Theo các chuyên gia, bệnh não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính lây qua đường hô hấp, có thể gây nhiễm trùng huyết, tổn thương não nghiêm trọng và tử vong rất nhanh nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Thông tin được trình bày tại hội nghị cho thấy, từ tuần 1 đến tuần 14 năm 2026, cả nước ghi nhận 24 ca mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 4 trường hợp tử vong. Trẻ dưới 15 tuổi chiếm 46% tổng số ca mắc. Số ca bệnh tăng gần 50% so với cùng kỳ năm 2025.

Các chuyên gia cho biết, bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên từ 16-23 tuổi, người lớn tuổi và người suy giảm miễn dịch. Tại Việt Nam, nhóm trẻ dưới 5 tuổi và thanh thiếu niên ghi nhận số ca mắc cao hơn; riêng trẻ dưới 1 tuổi là nhóm nguy cơ cao nhất, trong đó 81% ca bệnh được ghi nhận trong 6 tháng đầu đời.

Ngoài ra, nguy cơ mắc bệnh cũng tăng ở những người sống trong môi trường tập thể đông đúc như trường học, ký túc xá, doanh trại quân đội hoặc người di chuyển đến khu vực có dịch lưu hành.

TS.BS. Nguyễn An Nghĩa, Giảng viên Bộ môn Nhi - Trường Đại học Y Dược TP.HCM, Phó trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM cho biết, bệnh não mô cầu có diễn tiến rất nhanh, nhiều trường hợp trở nặng chỉ trong vòng 24 - 48 giờ sau khởi phát. Dù được điều trị tích cực, bệnh vẫn có tỷ lệ tử vong cao và để lại nhiều di chứng nặng nề như mất thính lực, động kinh, suy giảm nhận thức hoặc hoại tử chi.

Theo TS.BS. Nguyễn An Nghĩa, để phòng bệnh hiệu quả, cần chủ động tiêm vắc-xin sớm cho các nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn tuổi, người có bệnh nền và người sống, làm việc tại nơi đông người.

Theo chuyên gia, ở góc độ dịch tễ, vi khuẩn não mô cầu hiện có 12 nhóm huyết thanh, trong đó khoảng 95% ca bệnh trên toàn cầu liên quan đến 5 nhóm A, B, C, W và Y. Tuy nhiên, sự lưu hành các nhóm huyết thanh có thể thay đổi theo thời gian và từng khu vực địa lý.

Dẫn dữ liệu từ Úc giai đoạn 2008-2018, nhóm huyết thanh B từng chiếm ưu thế trước khi nhóm W gia tăng mạnh từ năm 2014. Đến năm 2017, số ca mắc do nhóm B và W ghi nhận tương đương nhau. Điều này cho thấy dịch tễ bệnh não mô cầu luôn biến động, cần giám sát liên tục để có chiến lược phòng ngừa phù hợp.

PGS.TS.BS. Cao Hữu Nghĩa, Trưởng Bộ môn Khoa học Y sinh, Viện Pasteur TP.HCM cho biết, dịch tễ bệnh não mô cầu không cố định mà thay đổi theo thời gian, khu vực, nhóm tuổi và nhóm huyết thanh lưu hành. Vì vậy, cần nhìn nhận đây là một vấn đề dịch tễ động và hướng tới giải pháp bảo vệ bao phủ rộng hơn.

Trong khi đó, TS. Raffaella Iantomasi, chuyên gia thuộc Bộ phận Y khoa Công ty Pfizer cho biết, vắc-xin là một trong những thành tựu quan trọng của y học hiện đại trong phòng ngừa bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Theo TS. Raffaella Iantomasi, dữ liệu thực tế tại nhiều quốc gia cho thấy các loại vắc-xin não mô cầu, trong đó có vắc-xin cộng hợp tứ giá MenACWY, giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, giảm tình trạng mang mầm bệnh và hạn chế lây truyền trong cộng đồng ở một số trường hợp nhất định.

Các chuyên gia cũng cho biết, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lộ trình kiểm soát viêm màng não đến năm 2030 đặt mục tiêu giảm 50% số ca viêm màng não do vi khuẩn có thể phòng ngừa và giảm 70% số ca tử vong. Đồng thời, chiến lược này cũng hướng tới giảm tàn tật và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh sau điều trị.

Đại diện đơn vị phối hợp tổ chức hội nghị, ông Mark Kuo, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Pfizer Việt Nam - Thái Lan cho biết Pfizer sẽ tiếp tục đồng hành cùng ngành y tế trong cập nhật kiến thức khoa học và hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế trong công tác phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm./.