Hai thế hệ cách nhau hơn nửa thế kỷ, nhưng cùng gặp nhau ở một điểm chung: tình cảm dành cho Việt Nam và tình hữu nghị Việt - Nga vẫn được gìn giữ, tiếp nối.

Đó cũng là điều đọng lại tại cuộc gặp mặt thường niên lần thứ 53 của các cựu chuyên gia quân sự Nga từng làm nhiệm vụ tại Việt Nam, diễn ra tại Moscow nhân dịp kỷ niệm Chiến thắng đầu tiên của lực lượng Phòng không Việt Nam trước không quân Mỹ ngày 5/8/1964.

Ít ai nghĩ rằng người đàn ông cao gầy đang lặng lẽ hát theo giai điệu quen thuộc ấy từng là chỉ huy tiểu đội của khẩu đội tên lửa phòng không S-75, làm nhiệm vụ tại Việt Nam giai đoạn 1965-1966. Đó là ông Arseny Aleksandrovich Durkin. Rời quân ngũ, ông trở thành phi công hàng không dân dụng và nhiều năm sinh sống ở vùng Bắc Cực của nước Nga. Chỉ đến năm nay, sau khi chuyển về  Moscow, ông mới có dịp tham dự cuộc gặp thường niên do Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga tổ chức.

Trong bộ quân phục không quân màu xanh, trên ngực lấp lánh những tấm huân chương, trong đó có Huân chương Cờ Đỏ và Huân chương Hữu nghị của Việt Nam, người cựu chiến binh bước chậm bên cô con gái luôn ân cần dìu đỡ cha. Cuộc gặp năm nay càng trở nên đặc biệt khi sau gần 60 năm, ông được gặp lại người đồng đội từng sát cánh làm nhiệm vụ tại Việt Nam - ông Nikolai Nikolaevich, nay là Chủ tịch Hội Cựu chuyên gia quân sự từng công tác tại Việt Nam.

Tuổi cao khiến ông không còn nói rõ như trước. Vì thế, người con gái đã kể thay cha những câu chuyện mà ông vẫn nhắc đi nhắc lại suốt hơn nửa thế kỷ. “Bố tôi luôn kể về những ngày đầu họ đến Việt Nam. Khi ấy, họ không biết tiếng Việt, nhưng được người dân Việt Nam đón tiếp rất nồng hậu. Người Việt hướng dẫn họ bằng chính hành động của mình: ‘Hãy nhìn tôi và làm theo tôi’. Điều kiện khi đó rất khó khăn, thời tiết nóng bức, hoàn toàn xa lạ đối với họ. Nhưng tất cả đã cùng nhau vượt qua. Người Việt còn rất chu đáo, quan tâm cả đến khẩu phần ăn cho phù hợp với những người đến từ Liên Xô. Dù không hiểu ngôn ngữ của nhau nhưng mọi người luôn động viên, giúp đỡ nhau.”- Chị Elena con gái ông Arseny chia sẻ. 

Đó cũng là tình cảm mà nhiều người Nga thuộc thế hệ từng lớn lên trong những năm tháng chiến tranh Việt Nam vẫn luôn dành cho đất nước hình chữ S. Giáo sư, Tiến sĩ Sergey Nikolayevich Baburin, Chủ tịch Hội đồng quản trị Quỹ Hòa bình Xô viết chia sẻ:“Đối với thế hệ chúng tôi và đối với nhân dân Liên Xô, cuộc chiến tranh ở Việt Nam là biểu tượng của cuộc đấu tranh vì công lý. Việt Nam đã chứng minh rằng nếu một dân tộc đoàn kết và có ý chí mạnh mẽ thì sẽ có thể chiến thắng bất kỳ siêu cường nào. Đối với nhân dân Liên Xô, tấm gương của Việt Nam khi đó có ý nghĩa vô cùng to lớn.

Những ký ức ấy không chỉ được gìn giữ trong gia đình các cựu chiến binh. Chúng còn được tiếp nhận bằng sự trân trọng của những người trẻ sinh ra trong hòa bình. Lớn lên tại Nga, Trần Thu Ngân, sinh viên Trường Đại học Kinh tế Cao cấp (HSE), đã mang những ca khúc Nga gắn với tình hữu nghị giữa hai dân tộc đến cuộc gặp mặt. Với cô, đó không chỉ là những giai điệu đẹp mà còn là một phần lịch sử cần được tìm hiểu và gìn giữ. Bằng giọng tiếng Việt mang âm sắc Nga, Thu Ngân chia sẻ:“Là thế hệ trẻ Việt Nam, em vô cùng biết ơn nhân dân Nga và Liên Xô trước đây vì đã giúp đỡ Việt Nam trong chiến tranh. Tôi cho rằng lịch sử nhất định phải được học, những bộ phim dựa trên sự kiện có thật cần phải được xem. Đồng thời, chúng ta phải gìn giữ truyền thống của hai dân tộc và truyền lại cho các thế hệ mai sau.”

Phát biểu tại cuộc gặp, đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các cựu chiến binh và chuyên gia quân sự Liên Xô đã giúp đỡ Việt Nam trong những năm tháng khó khăn nhất, đồng thời khẳng định nhân dân Việt Nam sẽ luôn ghi nhớ những đóng góp ấy. Khi những nhân chứng lịch sử ngày một ít đi, việc lưu giữ ký ức và truyền lại những câu chuyện về tình hữu nghị Việt Nam - Nga cho thế hệ trẻ càng trở nên ý nghĩa. Đó cũng là mục tiêu mà các tổ chức hữu nghị, hội cựu chiến binh và cộng đồng người Việt tại Nga đang kiên trì thực hiện thông qua các cuộc gặp gỡ thường niên, các dự án sưu tầm tư liệu và những hoạt động giao lưu giữa các thế hệ.

Tiếng hát của cô sinh viên trẻ đã khép lại buổi gặp mặt, nhưng nhiều cựu chiến binh vẫn khẽ ngân nga theo giai điệu quen thuộc. Sau hơn sáu thập kỷ, chiến tranh đã lùi xa, nhưng những ký ức về một thời cùng sát cánh vẫn được kể lại từ người cha cho người con, từ những người lính năm xưa đến thế hệ trẻ hôm nay. Có lẽ, chính sự tiếp nối ấy đã và đang gìn giữ một trong những giá trị bền vững nhất của quan hệ Việt Nam - Nga: tình hữu nghị được vun đắp bằng sự sẻ chia, lòng biết ơn và ký ức chung của hai dân tộc./.

Hương Trà/ VOV Nga