Giữa muôn vàn trăn trở cùng mong muốn cống hiến, Tiến sĩ Trần Như Cương, chuyên gia cấp cao của Tổng Công ty điện lực Pháp (EDF), khẳng định mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045 chỉ có thể đạt được nếu chúng ta quyết liệt chuyển đổi.
"Con đường duy nhất không thể khác được, và cũng chính là con đường mà nhiều nước thành công đã đi, đấy đấy là phải có sự thay đổi về chất trong phát triển một nền kinh tế tri thức dựa trên nền tảng khoa học công nghệ."
Theo Tiến sĩ Cương, điểm mấu chốt nằm ở việc rạch ròi cơ chế cho hai lĩnh vực then chốt. Với khoa học cơ bản, đất nước cần phải dành một quỹ đầu tư ổn định và đủ lớn để đầu tư dài hạn, và phải có cơ chế xét duyệt rõ ràng, minh bạch. Đối với nghiên cứu ứng dụng, việc áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ tạo điều kiện thúc đẩy động lực phát triển cho doanh nghiệp.
Dưới góc nhìn đào tạo và liên kết, ông Bùi Nguyễn Hoàng, Chủ tịch Mạng lưới chuyên gia hạt nhân người Việt Nam ở nước ngoài - VietNuc, hiện đang làm việc tại Vương quốc Anh, cho rằng cần định nghĩa lại vai trò của các đơn vị nghiên cứu.
"Giáo dục đại học không chỉ là nơi truyền thụ tri thức mà cần phải trở thành một không gian sáng tạo và nơi sản sinh ra tri thức mới. Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, tạo cơ chế để doanh nghiệp trở thành trung tâm ứng dụng và thương mại hóa các kế hoạch nghiên cứu."
Riêng với lĩnh vực điện hạt nhân, ông Hoàng kỳ vọng Đại hội XIV sẽ định hình một tầm nhìn xuyên thế kỷ, nơi "an toàn hạt nhân phải được xác định là nguyên tắc tiên quyết" và văn hóa an toàn phải thấm đẫm từ khâu xây dựng chính sách đến thiết kế và vận hành.
Một quan điểm thực tế và sắc sảo khác được các chuyên gia đưa ra là việc trọng dụng nhân tài không chỉ nên dừng lại ở khẩu hiệu. Tiến sĩ Trần Như Cương khẳng định: "Cái quan trọng hơn cả là chăm lo về cơ chế và tài chính cho đội ngũ nghiên cứu ở trong nước, đấy mới là nòng cốt. Nếu đội ngũ trong nước mà yếu thì mọi kêu gọi cũng không có bền vững về dài hạn. Trí thức người Việt ở nước ngoài tuy không giàu có nhưng cũng không có khó khăn về tài chính, cái họ cần trước tiên là tìm được đối tác có năng lực và làm việc tốt ở trong nước."
Đồng tình với việc nâng cao vị thế của người làm khoa học, ông Bùi Nguyễn Hoàng đề xuất:"Cần có những chính sách cũng như cơ chế để trao quyền tham gia quản lý, hoạch định chiến lược và triển khai các chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm. Chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài cần phải được nhìn nhận như một bộ phận cấu thành của nguồn lực quốc gia."
Trong kỷ nguyên số, ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Tiến sĩ Tin học tại Pháp gửi gắm sự tin tưởng vào những định hướng chiến lược từ Đại hội:
"Tôi tin tưởng và kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tiếp tục có những quyết sách chiến lược đồng bộ nhằm đảm bảo an toàn, an ninh dữ liệu của người dân, của đất nước. Đồng thời tiếp tục tạo điều kiện đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tăng cường các chương trình trao đổi nghiên cứu."
Những kỳ vọng từ cộng đồng trí thức Tây Âu đang hòa chung một nhịp đập hướng về Đại hội XIV. Đó là khát vọng về một môi trường khoa học minh bạch, nơi tri thức được tôn trọng và trở thành thước đo cao nhất cho sự phát triển của dân tộc./.
Anh Tuấn/VOV CH Pháp
Bình luận