Nếu trước đây, công tác bầu cử phần lớn dựa trên phương thức quản lý truyền thống, sổ sách giấy tờ và quy trình thủ công, thì đến cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số mạnh mẽ trong công tác bầu cử đã trở thành một trụ cột quan trọng. Đặc biệt, việc sử dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID đã giúp việc thống kê nhân khẩu, lập danh sách cử tri chính xác, đồng bộ hơn. Thay vì phải rà soát nhiều lần qua các nguồn khác nhau, dữ liệu dân cư trở thành điểm tựa thống nhất, giảm áp lực cho cơ sở và nâng cao tính minh bạch.

Những ngày này, hòa chung không khí cả nước hướng về 'Ngày hội non sông', thành phố Hà Nội đang tích cực triển khai đồng bộ, chặt chẽ công tác chuẩn bị, đảm bảo các điều kiện sẵn sàng cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Điểm nổi bật trong công tác triển khai bầu cử của Hà Nội là việc áp dụng dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư VNeID để lập danh sách và in thẻ cử tri. Cử tri Hà Nội có thể tra cứu thông tin khu vực bỏ phiếu, danh sách ứng cử viên ngay trên ứng dụng VNeID. Đến nay, hầu hết các đơn vị đã thực hiện nghiêm túc việc khai thác hệ thống này để bảo đảm tính pháp lý và độ chính xác.

Tại phường Đại Mỗ, thành phố Hà Nội dữ liệu dân cư được xác định là “xương sống” của kỳ bầu cử. Việc rà soát, cập nhật thông tin cử tri dựa trên hệ thống định danh điện tử giúp danh sách được lập chính xác theo từng khu vực bỏ phiếu; thẻ cử tri được in trực tiếp từ hệ thống, bảo đảm thống nhất và bảo mật. Toàn bộ hồ sơ ứng cử cũng được số hóa, qua đó rút ngắn thời gian xử lý, đồng bộ hóa quy trình quản lý và lưu trữ. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và tích hợp, việc kiểm tra, đối chiếu thông tin trở nên thuận tiện hơn, giảm nguy cơ sai lệch. Ông Nguyễn Viết Nội, Bí thư Chi bộ tổ dân phố 15, phường Đại Mỗ cho biết, trước đây, trong công tác rà soát, cán bộ tổ dân phố phải đến từng gia đình để điều tra, lập danh sách nhưng nay, việc làm này được thực hiện hoàn toàn trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đảm bảo nhanh gọn, thuận tiện. “Từ khi triển khai ứng dụng VneID để lập danh sách cử tri đã thuận lợi hơn rất nhiều. Chúng tôi không phải đến từng nhà, từng ngõ, rà từng danh sách một và hiện nay trên hệ thống đã quản lý từng nhân khẩu, từng người. Nêu như trước đây làm  theo sổ khẩu giấy chúng tôi phải đến từng nhà rà từng người và cũng việc này rất phức tạp. Bây giờ chúng ta kiểm tra bằng hệ thống số thì nó rất là nhanh và kiểm soát được toàn bộ những di biến động của nhân dân để chúng ta biết được ai đang ở và ai không ở. Để chuẩn bị cho bầu cử thì việc ra soát trên nền tảng số VNeID và báo lên cho công an phường thì bên công an làm rất là nhanh và đến nay thì việc in thẻ cử tri đã sẵn sàng cho bầu cử sắp tới” 

