Thu hút FDI cần được tiếp cận theo hướng nâng cao chất lượng

Theo các chuyên gia, việc Việt Nam tham gia sâu hơn vào các hoạt động hợp tác tài chính APEC trong năm 2027 sẽ tạo thêm cơ hội quảng bá môi trường đầu tư, đối thoại với các nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế, đồng thời giới thiệu những định hướng phát triển của nền kinh tế.

Đó không chỉ là việc mở ra cơ hội thu hút FDI mà còn cơ hội để nâng cao chất lượng đầu tư. Tuy nhiên, cơ hội tiếp cận nhà đầu tư chỉ là điều kiện ban đầu. Quyết định đầu tư dài hạn còn phụ thuộc vào chất lượng thể chế, mức độ ổn định vĩ mô, khả năng dự báo chính sách, chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực và triển vọng thị trường. Vì vậy, các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc thu hút FDI cần được tiếp cận theo hướng nâng cao chất lượng thay vì chỉ chạy theo quy mô vốn đăng ký. Do đó, chúng ta còn có rất nhiều việc phài làm.  

“Theo tôi, có ba vấn đề Việt Nam cần quan tâm. Thứ nhất là nâng cao chất lượng chi tiêu công. Không chỉ quan tâm ngân sách được chi bao nhiêu, mà quan trọng hơn là mỗi đồng vốn công tạo ra bao nhiêu giá trị gia tăng, đóng góp thế nào cho năng suất và lợi ích xã hội. Thứ hai là kết hợp hiệu quả các nguồn vốn. Ngân sách nhà nước giữ vai trò nền tảng và dẫn dắt, nhưng để đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng lớn, cần huy động thêm nguồn lực tư nhân và các hình thức hợp tác công – tư”. Chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng, nguyên Giám đốc R&D, Viện Kinh tế và Quản lý Thành phố Hồ Chí Minh phân tích

 Điều quan trọng là xây dựng cơ chế phù hợp, phân bổ hợp lý rủi ro và lợi ích. Thứ ba là xác định hạ tầng số như một loại hạ tầng thiết yếu. Đầu tư công nghệ phải đi cùng hoàn thiện thể chế về dữ liệu, bảo đảm an ninh mạng và nâng cao năng lực sử dụng công nghệ của người dân, doanh nghiệp.

Cũng theo chuyên gia Nguyễn Hoàng Dũng, để đón sóng đầu tư và những cơ hội mà APEC 2027 mang lại, cần duy trì môi trường kinh tế vĩ mô ổn định, tiếp tục cải thiện tính minh bạch và khả năng dự báo của hệ thống chính sách. Theo đó, nhà đầu tư cần được thông tin thêm về quy định, thời hạn xử lý thủ tục, nghĩa vụ pháp lý và cơ chế giải quyết tranh chấp; cần nâng cao chất lượng hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số, đồng thời phát triển lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu công nghệ và quản trị hiện đại.

Một ưu tiên quan trọng khác, đó là nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không đáp ứng được yêu cầu về chất lượng, công nghệ và quản trị, tác động lan tỏa từ FDI sẽ bị hạn chế, dù quy mô đầu tư lớn.

“Trong APEC luôn tồn tại đồng thời cả hợp tác và cạnh tranh. Tất nhiên sẽ có những nền kinh tế đang cạnh tranh với Việt Nam trong việc thu hút đầu tư, các hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Nhưng bên cạnh đó, tôi cũng cho rằng những hoạt động sản xuất có giá trị gia tăng và trình độ cao hơn lại có khả năng tiếp tục dịch chuyển vào Việt Nam. Điều này có được là nhờ chất lượng nguồn nhân lực tại Việt Nam ngày càng được cải thiện, trình độ đào tạo tốt hơn, cũng như hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng phù hợp hơn với những quy trình sản xuất phức tạp. Ông James Weisman, Công ty Luật Bizlink nhận định.

Những cơ hội đầu tư vào tương lai

Khi Việt Nam đảm nhận ngày càng nhiều công đoạn có giá trị gia tăng cao, chuỗi sản xuất trong khu vực cũng có thể được phân bổ lại. Những nền kinh tế khác trong APEC vẫn có thể tham gia vào các khâu phù hợp với lợi thế và trình độ phát triển của mình. Theo cách đó, mỗi nền kinh tế có thể phát huy thế mạnh riêng và cùng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.

