Có những gia đình vẫn nâng niu tấm ảnh liệt sĩ đã úa màu theo năm tháng. Có những bức chân dung liệt sĩ chỉ còn vài nét mờ, góc ảnh rách nát vì thời gian. Và cũng có những gia đình suốt hàng chục năm chỉ còn lưu giữ hình ảnh những người thân yêu của mình bằng ký ức.

Nhưng hôm nay, bằng công nghệ hiện đại, sự tỉ mỉ và trên hết là lòng biết ơn sâu sắc, những đoàn viên, thanh niên trên khắp cả nước đang góp phần làm nên điều kỳ diệu  - hồi sinh chân dung các anh hùng liệt sĩ. Đó không chỉ là việc phục dựng một bức ảnh, mà còn là hành trình đánh thức ký ức, kết nối quá khứ với hiện tại, trao lại cho mỗi gia đình một phần thiêng liêng của lịch sử. 

 Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày liệt sĩ Khuất Hữu Đức hy sinh, bà Khuất Thị Khởi, ở Sơn Tây, Hà Nội, con gái liệt sỹ mới một lần nữa được nhìn thấy gương mặt của cha mình qua bức di ảnh được phục dựng. Bức ảnh gốc đã thất lạc sau một trận hỏa hoạn từ hơn 50 năm trước, theo thời gian, ký ức về người cha cũng dần nhạt phai. Từ bức ảnh của chính bà Khởi khi mới 17 tuổi cùng những lời kể của người thân, nhóm Skyline đã phục dựng chân dung liệt sĩ với độ tương đồng cao và trao tặng gia đình vào ngày 20/7 vừa qua.

Khoảnh khắc nhận lại bức di ảnh, với bà Khuất Thị Khởi là lúc người cha như trở về sau hơn nửa thế kỷ xa cách. "Khi mà nhận ảnh được phục dựng tôi thấy giống, mà đưa cho mọi người biết về cha tôi thì mọi người cũng bảo giống được 90%. Khoảnh  khắc  nhận được bức ảnh cháu Trung gửi về tôi đã cảm tưởng như cha tôi bên cạnh rồi ấy. Vừa vui, vừa buồn, vì mấy chục năm mới nhìn thấy hình ảnh của bố. Tôi cảm ơn các bạn trẻ trong nhóm m đã có tấm lòng tri ân những người mà đã hy sinh cho đất nước", bà Khởi xúc động chia sẻ. 

Cũng trong những ngày tháng 7 này, gia đình liệt sĩ Nguyễn Văn Thống, hy sinh năm1968 tại Tây Ninh khi mới 19 tuổi, đã đón nhận bức chân dung được các bạn trẻ phục dựng. Hơn 50 năm qua, gia đình vẫn chưa tìm được phần mộ của liệt sĩ và cũng không còn lưu giữ bất kỳ tấm ảnh nào. Chân dung được phục dựng từ hình ảnh của một người chú họ có gương mặt rất giống liệt sĩ, cùng những ký ức được người thân gìn giữ suốt nhiều năm.

Chị Nguyễn Thị Ngà, cháu gái liệt sĩ, không giấu được sự xúc động khi được nhìn thấy bác qua bức ảnh. Bởi 58 năm rồi, từ ngày bác rời gia đình lên đường nhập ngũ, đến bây giờ là chưa một lần hồi âm và chưa có một kỷ vật quay trở lại ngoài giấy báo tử. Sau bao nhiêu năm đây là lần đầu tiên gia đình được nhìn thấy rõ hình ảnh của bác.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với nhiều gia đình liệt sĩ, nỗi nhớ người thân chưa bao giờ nhạt phai. Những lời hẹn trước ngày ra trận, những cuộc chia ly không có ngày trở lại vẫn còn đó, trong ký ức của những người ở lại. Có lẽ vì thế, mỗi tấm ảnh cũ được gửi đến nhóm Skyline đều mang theo một câu chuyện riêng và một mong mỏi là được một lần nhìn lại gương mặt người thân sau bao năm xa cách. 

Theo anh Phùng Quang Trung, Trưởng nhóm Skyline, từ năm 2023 đến nay, nhóm Skyline đã phục dựng hơn 11 nghìn di ảnh liệt sĩ trên khắp mọi miền đất nước trao đến gia đình thân nhân các liệt sỹ. Có bức ảnh chỉ mất vài giờ để hoàn thiện, nhưng cũng có những trường hợp phải dành nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, để khôi phục từng đường nét đã phai mờ theo năm tháng.

"Thời gian gần đây nhóm Skyline đã dựa vào vận dụng trí tuệ nhân tạo, tức là sẽ tạo lên những cái cử chỉ hành động mà đời thường sẽ không có với những tấm ảnh đó, tấm ảnh biết nói. Tức là liệt sĩ sẽ có thể ôm mẹ vào vào lòng và có thể vẫy tay chào mẹ và có những cử chỉ hành động mà trước kia chưa làm được. Chúng tôi là người trẻ cũng cập nhật liên tục và cố gắng làm sao để tạo cho một tấm ảnh có nhiều cảm xúc nhất. Hiện tại bây giờ nhóm đang làm những dự án về liệt sĩ trở về quê hương, tức là những liệt sĩ khi được đón nhận hài cốt, tìm thấy hài cốt mà chúng tôi biết được thông tin mà gia đình mong muốn là chúng tôi sẽ ưu tiên  những trường hợp đó. Tức là ngoài liệt sĩ trở về quê hương thì sẽ kèm vào đó là những tấm ảnh đẹp. Thì đó là những cái mà chúng nhóm chúng tôi đang đang cố gắng làm", anh Phùng Quang Trung cho biết.

Không chỉ có nhóm Skyline, nhiều tổ chức đoàn trên cả nước cũng đang chung tay thực hiện hoạt động ý nghĩa này. Riêng tuổi trẻ Thủ đô Hà Nội đã phục dựng khoảng 1.000 di ảnh các anh hùng liệt sĩ, trao tặng tới thân nhân như một món quà tri ân trong những ngày tháng Bảy. Anh Nguyễn Tiến Hưng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ thành phố Hà Nội, Bí thư Thành đoàn Hà Nội cho biết: "Bên cạnh các hoạt động tri ân như thăm hỏi, tặng quà thương binh, bệnh binh, gia đình chính sách và Mẹ Việt Nam Anh hùng, tuổi trẻ Thủ đô còn triển khai nhiều mô hình mới, tiêu biểu là hoạt động phục dựng di ảnh các anh hùng liệt sĩ. Đến nay, đã có 1.000 bức di ảnh được phục dựng. Trong thời gian tới, Thành đoàn Hà Nội sẽ tiếp tục mở rộng chương trình trên phạm vi toàn thành phố, đẩy mạnh việc thu thập tư liệu và phục dựng di ảnh các anh hùng liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ" .

Mỗi bức di ảnh được trao tận tay thân nhân liệt sĩ là một lần ký ức được hồi sinh, là một cuộc đoàn tụ đặc biệt sau hàng chục năm xa cách. Những bức chân dung ấy không chỉ giúp các gia đình vơi đi nỗi nhớ, mà còn là lời tri ân của thế hệ trẻ hôm nay đối với những người đã dành trọn tuổi thanh xuân vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Để những hy sinh ấy không chỉ được gìn giữ trong ký ức của mỗi gia đình, mà còn tiếp tục được truyền lại, được trân trọng và nối dài trong ký ức của cả dân tộc qua nhiều thế hệ.