Trong cuộc phỏng vấn với Phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam mới đây bên lề Đối thoại cấp cao Hợp tác Châu Á - Thái Bình Dương 2026 tại thành phố Thâm Quyến (Trung Quốc) do Đại học Nhân dân Trung Quốc (RUC) tổ chức, ông Lahui Ako - Cố vấn APEC kiêm Đại diện lâm thời Papua New Guinea tại Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương (PECC), Văn phòng Tổng Thư ký, Ban Thủ tướng và Hội đồng Điều hành Quốc gia đã nhận định như vậy; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm tổ chức Năm APEC Papua New Guinea 2018, cũng như đánh giá cao vai trò và những ưu tiên của Trung Quốc trong Năm APEC 2026.

PV: Thưa ông, từ góc độ của Papua New Guinea, ông có thể chia sẻ kinh nghiệm đăng cai Năm APEC 2018, những bài học then chốt để kết nối hiệu quả các nền kinh tế đang phát triển vào chuỗi giá trị khu vực?

Trả lời: Năm APEC 2018 do Papua New Guinea đăng cai tổ chức tập trung trọng tâm vào thị trường số và kết nối số. Trọng tâm này đã tạo điều kiện để chúng tôi nhìn nhận sâu sắc hơn về cách thức gắn kết các mục tiêu phát triển trong nước với các mục tiêu chung của APEC.

Tôi cho rằng, đây sẽ tiếp tục là một thách thức lớn đối với các nền kinh tế quy mô nhỏ, do những hạn chế về năng lực và nguồn lực. Vì vậy, chúng tôi rất mong muốn được chung tay hợp tác, bởi chúng tôi đã chứng kiến những giá trị lớn mà APEC đem lại cho các nền kinh tế thành viên kể từ năm 1989; rồi năm 1993 khi Mục tiêu Bogor được thiết lập, cho đến năm 2020 với Tầm nhìn Putrajaya, tiếp nối là Kế hoạch Hành động Aotearoa của New Zealand.

Các văn kiện này đặt ra những cột mốc định hướng và kim chỉ nam để các nền kinh tế cùng phối hợp hành động. Bản chất của APEC là sự hợp tác, vì thế, chúng ta phải cùng bảo đảm rằng, các nền kinh tế đã và đang phát triển đều hợp tác hiệu quả cùng nhau, không để bất cứ nền kinh tế nào bị bỏ lại phía sau.

PV: Vậy ấn tượng và kỳ vọng lớn nhất của ông đối với Năm APEC 2026 do Trung Quốc đăng cai tổ chức là gì?

Trả lời: Có thể nói, Trung Quốc là một trong những động lực dẫn dắt của APEC. Các chương trình nghị sự, chính sách của Trung Quốc về kinh tế số và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là thương mại điện tử, cùng các thành phố mà họ lựa chọn đăng cai tổ chức đều vô cùng ấn tượng. Chủ đề của Năm APEC Trung Quốc 2026 là “Xây dựng Cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cùng thịnh vượng”, nhấn mạnh về tính bao trùm của APEC, khẳng định tất cả các nền kinh tế đều phải chung tay hợp tác nhằm bảo đảm sự thịnh vượng chung.

Đối với các nền kinh tế quy mô nhỏ như Papua New Guinea, chúng tôi thực sự rất ấn tượng và khâm phục, tìm thấy nhiều bài học kinh nghiệm từ Năm APEC Trung Quốc 2026 cũng như những nền tảng vững chắc để tiếp tục phát triển bền vững; đặc biệt khi Papua New Guinea đã được chọn là quốc gia tổ chức Hội nghị cấp cao APEC vào năm 2033.

PV: Ông nhìn nhận thế nào về việc Việt Nam chuẩn bị đăng cai Năm APEC 2027 sắp tới cũng như vai trò và đóng góp của Việt Nam trong khu vực?

Trả lời: Chúng tôi đang rất mong chờ Năm APEC 2027 do Việt Nam đăng cai tổ chức vào năm tới. Đây sẽ là lần thứ ba các bạn đăng cai tổ chức sau hai lần vào các năm 2006 và 2017. Tôi đã may mắn được đến Việt Nam vào năm 2017 để tham dự Hội nghị APEC vào năm đó và cảm nhận đây là một đất nước tuyệt vời. Chúng ta có thể thấy rõ các giai đoạn phát triển ấn tượng mà nền kinh tế Việt Nam đã trải qua, từ một nền kinh tế quy mô nhỏ cho đến các bước phát triển hiện nay. Điều đó truyền cảm hứng mạnh mẽ cho các nền kinh tế nhỏ khác rằng, chúng ta hoàn toàn có thể làm được như vậy - không nhất thiết phải rập khuôn theo một hình mẫu mà theo cách thức và con đường phù hợp của riêng mình để tiến lên phía trước.

Trong khuôn khổ APEC, Việt Nam đã đóng góp rất nhiều sáng kiến thực chất mà các nền kinh tế thành viên vẫn đang tiếp tục kế thừa và áp dụng từ năm 2017 đến nay. Trong mỗi kỳ tham gia hay đăng cai, Việt Nam luôn thể hiện tinh thần chủ động và tích cực. Điều này thể hiện rất rõ qua tính nhất quán, bền bỉ của các bạn.

PV: Ông đánh giá thế nào về các cơ hội hợp tác nào giữa Việt Nam và Papua New Guinea nhằm tăng cường quan hệ trong khuôn khổ APEC?

Trả lời: Chúng tôi rất mong muốn sẽ bắt đầu triển khai các bước đi hợp tác với Việt Nam ngay từ năm tới. Bởi bắt đầu từ năm sau, chúng tôi có thể khởi động công tác chuẩn bị cho Năm APEC do chính Papua New Guinea đăng cai vào năm 2033. Chúng tôi rất kỳ vọng vào các khuôn khổ hợp tác thiết thực, hiệu quả mà hai bên có thể hỗ trợ lẫn nhau. Ví dụ, hai bên có thể chia sẻ năng lực hoạch định chính sách và nhiều dự án cụ thể khác, phù hợp với các trọng tâm ưu tiên của APEC hiện nay. Chúng tôi nhận thấy có rất nhiều tiềm năng và cơ hội có thể thúc đẩy và tăng cường hợp tác giữa hai bên, trước mắt là cho Năm APEC 2027 của Việt Nam và sau đó là Năm Papua New Guinea 2033.

PV: Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!