Theo Trung tá Cao Mạnh Hùng, Phó trưởng Công an phường Đại Mỗ, việc trích xuất dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư giúp bảo đảm danh sách cử tri đầy đủ, chính xác, hạn chế sai sót; đồng thời tiết kiệm thời gian, nhân lực so với phương thức rà soát thủ công trước đây. Theo quy trình, Công an phường trích xuất danh sách gửi Ủy ban bầu cử phường phối hợp rà soát tại tổ dân phố; sau đó cập nhật lại vào hệ thống dữ liệu. Cách làm này vừa bảo đảm tính công khai, minh bạch, vừa tạo điều kiện cập nhật kịp thời các biến động dân cư. Đồng thời Công an phường cũng phối hợp với tổ trưởng tổ dân phố trực tiếp hướng dẫn người dân cách tra cứu thông tin cử tri trên ứng dụng VNeID. Chỉ với vài thao tác đơn giản trên điện thoại, cử tri có thể kiểm tra chính xác thông tin cá nhân, khu vực bỏ phiếu của mình, việc phản ánh, điều chỉnh nếu có sai sót cũng được thực hiện nhanh chóng, thuận tiện, qua đó chủ động hơn trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân. Trung tá Cao Mạnh Hùng cho biết:“Đến thời điểm hiện tại Công an phường Đại Mỗ đã cập nhật và lập danh sách hơn 41.000 cử tri trên địa bàn và công an phường sẽ tiếp tục phối hợp với UBND phường cũng như tổ dân phố rà soát các cử tri có nguyện vọng bỏ phiếu tại địa bàn phường Đại Mỗ để công an phường tiếp tục cập nhật vào danh sánh cử tri đến thời điểm bầu cử. Trong quá trình mà chúng tôi tiến hành cập nhập danh sách cử tri trên phần mềm thì các cử tri muốn bỏ phiếu ở trên địa bàn phường Đại Mỗ thì cử tri có thể đăng ký qua VNeID, sau khi các cử chi đăng kí trên VNeID hoặc đăng ký tại UBND phường thì UBND phường sẽ có trách nhiệm xác nhận danh sách đó và gửi cho cơ quan công an để cơ quan công an cập nhật lên phần mềm. Đối với trường hợp công dân thay đổi nơi bỏ phiếu qua ứng dụng VNeID thì công an phường sẽ thường xuyên theo dõi và tiến hành phê duyệt để công dân có thể bỏ phiếu tại nơi mà công dân có nguyện vọng bỏ phiếu”

          Tại phường Dương Nội, những kỳ bầu cử trước đây thông tin về bầu cử chủ yếu được truyền tải qua hệ thống truyền thanh, pano, áp phích hoặc các hội nghị tại  tổ dân phố. Năm nay, phường đã chủ động ứng dụng công nghệ số, tận dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để đưa thông tin đến gần hơn với người dân. Cử tri chỉ cần mở ứng dụng VNeID sẽ xem được toàn bộ thông tin của ứng cử viên nơi mình sinh sống mà không phải đi tìm xem như trước đây. Việc ứng dụng công nghệ góp phần nâng cao tính chính xác, kịp thời, đồng thời giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác bầu cử ở cơ sở. Đại úy Triệu Quang Tú, Công an phường Dương Nội chia sẻ: Nhờ chủ động chuẩn bị từ sớm, đến nay dữ liệu dân cư trên địa bàn cơ bản bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”. Việc phân loại cử tri theo khu vực bỏ phiếu được thực hiện khoa học trên hệ thống, giảm thiểu tối đa sai sót thủ công: “Địa bàn phường Dương Nội có đặc thù là nhiều chung cư. Chung cư có nhiều trường hợp người ta bán nhà, chuyển đi nhưng do một số điều kiện vướng mắc nên người ta chưa thể chuyển nơi đăng ký thường trú về nơi để ở hiện tại của mình. Đối với các trường hợp này như những kỳ bầu cử trước chúng tôi phải gọi điện cho từng người một để lấy thông tin và hỏi người ta bầu cử ở đâu và phải quay về phương đề chuyển. Nhưng bây giờ qua ứng dụng VneID người dân có thể chuyển ngay trên ứng dụng. Chúng tôi hướng dẫn mọi người, với chỉ vài bước mọi người tiếp thu  được ngay và rất hưởng ứng sử dụng ứng dụng này”. Đại úy Triệu Quang Tú cho biết thêm.

