Trong nhiều năm, lợi thế lớn của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư quốc tế là chi phí lao động cạnh tranh và dư địa phát triển công nghiệp còn rộng. Nhưng khi chuỗi cung ứng toàn cầu bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, yêu cầu của dòng vốn FDI cũng thay đổi nhanh chóng.

Các tập đoàn sản xuất hiện không chỉ tìm kiếm một khu công nghiệp có sẵn mặt bằng hay ưu đãi thuế. Điều họ quan tâm hơn là khả năng kết nối chuỗi cung ứng tại chỗ, mức độ hoàn thiện của hạ tầng logistics, tiêu chuẩn môi trường và sự sẵn sàng của hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ.

Đây cũng là câu chuyện được nhiều chuyên gia và doanh nghiệp nhấn mạnh tại lễ công bố “Bản đồ Hạ tầng Công nghiệp hỗ trợ VASI 2026” do Ban Hạ tầng thuộc Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) phối hợp cùng DTJ Industrial tổ chức chiều 14/5 tại Hà Nội.

Không đơn thuần là một nền tảng dữ liệu hạ tầng, dự án được kỳ vọng trở thành công cụ kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với các nhà đầu tư, đối tác sản xuất và chuỗi cung ứng quốc tế trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng khốc liệt.

Phát biểu khai mạc chương trình, bà Trương Thị Chí Bình, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam cho rằng công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nhưng để tận dụng được cơ hội đó cần có sự đồng bộ về hạ tầng, thông tin thị trường và khả năng liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI.

Theo bà Bình, việc xây dựng nền tảng dữ liệu hạ tầng công nghiệp hỗ trợ sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin trực quan hơn, chủ động hơn trong việc tìm kiếm địa điểm đầu tư, đối tác và mở rộng sản xuất.

Đồng tình với quan điểm này, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp nhận định việc hình thành hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đồng bộ là yếu tố quan trọng để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và gia tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.

Theo ông Quân, xu hướng thu hút đầu tư nước ngoài thế hệ mới hiện không còn chỉ xoay quanh ưu đãi thuế hoặc nhân công giá rẻ mà đang dịch chuyển sang các tiêu chí như hạ tầng đồng bộ, chuỗi cung ứng tại chỗ, tiêu chuẩn ESG và khả năng kết nối sản xuất toàn cầu.

“Điều này đòi hỏi Việt Nam phải nhanh chóng hình thành các hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ có tính chuyên môn hóa cao và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế”, ông Quân nhấn mạnh.

Từ góc độ triển khai dự án, ông Lê Minh Sơn, đại diện dự án Bản đồ Hạ tầng Công nghiệp hỗ trợ VASI 2026 cho biết nền tảng dữ liệu lần này được xây dựng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin về hạ tầng công nghiệp một cách thuận tiện hơn, đồng thời giúp tối ưu chi phí sản xuất và mở rộng khả năng kết nối trong hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ.

Trong khuôn khổ sự kiện, Ban Hạ tầng VASI đã công bố 7 điểm phát triển hạ tầng công nghiệp hỗ trợ trọng điểm tại miền Bắc, đồng thời giới thiệu 2 cụm công nghiệp trọng điểm tại Thái Nguyên và Hưng Yên.

Theo định hướng, các cụm này sẽ phát triển theo mô hình công nghiệp hỗ trợ tập trung, tích hợp hạ tầng dùng chung và kết nối chuỗi cung ứng nhằm tối ưu chi phí vận hành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ban Tổ chức cho biết việc sử dụng mô hình hạ tầng tích hợp có thể giúp doanh nghiệp giảm khoảng 10-20% các chi phí liên quan đến điện, phòng cháy chữa cháy, xử lý nước thải, logistics và dịch vụ vận hành nhà máy.

Trong bối cảnh chi phí đầu tư ngày càng tăng, bài toán tối ưu vận hành đang trở thành mối quan tâm lớn của nhiều doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ quy mô vừa và nhỏ.

Không chỉ tập trung vào câu chuyện hạ tầng, xu hướng phát triển xanh cũng được nhắc đến nhiều tại chương trình.

Bà Phùng Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam cho rằng chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo bà Hương, tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững hiện đã trở thành một phần trong tiêu chí lựa chọn đối tác của nhiều tập đoàn quốc tế, thay vì chỉ là yếu tố khuyến khích như trước đây.

Tại sự kiện, nhiều doanh nghiệp cũng giới thiệu các giải pháp dành cho mô hình nhà máy xanh, từ năng lượng tái tạo tới tối ưu vận hành sản xuất.

Đại diện Công ty TNHH Vnasolar chia sẻ giải pháp điện năng lượng cho nhà máy sản xuất, trong khi ông Yang JiangHai, Trợ lý Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Huizhou Jinzefeng giới thiệu kinh nghiệm tối ưu chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường trong quá trình vận hành doanh nghiệp tại Việt Nam.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác của chương trình là lễ ký kết hàng loạt biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Ban Hạ tầng VASI, DTJ Industrial cùng các doanh nghiệp và đối tác trong nước, quốc tế.

Trong đó có Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Hưng Yên, Công ty CP Thiết bị điện MBT, Phòng Thương mại Hồ Bắc, Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Quảng Đông cùng nhiều doanh nghiệp sản xuất công nghệ cao đến từ Thẩm Quyến và Quảng Châu.

Theo Ban Tổ chức, các thỏa thuận hợp tác sẽ tập trung vào xúc tiến đầu tư FDI, kết nối doanh nghiệp sản xuất, hỗ trợ khảo sát địa điểm đầu tư, phát triển hệ sinh thái nhà máy và cung cấp các giải pháp hạ tầng, logistics cho doanh nghiệp trong khu công nghiệp.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam kiêm Trưởng Ban Hạ tầng VASI kỳ vọng đây sẽ là bước khởi đầu cho quá trình hình thành các khu, cụm công nghiệp hỗ trợ kiểu mới tại Việt Nam.

Theo ông Khánh, mục tiêu không chỉ là phát triển mặt bằng sản xuất mà hướng tới xây dựng những hệ sinh thái công nghiệp tích hợp, nơi doanh nghiệp được kết nối đồng bộ từ hạ tầng, logistics, công nghệ đến chuỗi cung ứng và nguồn lực đầu tư chiến lược.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, việc hình thành các hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đồng bộ được xem là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tăng năng lực cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất toàn cầu.