Tại buổi làm việc, Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam, báo cáo kết quả hoạt động của Hội trong 16 năm qua. Theo đó, từ khi thành lập năm 2010, Hội đã xây dựng 16 tổ chức Hội cấp tỉnh, 3 chi hội cấp tỉnh, 92 chi hội cấp phường, xã và 2 cơ quan đại diện, với hơn 10.000 hội viên.

Trong công tác hỗ trợ xác định danh tính Liệt sĩ, Hội đã lấy mẫu sinh phẩm của hơn 1.000 hài cốt Liệt sĩ và thân nhân gia đình Liệt sĩ; trả kết quả đúng cho hơn 500 Liệt sĩ và tổ chức 34 lần trao kết quả giám định cho các gia đình. Hội cũng hỗ trợ đính chính thông tin trên bia mộ cho hơn 1.000 Liệt sĩ, hỗ trợ đưa khoảng 1.600 hài cốt Liệt sĩ về quê hương; tiếp nhận, xử lý thông tin của hơn 200 nghìn thân nhân Liệt sĩ và tư vấn cho 34 nghìn gia đình tìm kiếm hài cốt Liệt sĩ.

Đáng chú ý, từ năm 2023 đến 2024, Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam đã tiếp nhận từ các cựu binh Hoa Kỳ 21 bộ hồ sơ về các mộ chôn tập thể tại Tây Ninh, Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó bàn giao cho Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ. Theo báo cáo của Hội, năm 2025, tại khu vực sân bay Lộc Ninh, lực lượng tìm kiếm đã khai quật được 135 hài cốt Liệt sĩ và tiếp tục triển khai công tác khai quật:

Trong Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ, Hội đã vận động các tổ chức Hội, hội viên tham gia tìm kiếm hài cốt Liệt sĩ; cử hội viên hỗ trợ Ban Chỉ đạo quốc gia; đề nghị công nhận Liệt sĩ, cấp Bằng “Tổ quốc ghi công” cho 7 trường hợp; đính chính thông tin trên bia mộ, đưa 20 hài cốt Liệt sĩ về quê hương và đề nghị giám định ADN 12 trường hợp.

“Chiến dịch này của Chính phủ đưa ra có thời điểm, nhưng mà với Hội hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam chúng tôi xác định chiến dịch này còn dài. Bởi vì chừng nào chưa trả lại được tên cho 53 vạn Liệt sĩ thì chừng đó công tác tri ân của đất nước chúng ta còn tiếp tục thực hiện, và Hội chúng tôi còn sức còn tiếp tục đồng hành trong nhiệm vụ này)- Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam nhấn mạnh.

Từ thực tiễn hoạt động của mỉnh, Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam đề nghị Cục Quân y quan tâm hỗ trợ giám định đối với những trường hợp hài cốt liệt sĩ mà thân nhân tuổi cao, sức yếu, dự kiến khoảng 10 đến 15 trường hợp mỗi năm; đồng thời đề nghị hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp việc lấy mẫu sinh phẩm tại các phần mộ đơn lẻ đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Hội cũng đề xuất tăng cường hợp tác đào tạo, nghiên cứu với các đối tác nước ngoài về giám định ADN và công nghệ hỗ trợ tìm kiếm mộ Liệt sĩ. Báo cáo của Hội cho biết: Đại học Georgia (Hoa Kỳ) có quan hệ hợp tác với Hội và đề nghị phối hợp trong đào tạo chuyên gia, nghiên cứu về giám định ADN, radar xuyên đất cùng một số phương pháp kỹ thuật khác. Hội cho biết phía Đại học Georgia dự kiến cử giáo sư sang Việt Nam làm việc vào cuối tháng 10/2026 và mong muốn có buổi làm việc riêng với Cục Quân y.

Phát biểu kết luận hội nghị, Đại tá Trần Duy Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quân y đánh giá cao kết quả hoạt động của Hội, nhất là trong thu thập, xử lý thông tin về Liệt sĩ, tư vấn, hỗ trợ thân nhân, phối hợp lấy mẫu, giám định ADN, di chuyển hài cốt Liệt sĩ và vận động nguồn lực chăm lo gia đình chính sách. Lãnh đạo Cục Quân y khẳng định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng, lâu dài, đòi hỏi trách nhiệm, sự phối hợp chặt chẽ và phương pháp khoa học. Mục tiêu của công tác giám định ADN là xác định ngày càng nhiều danh tính hài cốt Liệt sĩ.