Rõ ràng, APEC 2027 chính là một cơ hội để Việt Nam và các nền kinh tế trong APEC nắm bắt cơ hội “đầu tự vào tương lai”. Việt Nam có thể giới thiệu không chỉ các ưu đãi đầu tư, mà còn những cải cách thực chất, năng lực cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam và các cơ hội hợp tác có thể triển khai.

Một yếu tố nữa cần đẩy mạnh trong hợp tác APEC đó là đảo tạo nhân lực tài chính trẻ. Chuyên gia kinh tế và phát triển bền vững Huỳnh Thị Mỹ Nương cho rằng đào tạo nhân lực tài chính không thể chỉ dừng ở việc cập nhật kiến thức nghiệp vụ. Người làm tài chính cần hiểu bản chất kinh tế của vấn đề, sử dụng được công cụ công nghệ, phân tích dữ liệu, nhận diện rủi ro và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

Công nghệ có thể hỗ trợ con người xử lý thông tin nhanh hơn, nhưng không thể tự thay thế hoàn toàn phán đoán, trách nhiệm và chuẩn mực đạo đức. Một quyết định tài chính sai lệch có thể ảnh hưởng đến doanh nghiệp, người lao động, nhà đầu tư và cả sự ổn định của thị trường.

Việt Nam có thể tận dụng hợp tác APEC để mở rộng trao đổi chuyên gia, đào tạo theo chuyên đề, kết nối cơ sở đào tạo với các định chế tài chính và tiếp nhận kinh nghiệm quốc tế. Tuy nhiên, hiệu quả đào tạo phải được đánh giá bằng năng lực làm việc, chất lượng quyết định và khả năng giải quyết vấn đề thực tế, không chỉ bằng số khóa học hay số chứng chỉ được cấp.

“Chương trình phát triển nhân lực tài chính trẻ cần tích hợp bốn nhóm năng lực. Một là, kiến thức nền tảng về kinh tế, tài chính, kế toán, pháp luật và quản trị rủi ro. Hai là, năng lực số, bao gồm phân tích dữ liệu, sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, hiểu biết về an ninh mạng và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Ba là, tư duy hệ thống, năng lực nghiên cứu, phản biện chính sách, giao tiếp và hợp tác quốc tế. Bốn là, đạo đức nghề nghiệp, tính chính trực, trách nhiệm giải trình và ý thức bảo vệ lợi ích hợp pháp của khách hàng, nhà đầu tư và xã hội”. Chuyên gia Huỳnh Thị Mỹ Nương phân tích.

Như vậy, việc Việt Nam tiếp nhận vai trò chủ trì Tiến trình Bộ trưởng Tài chính APEC năm 2027 là một dấu mốc có ý nghĩa trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Sự kiện mở ra cơ hội tăng cường hợp tác tài chính, mở rộng đối thoại với các đối tác và thúc đẩy những ưu tiên có ý nghĩa trực tiếp đối với phát triển kinh tế trong nước. Cùng với đó, việc Việt Nam tham gia sâu hơn vào các hoạt động hợp tác tài chính APEC trong năm 2027 sẽ tạo thêm cơ hội quảng bá môi trường đầu tư, đối thoại với các nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế, đồng thời giới thiệu những định hướng phát triển của nền kinh tế.

Bốn ưu tiên Việt Nam đề xuất tại Hội nghị Tài chính APEC tại Thâm Quyến có thể trở thành động lực cải cách nếu được triển khai nhất quán. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng Dũng nhấn mạnh “Giá trị lớn nhất của APEC 2027 nằm ở khả năng tạo thêm động lực cho những cải cách mà Việt Nam cần thực hiện để phát triển nhanh và bền vững hơn. Đây cũng là cơ hội để kết nối chương trình hợp tác quốc tế với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, thị trường và người dân.

APEC 2027 không chỉ là cơ hội để Việt Nam khẳng định vai trò trong khu vực, mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực phát triển của chính mình. Từ cơ hội hội nhập đến năng lực kiến tạo tăng trưởng là một quá trình đòi hỏi quyết tâm, trí tuệ và kỷ luật thực thi. Nếu tận dụng tốt cơ hội, kết hợp hiệu quả nội lực với ngoại lực và kiên trì cải cách trên cơ sở bằng chứng, Việt Nam có thể biến APEC 2027 thành một dấu mốc có ý nghĩa thực chất đối với chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.