Trước chùm ca bệnh não mô cầu liên tiếp xuất hiện tại trường học ở TP.HCM, đã có học sinh tử vong, nhu cầu tiêm chủng vắc xin phòng bệnh gia tăng tích cực. 

Để đảm bảo công tác an toàn tiêm chủng, VNVC khẩn trương huy động nguồn lực hơn 12.000 bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên trên toàn hệ thống, đảm bảo chủ động cung ứng số lượng lớn vắc xin chính hãng, chất lượng cao, đồng thời duy trì nghiêm ngặt đảm bảo quy trình chất lượng.

VNVC cũng cam kết không tăng giá vắc xin khi nhu cầu tăng đột biến, đồng thời triển khai các chính sách ưu đãi, hỗ trợ các gia đình tiếp cận tiêm chủng thuận lợi, kịp thời, nhanh chóng bảo vệ trẻ em và những người có nguy cơ cao.

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trẻ em chiếm khoảng 70% số lượt tiêm vắc xin não mô cầu trong đợt này. Đáng chú ý, nhiều gia đình đưa cùng lúc 5-7 thành viên, từ trẻ nhỏ, thanh thiếu niên đến người trưởng thành và người cao tuổi đến VNVC để được bác sĩ tư vấn. Điều này cho thấy mối quan tâm của cộng đồng không chỉ tập trung vào trẻ em trong độ tuổi học đường mà còn chú trọng bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình, nhất là nhóm có nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền.

Theo thông tin Viện Pasteur TP.HCM công bố ngày 19/10, trong 10 tháng đầu năm 2026, khu vực miền Nam ghi nhận 42 ca mắc não mô cầu, trong đó có 7 trường hợp tử vong. TP.HCM chiếm hơn 57% số ca mắc của khu vực; nhóm tuổi 11-15 chiếm tỷ lệ cao nhất với 28,6%. Đặc biệt, đã có ba ổ dịch được ghi nhận tại trường học và cơ sở sinh hoạt tập trung ở An Giang, Cà Mau và TP.HCM. Chùm 4 ca bệnh mới nhất xảy ra ở một Trường THCS tại TP.HCM, trong đó một học sinh 12 tuổi đã tử vong do diễn tiến nhanh, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.

Trước nhu cầu tiêm vắc xin não mô cầu tăng đột biến, VNVC khẩn trương điều phối nguồn vắc xin, tăng cường nhân lực, phục vụ xuyên trưa, giảm thời gian chờ đợi, đồng thời duy trì nghiêm ngặt quy trình tiêm chủng an toàn trên toàn hệ thống.

BS.CKI Bạch Thị Chính cho biết, bệnh não mô cầu do nhiều nhóm huyết thanh gây ra, trong đó phổ biến nhất là 5 nhóm A, B, C, Y, W. Bên cạnh nhóm B, Việt Nam cũng từng ghi nhận các ca bệnh do các nhóm huyết thanh khác gây ra. Như tháng 2/2025, một nam thanh niên 24 tuổi tử vong do sốc nhiễm khuẩn não mô cầu thể tối cấp, nhóm huyết thanh gây bệnh được xác định là W.

Hiện VNVC đang cung cấp đầy đủ vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh A, B, C, Y, W. Trong đó, vắc xin thế hệ mới phòng nhóm B tiêm từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi, các vắc xin thế hệ mới phòng nhóm ACYW tiêm từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn, vắc xin phòng não mô cầu nhóm B và C (BC) dành cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi. 

Người dân cần tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh để được bảo vệ toàn diện. Vắc xin não mô cầu nhóm B và ACYW có thể tiêm trong cùng một buổi tiêm tại hai vị trí khác nhau và kết hợp với các loại vắc xin khác, giúp người dân thuận tiện hoàn thành lịch tiêm và phòng ngừa bệnh sớm.

TS.BS Nguyễn An Nghĩa, Phó trưởng Khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), cảnh báo bệnh não mô cầu xâm lấn là một trong những bệnh nhiễm khuẩn có khả năng diễn tiến nhanh và nguy hiểm. Ở thể tối cấp, người bệnh có thể rơi vào tình trạng nguy kịch và tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Một số trường hợp nhiễm khuẩn huyết tối cấp có thể tử vong chỉ sau 6-8 giờ nếu không được phát hiện, cấp cứu và điều trị kịp thời.

Để minh chứng mức độ tàn khốc của bệnh, bác sĩ Nghĩa dẫn trường hợp một bệnh nhi 8,5 tháng tuổi từng được điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 1 với chẩn đoán nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não do não mô cầu. Khoảng 10 giờ trước khi nhập viện, trẻ có biểu hiện ho, thở mệt, được gia đình đưa đến bệnh viện khi xuất hiện một số chấm xuất huyết nhỏ trên ngực. Tuy nhiên, chỉ sau 2-3 giờ nhập viện, các chấm xuất huyết lan rộng và tiến triển thành những mảng ban hoại tử, suy hô hấp. Dù được điều trị tích cực bằng kháng sinh, thuốc chống sốc, thở máy và nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu, trẻ vẫn phải chịu hậu quả nặng nề, buộc phải đoạn chi cả hai chân và tháo khớp một số đốt ngón tay.

Não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người mang vi khuẩn. Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập trung và người có một số tình trạng suy giảm miễn dịch cần đặc biệt quan tâm đến nguy cơ mắc bệnh. Các nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến A, B, C, Y, W đã có vắc xin phòng ngừa. Tiêm chủng đầy đủ theo chỉ định giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện ca bệnh não mô cầu trong trường học hoặc cộng đồng, cần nhanh chóng xác định người tiếp xúc gần để được cơ quan y tế đánh giá, chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết, đồng thời theo dõi sức khỏe theo hướng dẫn. Phụ huynh cần đặc biệt lưu ý những thay đổi bất thường ở trẻ như bỏ bú, quấy khóc dai dẳng, khó đánh thức, thở bất thường, ban xuất huyết trên da, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng… Bên cạnh đó, cần chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng, bổ sung các vắc xin còn thiếu đầy đủ để bảo vệ toàn diện, kết hợp vệ sinh cá nhân, không dùng chung vật dụng tiếp xúc với nước bọt và hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh./.