Mùa Thu Hà Nội, dòng người vẫn tìm về những địa danh đã đi vào lịch sử dân tộc. Có những nơi, chỉ cần đứng giữa không gian ấy, người ta đã cảm nhận lịch sử chưa bao giờ là câu chuyện của quá khứ.

    Tại Quảng trường Ba Đình, trong tà áo dài và chiếc khăn mang màu cờ Tổ quốc, Minh Tâm, sinh sống tại Thường Tín, Hà Nội như tìm thấy một kết nối đặc biệt với mùa Thu cách đây 81 năm: “Em đang đứng trước Quảng trường Ba Đình, hôm nay em khoác trên mình chiếc áo dài và chiếc khăn cờ đỏ sao vàng, em cảm nhận như mình được nhìn lại những khoảnh khắc lịch sử cách đây 81 năm, khi Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, ngày 2 tháng 9 năm 1945.”     

   Với thế hệ trẻ, đó là cách chạm vào lịch sử bằng cảm xúc. Còn với những người đã trải qua nhiều mùa thu của đất nước, trở về những địa danh lịch sử lại là một thói quen không thể thiếu. Bà Nguyễn Thị Yến, Phường Văn Miếu-Quốc Tử Giám, Hà Nội bồi hồi cho biết: “Cứ đến dịp 2/9, chúng tôi tuổi đã ngoài 70 bao giờ cũng đến 3 địa danh. Thứ nhất là Quảng trường Ba Đình, thứ hai là Bắc Bộ phủ, thứ 3 Nhà hát Lớn Hà Nội. Chúng tôi rất tự hào và xúc động khi là người con của đất nước Việt Nam.”

    Từ Ba Đình, hành trình tìm về mùa Thu 1945 có thể nối dài qua những địa chỉ quen thuộc của Hà Nội. Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, đối diện Nhà hát Lớn, không khí hôm nay rộn ràng bước chân người dân và du khách. Chính nơi đây, ngày 19/8/1945, cuộc mít tinh của lực lượng Việt Minh đã mở đầu cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Hà Nội.

    Lịch sử vẫn ở đó, nhưng không tách khỏi nhịp sống hiện đại.Và từ những không gian rộng lớn ấy, hành trình lại đưa du khách về với một căn nhà nhỏ giữa phố cổ. Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, lưu giữ những hiện vật giản dị: chiếc giường nhỏ, bàn làm việc, tủ gỗ đựng tài liệu…Trong không gian gần gũi ấy, một văn kiện có ý nghĩa đặc biệt với vận mệnh dân tộc đã được khởi thảo – bản Tuyên ngôn Độc lập.  

    Với nhiều du khách, 48 Hàng Ngang không chỉ là nơi tham quan. Mỗi hiện vật ở đây đều gợi lên một câu chuyện, để lịch sử trở nên gần hơn. Bạn Nguyễn Việt Trung hiện đang sinh sống và làm việc tại Hà Nội cho biết: “Tới tham quan ngôi nhà 48 Hàng Ngang giữa mùa Thu lịch sử, được tìm hiểu từng hiện vật, lắng nghe những câu chuyện về nơi mà Bác Hồ đã viết bản Tuyên ngôn Độc lập, bản thân tôi cũng như những người tham quan đều chìm trong dòng cảm xúc tự hào giữa những ký ức hào hùng. Từ chiếc giường nghỉ ngơi trong góc phòng đơn sơ, cho đến chiếc bàn làm việc, nơi Bác khởi thảo, viết nên bản Tuyên ngôn Độc lập lịch sử, như khắc họa hình ảnh của Người trong tôi, giản dị, gần gũi mà vô cùng vĩ đại.”

   Rời phố cổ, nhìn về phía Kỳ đài, lá cờ đỏ sao vàng vẫn tung bay trên Cột cờ Hà Nội – một biểu tượng đã chứng kiến bao thăng trầm của Thủ đô. Sau Cách mạng Tháng Tám, lá cờ đỏ sao vàng lần đầu tiên tung bay trên đỉnh Kỳ đài. Hình ảnh ấy, đến hôm nay, vẫn gợi lên niềm xúc động và tự hào. Bà Trần Thị Minh Thịnh, Phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội xúc động chia sẻ: “Mỗi lần đi qua Cột cờ Hà Nội, tôi đều dừng lại để ngắm nhìn hình ảnh lá cờ bay trong gió, đây là niềm kiêu hãnh và tự hào của người dân Việt Nam.”   

