Các mức thuế mới, chủ yếu ở mức 10-12,5%, được áp dụng theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 với lý do chống hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. 

Ngay sau khi chính sách có hiệu lực, hai nhóm doanh nghiệp nhỏ đã đệ đơn kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ. Các nguyên đơn cho rằng chính phủ chưa chứng minh đầy đủ căn cứ áp dụng Điều 301 đối với từng đối tác thương mại và việc sử dụng điều khoản này đã vượt quá mục đích mà Quốc hội Mỹ đặt ra. Trong khi đó, Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức về các vụ kiện.

Đây không phải lần đầu tiên chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối mặt với các thách thức pháp lý. Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết Tổng thống không có thẩm quyền áp dụng các mức thuế diện rộng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Sau đó, Nhà Trắng chuyển sang sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 trước khi tiếp tục viện dẫn Điều 301 cho đợt áp thuế mới.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng việc thách thức thành công các mức thuế lần này có thể khó khăn hơn. Điều 301 từng được sử dụng để áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump và đã vượt qua nhiều tranh chấp tại tòa án. Một số chuyên gia pháp lý cũng nhận định điều khoản này trao cho chính phủ Mỹ phạm vi hành động khá rộng trong lĩnh vực thương mại. Chuyên gia Andrew Siciliano của KPMG cho rằng với tiền lệ thực thi Điều 301 trong nhiều năm qua, các mức thuế mới “có thể khó bị đảo ngược hơn”, đồng thời khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng kế hoạch kinh doanh dựa trên các mức thuế hiện hành.

Trong khi tranh luận pháp lý tiếp diễn, giới kinh tế cũng theo dõi sát tác động của chính sách thuế đối với thị trường trong bối cảnh lạm phát vẫn là mối quan tâm của người tiêu dùng Mỹ. Giáo sư kinh tế Abby Hall tại Đại học Tampa cho rằng: “Điều quan trọng là người tiêu dùng cần hiểu rằng các khoản thuế quan, dù được áp dụng vì bất kỳ lý do nào, đều có thể làm chi phí tăng lên hoặc giảm xuống tùy từng trường hợp. Tuy nhiên, về bản chất, thuế quan là một loại thuế đánh vào hàng hóa nhập khẩu và sẽ khiến giá hàng hóa, dịch vụ trở nên đắt đỏ hơn. Tác động này cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ”.

Các đối tác thương mại chủ chốt của Mỹ cũng đã có những phản ứng khác nhau. Liên minh châu Âu, Trung Quốc và Nhật Bản đều bày tỏ quan điểm riêng về chính sách mới, đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục đối thoại với Mỹ nhằm xử lý các khác biệt trong quan hệ thương mại. 

Theo giới phân tích, việc tiếp tục sử dụng thuế quan cho thấy đây vẫn là một công cụ quan trọng trong chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Trong thời gian tới, kết quả các vụ kiện tại tòa án cùng diễn biến đàm phán với các đối tác sẽ là những yếu tố quyết định hướng đi của chính sách thuế quan cũng như tác động đối với thương mại quốc tế.

Thu Hoài/VOV1
Tổng hợp