         Theo báo cáo của Bộ Công an, đến thời điểm hiện tại có 3.320/3.321 đơn vị cấp xã, phường trên toàn quốc đã ứng dụng phần mềm vào công tác lập danh sách cử tri (trừ Đặc khu Hoàng Sa); hơn 78,5 triệu cử tri đủ điều kiện đã được phân về các khu vực bỏ phiếu trên hệ thống, đạt tỷ lệ 99,48%. Những con số trên cho thấy, dữ liệu dân cư đã thực sự trở thành “nguồn dữ liệu gốc” cho quản trị Nhà nước. Trong kỳ bầu cử này, Bộ Công an đã hướng dẫn khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh quốc gia VNeID phục vụ lập danh sách và in thẻ cử tri, nên việc quản lý danh sách cử tri được thuận lợi hơn, tránh chồng chéo, bỏ sót. Đặc biệt, Bộ Công an đã hoàn thành xây dựng tính năng “bỏ phiếu ở nơi khác” trên VNeID, đồng thời ban hành hướng dẫn quy trình cấp giấy chứng nhận điện tử cho cử tri có nhu cầu tham gia bỏ phiếu ngoài nơi đăng ký thường trú. Đây là một bước tiến quan trọng về mặt quản trị. Trước đây, việc xin xác nhận để bỏ phiếu ở nơi khác thường gắn với nhiều thủ tục giấy tờ, xác minh thủ công, phụ thuộc vào thời gian và sự phối hợp giữa các địa phương. Nay, trên nền tảng định danh điện tử, thông tin nhân thân được xác thực tức thời từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; việc đăng ký, phê duyệt và cập nhật thay đổi được thực hiện điện tử, có dấu vết số, hạn chế tối đa nguy cơ trùng lặp hoặc sai sót. Điều đó không chỉ tạo thuận lợi cho hàng triệu công dân học tập, làm việc, lao động xa nơi cư trú, mà còn nâng cao tính chính xác, công bằng và minh bạch của quy trình bầu cử. Đại tá Trần Hồng Phú - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về Trật tự xã hội, Bộ Công an cho biết: “Việc ứng dụng dữ liệu dân cư vào phục vụ công tác bầu cử thể hiện một bước đột phá hết sức quan trọng. Nó không chỉ là thay đổi đơn thuần về mặt kỹ thuật mà còn là sự đổi mới, sáng tạo, thay đổi được phương pháp thực hiện thủ công truyền thống sang phương pháp ứng dụng dữ liệu, ứng dụng khoa học công nghệ để phục vụ cho công tác bầu cử. Thứ nhất cử tri có thể thông qua ứng dụng trên VNeID để tìm hiểu, nắm danh sách thông tin về chính bản thân mình, về địa điểm bỏ phiếu và nơi bỏ phiếu, qua đó thì có thể kiểm tra thông tin của mình có chính xác hay không. Thứ hai là thông qua ứng dụng trên VNeID thì cử tri sẽ tìm hiểu và nắm được toàn bộ tiểu sử và quá trình công tác cũng như những thành tích, những công việc mà người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa 16 và HĐND các cấp sẽ thực hiện tới đây. Qua đó có sự chủ động và lựa chọn cho mình được những đại biểu ưu tú, xứng đáng nhất. Thứ ba, một bước đổi mới hết sức quan trọng so với kỳ bầy cử trước đây thông qua ứng dụng VNeID để cấp giấy xác nhận để cử tri bầu cử nơi khác".

 Những đổi mới trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 cho thấy một hướng đi rõ ràng: xây dựng một nền quản trị hiện đại, lấy dữ liệu làm trung tâm, lấy người dân làm mục tiêu phục vụ. Khi công nghệ được vận dụng đúng cách, ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội của toàn dân - nơi mỗi lá phiếu là sự kết tinh của niềm tin, trách nhiệm và khát vọng phát triển của đất nước. Từ đó có thể thấy, dữ liệu dân cư trở thành nền móng cho việc lập danh sách cử tri và ứng dụng VNeID là “chìa khóa số” để công dân thực hiện quyền chính trị trong ngày hội non sông sắp tới./.

                                                                                                                                VIỆT CƯỜNG-VOV1