Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận trách nhiệm về công tác dự báo nhu cầu sách giáo khoa trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế.

Thực hiện thông tin chuyên đề tại Hội nghị Giao ban báo chí Trung ương ngày 15/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo tình hình cung ứng sách giáo khoa phục vụ năm học 2026- 2027 và một số nội dung về sách giáo khoa được dư luận quan tâm.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đến 18 giờ ngày 14/9, các địa phương còn thiếu hơn 3 triệu 900 nghìn cuốn sách giáo khoa, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu. Trên cơ sở nhu cầu được các địa phương xác nhận, Bộ đã chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chuyển, cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9; ưu tiên xử lý các trường hợp học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, nhất là tại các trường nội trú ở địa bàn biên giới, trường ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn và đối với học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn sách giáo khoa. Bộ đã yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát, cập nhật, báo cáo trước 16 giờ chiều nay để xử lý ngay những trường hợp còn thiếu, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

Về nguyên nhân khách quan của tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ đầu năm học mới, theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2026- 2027 có nhiều yếu tố mới tác động đồng thời. Cụ thể, đây là năm đầu tiên thực hiện một bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc theo Nghị quyết 71; một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi nhu cầu; thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn... Theo Bộ, những yếu tố này làm nhu cầu sách giáo khoa biến động lớn, phát sinh trong thời gian ngắn, trong khi quá trình sản xuất, in và cung ứng cần có thời gian chuẩn bị.

Về nguyên nhân chủ quan, Bộ Giáo dục và Đào tạo thẳng thắn nhận trách nhiệm trong công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu sách giáo khoa trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đầy đủ; giải pháp khắc phục một số hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đủ nhanh và linh hoạt.

Công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số địa phương cũng chưa thật chủ động, dẫn đến khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và thông tin phục vụ cung ứng. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh, nhất là sau những thay đổi về tổ chức trường, lớp, chính sách hỗ trợ sách giáo khoa và nhu cầu mua thêm của học sinh, cha mẹ học sinh, ở một số địa phương chưa kịp thời.

Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nêu rõ: Trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ thuộc về Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương. Về trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ xác định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế có biến động.

Về nhiệm vụ, giải pháp, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, trước mắt, Bộ tập trung xử lý số sách giáo khoa còn thiếu đã được xác nhận; chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế; ưu tiên cung ứng cho các địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh còn thiếu sách. Trong thời gian chờ bản in, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí tại địa chỉ: taphuan.nxbgd.vn/tap-huan; các cơ sở giáo dục đồng thời khai thác sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được, hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.

Bộ tiếp tục chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng; khắc phục các điểm nghẽn, tăng cường điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu biến động. Các địa phương khẩn trương xác nhận chính xác nhu cầu, phối hợp cung ứng bổ sung, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.

Về lâu dài, Bộ sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù; quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt, bảo đảm cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.

 Minh Hường/VOV1