    Ba Đình, Nhà hát Lớn, Bắc Bộ phủ, 48 Hàng Ngang, Cột cờ Hà Nội...Mỗi địa danh gắn với một sự kiện, một thời khắc. Nhưng qua nhiều thế hệ, những cái tên ấy đã vượt ra ngoài những trang sử để trở thành một phần trong tâm thức chung của người Việt.

   Theo PGS.TS Phạm Ngọc Trung - Giảng viên cao cấp Học viện Báo chí và tuyên truyền, những địa danh này đã trở thành “ký ức sống” được tiếp nối qua nhiều thế hệ: “Những địa danh lịch sử này đã đi vào sách giáo khoa, thi ca, nhạc họa, những tác phẩm văn học nghệ thuật xuất sắc ca ngợi tinh thần đấu tranh cách mạng của chúng ta. Đó là những tư liệu, những hình ảnh rất quý giá, đã dạy cho biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam. Chính những hoạt động này đã đi vào tâm thức của người Việt chúng ta, trở thành ký ức của người dân Thủ đô cũng như người dân cả nước, không bao giờ người dân quên những địa danh đó, cũng như những sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước. Và rõ ràng nó đã trở thành một ký ức sống trong suy nghĩ, cũng như trong tình cảm, hành động của mỗi người dân và như thế nó trở nên bất diệt.” 

      Những địa danh đã ăn sâu trong tiềm thức. Nhưng để ký ức ấy tiếp tục được đánh thức bằng những cách gần gũi hơn, Hà Nội có thể kể câu chuyện mùa Thu 1945 theo một cách khác, không chỉ nhìn nhận như các điểm đến rời rạc trong dịp lễ. TS. Nguyễn Thu Thủy, Trưởng khoa Nghệ thuật và Thiết kế, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng: “Theo tôi, có thể xây tuyến theo đúng trình tự lịch sử. Vào tháng 8 năm 1945, từ 48 Hàng Ngang là điểm soạn Tuyên ngôn độc lập, tới Bắc Bộ phủ, tới Nhà hát Lớn Hà Nội là mít tinh tổng khởi nghĩa, rồi đến Quảng trường Ba Đình đọc tuyên ngôn độc lập. Sau đó, có thể mở rộng theo hướng chiều sâu lịch sử kinh đô nối với Hoàng Thành Thăng Long, nơi mới đây có những chuyển động đáng chú ý, như thực cảnh kinh đô Thăng Long, tour ký ức cột cờ, dùng 3D Mapping biến tường thành thành màn hình sống…Đây là mô hình kích hoạt di sản để Quảng trường Ba Đình hay Nhà hát Lớn không chỉ thuyết minh tĩnh mà được sống lại bằng công nghệ."   

    Tour Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9 có thể thực hiện bằng hình thức đi bộ, những câu chuyện kể tại chỗ, công nghệ trình chiếu, tái hiện không gian lịch sử hay những trải nghiệm tương tác dành cho người trẻ. Khi đó, những địa danh không chỉ được “tham quan”, mà có thể được cảm nhận bằng chính bước chân của mỗi người.

      Mùa Thu 1945 đã lùi xa hơn tám thập kỷ. Nhưng ở Hà Nội, ký ức về mùa Thu ấy vẫn chưa bao giờ đứng yên trong quá khứ. Ký ức ấy hiện diện ở Quảng trường Ba Đình, trong căn nhà nhỏ 48 Hàng Ngang, bên Nhà hát Lớn, trên đỉnh Cột cờ Hà Nội...Và hiện diện trong cảm xúc của những người tìm về nơi đây. Để mùa Thu 1945 tiếp tục trở thành một ký ức sống – sống trong không gian, trong tâm thức và trong hành trình của mỗi người dân nước Việt./.

                                                                                                                         Thuỷ Tiên/VOV1