Theo Phó Cục trưởng Trần Duy Hưng, trong Chiến dịch 500 ngày đêm, Cục Quân y đã tham mưu Bộ Quốc phòng xây dựng đề án nâng cao năng lực xét nghiệm ADN và đề án đã được phê duyệt. Các nội dung gồm nâng cấp cơ sở hạ tầng Viện Pháp y Quân đội, đầu tư trang thiết bị xét nghiệm ADN công nghệ mới và đào tạo nguồn nhân lực.

Phó Cục trưởng Trần Duy Hưng cho biết, công suất xét nghiệm hiện nay  của Viện Pháp Y Quân đội khoảng 800 mẫu/năm; mục tiêu sau khi đầu tư các dây chuyền mới là nâng công suất lên khoảng 10.000 mẫu/năm. Công nghệ mới được định hướng xét nghiệm theo dòng cha, dòng mẹ, trong khi hệ thống hiện có chủ yếu xét nghiệm ADN ty thể theo dòng mẹ, do đó còn những hạn chế nhất định trong đối sánh.

Về đề nghị ưu tiên giám định ADN cho những trường hợp hài cốt Liệt sĩ đã có thông tin thực chứng, thân nhân tuổi cao, sức yếu của Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam, Cục Quân y cho biết: Sẵn sàng ủng hộ và chỉ đạo Viện Pháp y Quân đội thực hiện khi Hội cung cấp thông tin, trường hợp cụ thể.

Đại tá Trần Duy Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật) nhấn mạnh:

“Thời gian vừa qua, Bộ Quốc phòng cũng giao cho Cục Quân y để chỉ đạo Viện Pháp y xây dựng và hướng dẫn trong toàn quốc về quy trình lấy mẫu, vận chuyển, bảo quản và lưu trữ mẫu hài cốt Liệt sĩ. Và Viện Pháp y thì cũng đã hoàn thành nhiệm vụ của Bộ Giao và cũng đã tổ chức tập huấn hướng dẫn trong toàn quốc. Sau đó thì khi triển khai tại thực địa, thì cũng đã cử các kíp, các cán bộ kỹ thuật xuống tận nơi để hướng dẫn. Việc Hội đề nghị là Viện Pháp y hướng dẫn trực tiếp lấy mẫu sinh phẩm thì việc này hoàn toàn nhất trí, hoàn toàn có thể thực hiện được. Kiến nghị Hội là Cục Quân y giúp đỡ giám định ADN các trường hợp đặc biệt, già yếu, một năm có thể 10 đến 15 trường hợp miễn phí thì việc này hoàn toàn nhất trí"

Cục Quân y cũng sẵn sàng phối hợp hướng dẫn, hỗ trợ trực tiếp việc lấy mẫu sinh phẩm. Đối với đề xuất phối hợp triển khai công nghệ radar xuyên đất (GPR), lãnh đạo Cục cho biết nội dung này thuộc lĩnh vực tìm kiếm, quy tập, Cục Quân y sẽ kiến nghị cơ quan chức năng thuộc Thường trực Ban Chỉ đạo xem xét, phối hợp.

Kết luận buổi làm việc, Cục Quân y đề nghị Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam tiếp tục đồng hành, nhất là trong cung cấp các thông tin thực chứng. Theo lãnh đạo Cục Quân y, trong điều kiện xét nghiệm ADN ty thể còn hạn chế do chủ yếu đối sánh theo dòng mẹ, có nhiều khả năng trùng lặp, việc kết hợp dữ liệu di truyền với thông tin thực chứng có ý nghĩa quan trọng trong xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ.

Hai bên cũng thống nhất tiếp tục tăng cường phối hợp giữa Cục Quân y và Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam trong thu thập, cung cấp thông tin, lấy mẫu sinh phẩm, giám định ADN và nghiên cứu, ứng dụng các phương pháp khoa học phục vụ tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ./.

Hà Nam-VOV1