3] [D4]  ngày 4/12/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phòng, chống, kiểm soát ma túy và xây dựng xã, phường không ma túy đã nhấn mạnh yêu cầu huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và Nhân dân, lấy phòng ngừa làm nhiệm vụ cơ bản, lâu dài.

Mỗi đoàn thể một thế mạnh, chung mục tiêu

Thực tiễn tại xã Xuân Đài cho thấy vai trò của các tổ chức đoàn thể có thể được phát huy thông qua những hoạt động gần dân, sát địa bàn. Công an xã đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, phối hợp với Mặt trận Tổ quốc, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và Hội Cựu chiến binh tổ chức tuyên truyền tại khu dân cư, trường học; đến từng hộ dân phát tờ rơi, chiếu phim tư liệu, phát thanh lưu động, tập trung vào ba nội dung: nâng cao nhận thức, phát hiện sớm và tố giác kịp thời các hành vi liên quan đến ma túy. Hoạt động ngoại khóa, cuộc thi tìm hiểu pháp luật cũng được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh, thanh thiếu niên.

Ngày 28/8/2026, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Phú Thọ tổ chức hội nghị tuyên truyền phòng, chống ma túy tại xã Phùng Nguyên với sự tham dự của 120 đại biểu là cán bộ Mặt trận, đại diện các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã và tuyên truyền viên nòng cốt ở cơ sở. Nội dung tập trung vào nhận diện ma túy thế hệ mới, các chất ma túy núp bóng thực phẩm, đồ uống và thuốc lá điện tử; đồng thời nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong phòng ngừa, phát hiện vi phạm và hỗ trợ người sau cai nghiện.  

Điểm đáng chú ý của cách làm này là đưa thông tin phòng, chống ma túy đến gần hơn với người dân, thay vì chỉ tuyên truyền tập trung tại hội trường. Trong đó, Đoàn Thanh niên cần phát huy vai trò xung kích, đổi mới phương thức tuyên truyền để tiếp cận thanh niên ngoài nhà trường, công nhân tại các khu công nghiệp, người lao động tự do và thanh niên có hoàn cảnh khó khăn. Bên cạnh các buổi sinh hoạt chuyên đề, tổ chức đoàn có thể sử dụng mạng xã hội, video ngắn, diễn đàn đối thoại và các cuộc thi trực tuyến để trang bị kỹ năng nhận diện ma túy, từ chối lời rủ rê và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nguy cơ. Cách làm hiệu quả là tổ chức sân khấu hóa, xây dựng tiểu phẩm, kịch ngắn, cuộc thi tìm hiểu pháp luật, tái hiện tình huống thanh niên bị rủ rê sử dụng chất lạ. Cùng với đó, đẩy mạnh tuyên truyền trên nền tảng số như sản xuất video ngắn, đồ họa thông tin, câu hỏi tình huống và nội dung cảnh báo ma túy núp bóng thực phẩm, đồ uống.

Hội Liên hiệp Phụ nữ có lợi thế tiếp cận từng gia đình thông qua mạng lưới chi hội, tổ phụ nữ và hoạt động sinh hoạt cộng đồng. Hội cần chú trọng hướng dẫn cha mẹ nhận biết nguy cơ, giao tiếp với con em, đồng thời quan tâm những gia đình có người nghiện hoặc người sau cai nghiện. Sự hỗ trợ phải bảo đảm tính bảo mật, tránh kỳ thị, giúp các gia đình chủ động tìm đến cơ quan chức năng và dịch vụ tư vấn khi cần thiết.

Với uy tín và kinh nghiệm tại cộng đồng, Hội Cựu chiến binh có thể tham gia vận động Nhân dân chấp hành pháp luật, xây dựng tổ tự quản, phối hợp nắm tình hình địa bàn và giáo dục thế hệ trẻ. Thông qua các mô hình khu dân cư an toàn về an ninh, trật tự, hội viên có thể góp phần phát hiện sớm nguy cơ, khuyến khích người dân cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng, không tự ý đối đầu với các đối tượng nghi vấn.

Kết hợp tuyên truyền, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ tái hòa nhập

Cùng với các đoàn thể, ngành tư pháp và lực lượng công an giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin pháp luật và dịch vụ hỗ trợ. Theo báo cáo của UBND tỉnh, Sở Tư pháp đã ban hành Kế hoạch số 70/KH-STP ngày 26/6/2026, phối hợp với Công an tỉnh, các sở, ngành, địa phương và Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước triển khai tuyên truyền pháp luật, tư vấn và trợ giúp pháp lý cho các nhóm đối tượng theo quy định, trong đó có người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai nghiện.

Tính đến tháng 6/2026, toàn tỉnh có 213 cơ sở y tế đủ điều kiện xác định tình trạng nghiện ma túy và 148 điểm tiếp nhận, tư vấn, đăng ký cai nghiện. Đây là những điều kiện quan trọng để các đoàn thể phối hợp hướng dẫn người dân tiếp cận dịch vụ phù hợp, vận động cai nghiện tự nguyện và hỗ trợ người sau cai nghiện từng bước ổn định cuộc sống.

Phát huy sức mạnh các đoàn thể trong phòng, chống ma túy đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên, phân công rõ trách nhiệm và đánh giá kết quả bằng những tiêu chí cụ thể. Khi mỗi tổ chức thực hiện tốt phần việc của mình, mỗi người dân chủ động tham gia và mỗi khu dân cư trở thành một địa bàn tích cực phòng ngừa, mục tiêu xây dựng Phú Thọ an toàn, lành mạnh, tiến tới không ma túy sẽ có nền tảng vững chắc hơn./.